ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Ди псэлъэгъухэр'

МахуэлI Беслъэн: «Дэтхэнэ адыгэри зи анэдэлъхубзэр зыхъумэжыфын дыхъуным сыщIохъуэпс»

2018-06-23

  • Ди лъэпкъым и блэкIам, и нобэрей гъащIэм, и къэкIуэнум егупсыс, «хэкупсэ нэс» псалъэхэр зыхужыпIэ хъун щIалэгъуалэ ди мащIэкъым адыгэхэм, Тхьэм и фIыщIэкIэ. Апхуэдэ щIалэ жанхэм ящыщщ ди псэлъэгъур. Ар МахуэлI Беслъэнщ, Налшык дэт гимназие №1-м адыгэбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэдж IэщIагъэлIщ. Абы и цIэр фIыкIэ жаIэу зэхэзымыха къалащхьэм и егъэджакIуэхэм куэд яхэткъым. МахуэлIыр жыдждэру хэтщ, текIуэныгъэхэ-ри къыщехь къалэпсо, щIыналъэпсо, урысейпсо зэпеуэхэм. ЕгъэджакIуэ IэкIуэлъакIуэм доплъей и еджакIуэхэри. Адыгэбзэмрэ литературэмрэ джынымкIэ абыхэм зыIэрагъэхьэ ехъулIэныгъэхэм егъэджакIуэ щIалэм и лъэр нэхъри жан хуещI лъэпкъым и зыужьыныгъэм адэкIи хуэлэжьэным.
  • ЩIалэ жыджэрым, щIэныгъэ куурэ хьэл-щэн екIурэ зыхэлъым, иджыблагъэ зыхуэдгъэзащ икIи зыпэрыт IэнатIэм, и мурадхэмрэ и хъуэпсапIэхэмрэ тедгъэпсэлъыхьащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Тхыдэм и къэхутакIуэ

2018-05-23

  • КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ, Америкэм и Штат Зэгуэтхэм и ТхакIуэхэми Режиссёрхэми я зэгухьэныгъэхэм хэт, тхыдэтх, экономикэ, философие щIэныгъэхэм я доктор, кинорежиссёр, сценарист, продюсер, композитор, уэрэдус, дирижёр, псапащIэ Къандур Мухьэдин «Адыгэ псалъэ» газетым и хьэщIэщым къытхуеблэгъащ. Ди лъэпкъэгъу цIэрыIуэм къехъулIа лэжьыгъэхэм, иджыпсту зи ужь итхэм я гугъу къытхуищIащи, ди гуапэу фыщыдогъэгъуазэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

КъумпIыл Мурат: ЕфIакIуэ зэпытщ ди зэкъуэшыныгъэр

2018-04-26

  • Адыгэ Республикэм и Iэтащхьэ КъумпIыл Мурат Къэралбий и къуэр иджырей зэманым декIуу лажьэ унафэщIхэм ящыщ  зыщ. Ар къегъэлъагъуэ зи унафэщI республикэм нобэ иIэ зыужьыкIэм, абы исхэр зэрыхуэарэзым, и цIыху щIыкIэкIи и лэжьыгъэкIи жылагъуэм зэрахузэIухам, зыхуигъэувыж къалэнхэр сыт щыгъуи зыхуей хуэзэу зэригъэзащIэм. Зи гугъу тщIы Iуэхугъуэхэр къытхуаIуатэ абы къикIыу къытIэрыхьэ хъыбархэм, Iэтащхьэм махуэ къэс илэжьхэр кърилъхьэу интернетым щиIэ напэкIуэцIхэм, дыкIуа нэужь тлъагъухэм.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Динымрэ тутнакъхэмрэ

2018-02-06

  • Щхьэхуимыт хъуа цIыхум и гъащIэр гугъущ, языныкъуэхэм дежи пхуэмыхьыну хьэлъэщ. Псом хуэмыдэу щIэпхъаджащIэхэм япэу къахэхутахэм икIи абыхэм жэщми махуэми ядекIуэкIын хуейхэм я дежкIэ. Ахэр зыIууэр нэмысыншагъэщ, диныншагъэщ, зым адрейм дзыхь хуимыщIынымрэ зэпэщIэтынымрэщ. Апхуэдэхэр гъащIэм и мыхьэнэм егупсысынымкIэ къалэныш-хуэ ягъэзащIэ диным и лэжьакIуэхэм. Абы теухуауэ депсэлъащ Урысейм и ФСИН-м и IуэхущIапIэу КъБР-м щыIэм и унафэщIым диныр зи фIэщ хъухэм ядэлэжьэныр къызэгъэпэщынымкIэ и дэIэпыкъуэгъу Болэ Айвар.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Къэралым и ахъшэ пхъуантэ

2017-12-13

  • Казначействэм и къекIуэкIыкIар къыгуэхыпIэ имыIэу пыщIащ Урысей къэралыгъуэр зэрызэтеувамрэ абы зэрызиужьамрэ. Казначейхэм я хъыбар ящIэу щытащ Пасэрей Урысейм исахэми, ауэ Къэзыбж е Казначей IуэхущIапIэр япэ дыдэу Пётр Езанэм къыщызэригъэпэщар 1710 гъэрщ. Абы щегъэжьауэ а IэнатIэм зэхъуэкIыныгъэ куэд иIащ. Иджырей системэм лъабжьэ хуэхъуащ УФ-м и Президентым 1990 гъэм къыдигъэкIа Указ щхьэхуэмрэ 1993 гъэм УФ-м и Правительствэм къищта унафэмрэ. Абыхэм япкъ иткIэ Урысей Федерацэм ФинансхэмкIэ и министерствэм и унафэм щIэт Федеральнэ казначействэ къызэрагъэпэщащ. А щIыкIэм тету Урысейм щызэтеувэжу хуежьащ къэрал ахъшэр зэрызэрагъакIуэм кIэлъыплъ IэнатIэр.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Хэкупсэ нэс Лосэн Тимур

2017-10-17

  • Къэбэрдей-Балъкъэр, Адыгэ, Ингуш, Осетие Ищхъэрэ — Алание республикэхэм щIыхь зиIэ я артист, лъэпкъ пшыналъэр хъумэнымрэ ар егъэфIэкIуэнымрэ зи гуащIэ хэ­зылъхьэ пшынауэ, уэрэдус, макъамэтх цIэрыIуэ Лосэн Тимур ди редакцэм къедгъэблэгъащ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Шал Хъусен: «Адыгэ бэракъыр ящхьэщыту къытпежьат»

2017-10-10

  • Лъэпкъым ди уэрэджыIакIуэ пэ­рытхэм ящыщщ Къэбэрдей-Балъкъэрым и мызакъуэу, ди къэралым и щIыпIэ куэдым концерт гуимыхужхэр щызыта, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Шал Хъусен. Ар иджыблагъэ Иорданием зэры­щы­Iам, и нэгу щIэкIахэм, зыкъызэрагъэлъэгъуам тхутепсэлъыхьыжыну къедгъэблэгъащ.

  •  
  • — ФокIадэм и 1-м щыщIэдзауэ, махуэ пщыкIухкIэ, «Адыгэ» джэгуа­кIуэ гупыр си гъусэу, Иорданием дыщыхьэщIащ. Кхъухьлъатэм ды­къикIыу щIым дыщытеувам, адыгэ бэракъыр ящхьэщыту ди лъэп къэ­гъу­хэр гупышхуэу къытпежьат. Дэ ­де­зыгъэблэгъар «Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къэзыухахэм я клуб» фIэщыгъэр зезыхьэ ­зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Еутых ­Дадийрэ техникэ щIэныгъэхэм я доктор, еджагъэшхуэ Вэрокъуэ Иб­рэ­хьимрэщ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Хэкупсэ нэс Абеикъуэ Шухьэиб

2017-09-30

  • Щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэхэм къахэкIыу нэгъуэщI къэралхэм къыщыхута ди лъэпкъэгъухэм я Хэкужь къыщагъэзэжкIэ, абыхэми лъахэрысхэми зыхэтщIэ гурыгъу-гурыщIэхэм, зэгъусэу дызэгупсысхэм дерс щхьэпэхэр къыхэтх зэрыхъунум си щхьэкIэ шэч къытесхьэркъым. АбыкIэ щыхьэтщ Иорданием нэхъ пасэу къикIыжахэм ящыщ, жьыщхьэ махуэ хъуа лIым иджыблагъэ дезгъэкIуэкIа псалъэмакъри.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Зыгъаси, хасэм кIуэ

2017-09-23

  • Иужьрей зэманым адыгэ лъэпкъым и зэхэщIыкIым хуабжьу зиузэщIу хуежьащ. Дэ диIэ хъуащ игъащIэ лъандэрэ къыддекIуэкI лъапIэныгъэхэр дигу къэзыгъэкIыж гуфIэгъуэ махуэхэр, псалъэм и хьэтыркIэ, Адыгэхэм я махуэу иджы дгъэлъапIэр, Адыгэ фащэм и махуэр, нэгъуэщIхэри.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Iэмалыншэу щытмэ, къэрал компаниехэр зыхуейхэр зы IуэхущIапIэм и деж къыщащэху хъунущ

2017-08-19

  • Къэралымрэ къэрал компаниехэмрэ папщIэ къащэхухэр зэрызэблагъэкIым къашэ тхьэусыхафэу Федеральнэ антимонопольнэ IуэхущIапIэм Iэрыхьэм хэхъуэ зэпытщ. Абы къегъэлъагъуэ иджыри къыздэсым а IэнатIэм и Iуэхур зэIубз зэрымыхъуар. ЩытыкIэм зихъуэжын щхьэкIэ дяпэкIэ лэжьыпхъэмрэ щыIэ хэкIыпIэхэмрэ тедгъэпсэлъыхьыну дэ зыхуэдгъэзащ Уры-сейм и Федеральнэ антимонопольнэ IуэхущIапIэм и Къэбэрдей-Балъкъэр управленэм и тхьэмадэм и къуэдзэ Къущхьэ Юрэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Балъкъыз Къантемыр: Си адэращ топджэгум сыхэзышар

2017-07-11

  • Иджыблагъэ Мэзкуу и «Спартак» академием щекIуэкIащ 2001 гъэм къалъхуахэм футболымкIэ я урысейпсо чемпионатым и кIэух зэхьэзэхуэ. Ар къызэрыщыхъуам топсэлъыхь «Спартак-Налшыкым» и ныбжьыщIэ командэм и капитан Балъкъыз Къантемыр.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

КIыщ Мухьэдин и дунейр

2017-06-30

  • УФ-м щIыхь зиIэ и художник, КъБР-м и цIыхубэ сурэтыщI, ЩIДАА-м и академик, Испанием щыпсэу, щIэх-щIэхыурэ Налшык къэкIуэж ди хэкуэгъу КIыщ Мухьэдин редакцэм и хьэщIащ. Иужь зэманым абы зэфIигъэкIа лэжьыгъэхэр, и ехъулIэныгъэхэр, зыпэрыт Iуэхухэр гъэщIэгъуэнщ. Аращ ди зэпсэлъэныгъэр зытеухуари.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

IэнатIэ псоми щыжыджэрщ

2017-06-21

  • Бзылъхугъэм и къалэнхэм нэхъапэм хыхьэу щытар нэхъ ма-  щIэщ, иджырей лъэхъэнэм тепщIыхьмэ. Нобэ жьэгур зыгъэхуа-   бэ, лъэпкъыр зыгъэбагъуэ унэгуащэхэм, щхьэгъусэхэм, анэхэм яхэтщ къэрал къулыкъу зезыхьэхэри, IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэ куэдым лэжьыгъэ щхьэпэ щызэфIэзыххэри. Абыхэм яхузэфIокI унагъуэми IуэхущIапIэми къащыпэщылъ къалэнхэр дахэу зэфIагъэкIыну, хуей хъумэ, лIыгъи къызыкъуахыну.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

Тэнащ Тамарэ: Адыгэбзэм щIэблэр щыхуезгъаджэращ сыщынасыпыфIэр

2017-06-14

  • «Адыгэ псалъэ» газетым нобэ и хьэщIэщ филологие щIэныгъэм я кандидат, КъБКъУ-м адыгэбзэмкIэ и егъэджакIуэ Тэнащ (Надзырэ) Тамарэ. Бахъсэн районым хыхьэ Кыщпэк къуажэм дэт курыт еджапIэр 1980 гъэм абы ехъулIэныгъэкIэ къиухащ. А илъэс дыдэм КъБКъУ-м и химико-биологие факультетым щIэтIысхьащ. Япэ курс нэужьым, зэреджэм хуэдэурэ (1981 — 1985  гъ гъ.) щылэжьащ студентхэм папщIэ къызэрагъэпэща Институт высокомолекулярных соединений (ВМС) IуэхущIапIэм. ЕджапIэ нэужьым КъБКъУ-м и ВМС институтым инженер-технологыу ирагъэблэгъэжри, илъэс зыбжанэкIэ абы щыIащ. КъБКъУ-м и педколледжым химиемрэ биологиемкIэ, иужькIэ адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмкIэ егъэджакIуэу щылэжьащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым БизнесымкIэ и институтым и декан IэнатIэм зы илъэскIэ пэрытащ. Мы зэманым КъБКъУ-м урысыбзэр хамэ къэралыбзэу щрагъэдж кафедрэм урысыбзэмкIэ и егъэджакIуэщ. Апхуэдэу КъБКъУ-м общеобразовательнэ дисциплинэхэмкIэ и кафедрэм хамэ къэрал къикIа студентхэм адыгэбзэр щарегъащIэ. КъищынэмыщIауэ, ЕгъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэ институтми (ИПК) адыгэбзэр щрегъэдж, Сирием къикIыжа ди лъэпкъэгъухэр урысыбзэм хегъэгъуазэ. Тэнащыр КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и творческэ гупым хэтащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр

ТщIэн ди гъунэжщ

2017-05-04

  • Дзэлыкъуэ щIыналъэ администрацэм и Iэтащхьэм и къулыкъур илъэс ещанэ хъуауэ езыхьэкI Джатэ Руслан гъащIэм куууэ хэзыщIыкI, къэралымрэ республикэмрэ щекIуэкI Iуэхухэм, абыхэм я зыужьыкIэм, цIыхухэм я псэукIэм, ахэр нэхъыбэу зыхуэныкъуэхэм , зыгъэпIейтейхэм фIы-уэ щыгъуазэ унафэщIщ. Езым хуэфащэ щIэныгъэ бгъэдэлъщ. Къармэхьэблэ (Каменномост) къуажэ еджапIэм и ужькIэ, 1975 гъэм КъБКъУ-р, 1992 гъэм УФ-м и МВД-м и юридическэ школ нэхъыщхьэр къиухащ, республикэм и хабзэхъумэ IэнатIэхэм щылэжьащ. 1992 гъэм и фокIадэм щегъэжьауэ 2006 гъэм и накъыгъэ хъуху Къэбэрдей-Балъкъэр таможнэм и унафэщIщ, 2013 гъэм и бадзэуэгъуэм къыщыщIэдзауэ 2014 гъэм и щIышылэ пщIондэ КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм и Тхьэмадэм и къуэдзэщ — къэрал кIуэцI политикэмкIэ управленэм и унафэщIщ. IэнатIэм къыщихьа ехъулIэныгъэхэм икIи илъэс куэд хъуауэ хьэлэлу зэрылажьэм къыпэкIуэу, «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэм папщIэ» орденым и етIуанэ нагъыщэ медалрэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ЩIыхь тхылърэ къыхуагъэфэщащ, «КъБР-м щIыхь зиIэ и юрист» цIэ лъапIэ къыфIащащ.
  • Дзэлыкъуэ щIыналъэ администрацэм и Iэтащхьэу зэрылажьэ зэманым къриубыдэу хузэ- фIэкIахэм, дяпэкIэ нэхъыщхьэу къапэщытхэм тедгъэпсэлъыхьыну иджыблагъэ абы зыхуэдгъэзащ.
  •    Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Ди псэлъэгъухэр