ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Iуэху еплъыкIэ'

Лъэпкъым  зиужьыну дыхуеймэ

2018-07-07

  • Сыт хуэдэ лъэпкъми езым и дуней, и ехъулIэныгъэхэр иIэжщ. Апхуэдэ дыдэуи лъэпкъ къэс езым и цIыхум и теплъэр, и хьэл-щэныр, и зэхэщIыкIыр дыболъагъуж. Сытепсэлъыхьыну сыхуейщ, япэрауэ, адыгэ бзылъхугъэм и теплъэм, хэлъыпхъэ щэн дахэм, абы дунейм и зыужьыкIэм щигъэзащIэ къалэным.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Щхьэусыгъуэ щыIэн хуейкъым

2018-02-27

  • Иджырей зэманым нэхъ ухэзыгъаплъэ Iуэхухэм ящыщщ адыгэ хабзэмрэ бзэмрэ унагъуэхэм екIуу зэрыщызэрамыхьэжыр. Зи лъэпкъым зи гур хуэуз цIыхур, шэч хэмылъу, абы ирогузавэ икIи апхуэдэ щытыкIэр щилъагъукIэ, Iэмал къыхуигупсысыну яужь йохьэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Ящыгъупщэжа кърым зекIуэ, е Къэнжал Iуащхьэм деж къыщыхъуахэр

2018-02-10

  • Къэбэрдейм ит Къэнжал бгым и деж 1708 гъэм щекIуэкIа зауэзэрылIыр кърым хъан Къаплъэн-Джэрий и махуэ мыгъуэт. Абы щыгъуэщ тэтэр пщы-уэркъхэм      я нэхъыфIыщхьэхэр къанэ щымыIэу Къэнжалыкъуэм щыдэкIуэдар. И къуэшыр, и къуэр, и армэм здришэжьа жыжьэрыуэ топхэм я нэхъыбэр зыфIэкIуэда езы хъаныр ерагъыу псэууэ къела къудейщ. Къаплъэн-Джэрий и щхьэ кърикIуа щIэщхъур Кърымым къыщыхуамыгъэгъуу, щхьэусыгъуи къамылъыхъуэу, къэралым нэгъуэщI хъан трагъэувауэ щытащ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Адыгэбзэр санскрит лъапIэм и къежьапIэ?

2018-01-20

  • Адыгэ Тенджыз (Мэржэхъу Мухьэмэд) Дзэлыкъуэ щIыналъэм щыщ Дзэлыкъуэ къуажэм 1943 гъэм накъыгъэм и 5-м къыщалъхуащ.
  • 1959 — 1964 гъэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым Радиовещанэмрэ телевиденэмкIэ и комитетым и хорым, къэрал уэрэджыIакIуэхэмрэ къэфакIуэхэмрэ я хорым щылэжьащ. 1964 — 1969 гъэхэм ар щыпсэуащ Латвие ССР-м и Даугавпилс къалэм. ЩэнхабзэмкIэ унэм и унафэщIу щытащ, «Электроинструмент» заводым и лэжьапIэ IэнатIэ зыбжанэм пэрытащ, абы къыдэкIуэуи щеджащ Даугавпилс дэт музыкально-педагогическэ институтым, Ригэ щыIэ политехникэ институтым, ауэ щхьэусыгъуэ гуэрхэм къыхэкIыу абыхэм ящыщ зыри къиухакъым. ГъэщIэгъуэнщ: и япэ Iуэтэжхэр (рассказхэр) дунейм къызэрытехьар латышыбзэщ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

ЕхъулIэныгъэщIэхэм дыхущIокъу

2017-11-29

  • Урысей Федерацэм и егъэджэныгъэ IэнатIэм иджырей лъэхъэнэм зэ хъуэкIыныгъэ инхэр  щокIуэкI. «Егъэджэныгъэм и хабзэхэр» къэрал дэф тэ рым къызэры щыгъэлъэгъуамкIэ, егъэ джэныгъэ IуэхущIапIэхэм автономие иратащ, абы щызэфIах егъэ джэныгъэ-гъэ сэ ны гъэ, щIэныгъэ, финанс, эко номикэ Iуэхугъуэхэм, абыхэм епха мардэхэм, методикэ Iэмалхэм, технологиехэм ятеухуа  хуи ты ныгъэхэр зэраIэм и щыхьэту. А Iуэху гъуэ хэм япкъ иткIэ, егъэ джэныгъэм  къы  хыхьащ тхы лъы щIэхэр, пособиещIэхэр, технологие пэ рытхэр. 21-нэ лIэ щIыгъуэм и школакIуэри куэдкIэ къыщ хьэщокI блэкIа лъэхъэнэм и еджакIуэм.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

ТекIуэныгъэм и Генералиссимус

2017-05-23

  • ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 70 щрикъум и пэ къихуэу Урысей къэрал телевиденэм къагъэлъэгъуауэ щытащ Хэку зауэшхуэм и ветеран гуп Урысейм и Президент Путин Владимир зэрелъэIуар, Волгоград къалэм Сталинград фIащыжыну. Путыныр абы арэ-зы техъуащ, а Iуэхугъуэм теухуауи референдум зэрегъэкIуэкIын хуейр жиIащ. Сталин Иосиф мыхъумыщIагъэ фIэкIа имылэжьауэ либерал гуэрым щыжиIэм, Путиным абы жэуап иритыжыгъат мыпхуэдэу: «Индустриализацэр-щэ? Хэку зауэшхуэм ТекIуэныгъэ къыщытхьар-щэ?»
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Узыгъэгушхуэмрэ узыгъэпIейтеймрэ

2017-05-06

  • ГъащIэм нэхъ шынагъуэ дыдэу къыщыхъу Iуэхугъуэхэм ящыщщ зауэр. Ар щыIащ, щыIэщ, икIи, ди жагъуэ зэрыхъунщи, щыIэнущ. Къапщтэмэ, цIыхур къызэригъэщIрэ къыдогъуэгурыкIуэ а Iуэхугъуэхэр — иужьрей илъэс мини 5,5-м къриубыдэу цIыху меларди 3,5-м я гъащIэр зыхьа зауэ мин 15 екIуэкIащ. Къыхэгъэщыпхъэщ, абыхэм я нэхъыбэр зи къару илъыгъуэ, зи псэугъуэ цIыху узыншэхэт. Тхыдэм нэхъ зауэ гуащIэ дыдэу къыхэщыжри ЕтIуанэ дунейпсо зауэращ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Чэрим Марианнэ: Зым хуэмыфI хьэдрыхэ кIуэркъым

2017-02-02

  • (КIэухыр. ПэщIэдзэр №№15 — 16-хэм  итщ).
  •  Удз гъэгъам жьы зэремызэгъым хуэдэу, зыIуплъэм и гуапэ ищIын хьэлыр зи лъым хэту къагъэщIа бзылъхугъэмрэ сабиймрэ зызыдрагъэкIун хуэмейм зытраухуэн хуей хъуху, ягухэр зэхэзехуэн мэхъу. Дин щэнхабзэм нэхъ щызекIуэр цIыхубзым и пщIэр хъума хъун папщIэ, езым и дахагъэр нэIурыт имыщIыныр зыукъуэдий гупсысэкIэрщ. Ауэ психологие и лъэныкъуэкIэ, езым и зыужьыныгъэм сыт нэхъ хуэщхьэпэр жыпIэмэ, гум дыхьэн IэкIуэлъакIуагъыр къыщимыгъэсэбэпыпхъэ утыку зэрыхъукIэ имыхуэнырщ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Чэрим Марианнэ Зым хуэмыфI хьэдрыхэ кIуэркъым

2017-01-28

  • Сыту жьгъей дыщIэныкъуакъуэр!
  • ДизыгъэкIуэтри сыту ин!
  • Гъуэгу хуит пхызыш а къару лъэщым
  • ЗыпэщIэдмысэу зедгъэхьамэ,
  • Абрагъуэу дыздиузэщIынт.
  • ЗырикIщ зыIэрыдгъэхьэфахэр,
  • КъыдэхъулIахэм дагъэпуд;
  • Ямылъэгъуам, къызэрымыкIуэм
  • «ЗекIуэлI» дэ тхуэдэм фIимыщынт.
  • Рильке Райнер
  •  
  • Зи щхьэ пщIэ хуэзыщIыж дэтхэнэ цIыхури щIохъуэпс дунейм зэрытетам и нэщэнэ дахэ къызэринэкIыну. Арагъэнщ ехъулIэныгъэ щхьэкIэ зэпеуэныр дыпсэуху щIэдмыухыр. «ЖаIэнкIэ хъунум» адыгэм сыт щыгъуи мыхьэнэшхуэ ирет, и щIыхьыр зыIэт щытхъу игъэIуным къарууш-хуэ трегъэкIуадэ, мылъку хелъхьэ, щIакIуэкIапэ тоувэ, уеблэмэ псалъэм и гъэру къигъэщIа джэгуакIуэ факъырэм пщIэ лей хуещI.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Зыуэ щыт адыгэ тхыбзэр зэгъэпэщыным, анэдэлъхубзэр хъумэным ехьэлIауэ

2017-01-19

  •  Дуней псом икъухьауэ щыпсэу адыгэхэм я гуныкъуэгъуэ нэхъыщхьэхэм ящыщщ я адэжь       лъахэ зэримысыжымрэ къащIэхъуэ щIэблэм я анэдэлъхубзэр зэрафIэкIуэдымрэ. А IуэхугъуитIращ зэпхар лъэпкъыр адыгэ и цIэу дунейм къытенэныр е «мыпхуэдэ лъэпкъи щыIащ» къыхужаIэу тхыдэтххэм и гугъу ящIыжу фIэкIа и лъэпкъыщхьэ щымыIэжу хэкIуэдэжыныр.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Унагъуэм и лъапIэныгъэхэр хъума зэрыхъунум егъэпIейтей

2016-12-07

  • Урысейм Анэм и махуэр щагъэлъапIэм ирихьэлIэу, Сэралъп Мадинэ и Арт-центрым зэIущIэ гъэщIэгъуэн щекIуэкIащ. Ар теухуауэ щытащ унагъуэмрэ абы        и лъапIэныгъэхэмрэ жылагъуэ узыншэм лъабжьэ зэрыхуэхъум. Зэхыхьэр къыхилъхьащ икIи къызэригъэпэщащ «Молодёжь Кабардино-Балкарии выбирает!» зэгухьэныгъэм.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Иджырей таурыхъхэм я нэхъыбэм къашэр тхуэмыгъэзэкIуэжын зэраныгъэщ

2016-11-12

  • Адыгэр дымащIэ тIэкIущ. ДыщымащIэкIэ, лъэпкъым къытхэхъуэ дэтхэнэ сабийми ди лъапIэныгъэхэр къилъытэу къызэрыдгъэхъуным демылIалIэмэ, бжыгъэм къыхэхъуэми, лъэпкъым хэхъуэ димыIэу утыку дыкъинэнкIэ шынагъуэ къытлъэIэсащ. Адыгэ гупсысэкIэр, дуней еплъыкIэр, къыддэгъуэгурыкIуэ хабзэхэр зыхилъхьэмэщ сабийр лъэпкъым къупщхьэ щыхуэхъунур. А псор абы зэрыпкърыхьэр псалъэкIэщ. Дыкъэзыухъуреихь дунеймрэ цIыхумрэ зэпыщIа зэрыхъур апхуэдэущ — гупсысэм псалъэр фащэ хуохъу. Дыпсэлъэн зэрыхуейм дегъэгупсысэ, гупсысэр нэхъ IупщIу дунейм къытедгъэхьэн папщIэ, хуэкIуэ псалъэм долъыхъуэ, къыхыдох. Гупсысэр увыIэ имыщIэу зызыужь Iуэхугъуэщи, ар наIуэ зэрытщIыну псалъэхэмкIэ дыкъулеиныр Iэмалыншэ мэхъу. Абы ехьэлIауэ цIыхум иIэну ехъулIэныгъэр елъытащ и анэдэлъхубзэр зэрищIэм и фIагъым, псалъэхэм яхэлъ мыхьэнэр тэмэму къызэрыгурыIуэм, ахэр екIуу зэпищIэу зыхуей гупсысэр псалъэухам, тхыгъэм зэрыригъэзагъэм. Апхуэдэ фIагъ цIыхум и псэлъэкIэм, гупсысэкIэм хэлъын папщIэ, щысабийм къыщыщIэдзауэ адыгэбзэ курых зэхихыу къэгъэтэджын хуейщ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

КъБР-м и журналистхэр зыгъэпIейтей унафэ

2016-10-26

  • КъБР-м и Правительствэм и зи чэзу зэхуэсым къыщащта унафэм Интернетыр «къызэгуичу» псалъэмакъ кърикIуащ, ПечатымкIэ унэмрэ нэгъуэщI IуэхущIапIэхэмрэ цIыхубэр къыщызэщIагъэстащ.
  • Псори зэгуагъэхьэ
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

Дауэ адыгэ унэцIэхэр зэрытхын хуейр?

2016-07-22

  • УрысыбзэкIэ адыгэ унэцIэхэм ящыщ куэдыр зэратхыр сфIэмытэмэму илъэс зыбжанэ хъуауэ абы сыкIэлъоплъ, материал зэхузохьэс, унэцIэ щхьэхуэхэр щIызоджыкI, бзэ щIэныгъэм ипкъ иткIэ зэпкърызох, зызогъэзахуэ. Иджы мурад сщIащ абы кърикIуа си гурыгъу-гурыщIэхэмкIэ ди щIэныгъэлIхэмрэ IэщIагъэлIхэмрэ, журналистхэмрэ тхакIуэхэмрэ, гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ я лэжьакIуэхэм, ди лъэпкъ уардэм и къэкIуэнум игъэпIейтей дэтхэнэми садэгуэшэну. Зи гугъу щIыпхъэ псори зы тхыгъэм къыщызмыIуэтэф-ми, гу зылъыста зыбжанэм я щапхъэ къэсхьынщ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ

ДызыхуэкIуэр тщIэркъым

2016-07-21

  • Урысей политикэм кIуэ пэтми уи нэгу къыщIегъэувэ зи ныбжь хэкIуэтахэм, ауэ «зызытыну» хуэмейхэм я дуней тетыкIэр: лъакъуэрыгъажэкIэ къэзыжыхьи нэгъуэщI спорт лIэужьыгъуэхэр къэзыгъэсэбэпхэри яхэтщ, ауэ щIалэгъуэм къыпхуегъэгъэзэжынукъым. Фегупсысыт: мыхьэнэшхуэ дыдэ зиIэ Iуэху къоблагъэ — Къэрал Думэм и депутатхэр хахынущ. Парт съездхэм ятеухуа хъыбархэр газетхэм тетщ. ПартыщIэхэр утыку къихьэну жаIэ. Кремлри япэщIэувэну къыщIэкIынкъым: иужэгъуащ утыку имыкIхэр. ЕупщI хъунущ Астаховым и щапхъэм тету: «Фылэжьащ. Фезэшакъэ?»
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Iуэху еплъыкIэ