ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'ГукъэкIыжхэр'

Хэкум и IэфIагъыр щызыхэпщIэр абы пэIэщIэу упсэуа нэужьщ

2018-05-17

  • 2001 гъэм дунейм къытехьа «ЩIэплъыпIэ» литературэ альманахым              (№2-м) къытехуауэ щытащ УФ-м и цIыхубэ артисткэ Гъэсашэ Наталье и гукъэкIыж гъэщIэгъуэнхэр. Лъэпкъ гъуазджэм и гуащэу къалъытэ бзылъхугъэм IуэхущIафэ куэдкIэ, зекIуэ бжыгъэншэхэмкIэ гъэнщIауэ щыта и гъуэгуанэм щыщу езым нэхъ гъэщIэгъуэну къыщыхъуахэр щызэхуэхьэсащ а къыдэкIыгъуэм. А тхыгъэхэм гукъэкIыж къудейкIэ уеджэнри щыуагъэу къыщIэкIынщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, Гъэсашэр здэщыIа къэрал, нэIуасэ зызыхуищIа лъэпкъ къэс я хабзэм, абыхэм я щхьэхуэныгъэм, е езыхэм а щIыпIэм къащыщыщIауэ щыта хъыбар хьэлэмэтхэмкIэ гъэнщIащи. Ар зытепсэлъыхьыр IупщIу уи нэгу къызэрыщIэувэр куэдкIэ я фIыгъэщ гъуэгуанэ тхыгъэхэр итхыу зэрыщытам.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

1941 гъэм и бжьыхьэр

2017-11-08

  • Дунейм дыдейхэм закъыдищI хуэдэт: нэху къекIат пшэхэр лъахъшэу къегъуэлъхьэхауэ, уэс къесу. Ар хуабжьу къезэгъырт — фашист кхъухьлъатэхэр къэлъэтэнымкIэ шынагъуэр нэхъ мащIэ хъурт.
  • Москва и Утыку Плъыжьым илъэгъуащ дзэ парад куэд, ауэ 1941 гъэм Октябрь революцэр илъэс 24-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ екIуэкIар псом нэхърэ нэхъ гукъинэж хъуащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

КъежьапIэ

2017-10-12

  • Ди щIыналъэм щыпсэухэм университет диIэ зэрыхъуар зыми ­ебгъапщэ мыхъуну Iуэхугъуэ инщ. Ар лъэпкъым и лъынтхуэ, и хъу­гъуэфIыгъуэ нэхъыщхьэщ. Абы щыгъуэми, сэ сызытепсэлъыхьы­нур а университетыр къызы­те­хъукIыжа Къэбэрдей-Балъкъэр къэ­рал пединститутырщ. Аращ сэ сыщеджар, си къежьапIэр.
  •  
  • Зауэ нэужь илъэс гугъухэм пед­институтым щеджахэм сащыщщ сэ. «Илъэс гугъу» хужыпIэкIэ, узыщ­хьэщыкI мыхъун лъэхъэнэ хьэлъэт ар. Зауэр зэфIэкIри, гъейр къы­кIэлъыкIуащ. ИтIани еджэным ди гур хузэIухат. Арати, фронтыр илъэсиплIкIэ зыгъэшхахэм яхэта щIалэжь цIыкIухэм ди псэр школым тхьащ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр, Хэха

Нобэ хуэдэу сощIэж

2017-07-04

  • Уэзрокъуэхэ я нэхъыжь Изэт Хьэзрэталий и къуэм фIы дыдэу ещIэж Бэтэх къуажэм и къежьапIэри, зауэ зэманым цIыхухэр гугъу зэрехьари.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Радиом къигъэщIам хуэдиз сэри къэзгъэщIащ

2017-06-29

  • Республикэм и радиом лэжьэн зэрыщIидзэрэ накъыгъэм и 7-м илъэс 90 ирикъуащ. Сэри апхуэдиз къэзгъэщIащи, абы и зэфIэувэкIам, и зыужьыкIам мыIейуэ сыщыгъуазэщ. Радиом сызэрыщыIа илъэс 12-р сигу къыщыкIыжкIэ, гупсысэ нэхухэм сыхашэжри, а зэманыр IэфIу си нэгу къыщIохьэж.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

ХамэщIым гур щыхуабэркъым

2017-01-17

  • Хадэ пщIэгъуэ зэманым ди адэм пщIэнтIэпсыр къежэхыу хьэсэм хэтт. Махуэ псом ар сымаджэщым щылэжьа нэужь, Iэмал имыIэу а и щIы Iыхьэм кIуэрт. Пщэдджыжь нэмэзми, тIэкIу едзакъэрти, сыхьэти 8-м и ныкъуэ хъуху, хъэуан хьэсэр ипщIэрт. Хъэуан гъэгъуахэр зыхуэбгъадэ хъун щымыIэ шхыныгъуэ хьэлэмэтт. Къэзахъ хъэуанхэм я мэ гуакIуэр ноби си Iум щIитыр арагъэнщ. НэгъуэщI щIыпIэ апхуэдэ щысшхауэ къысхуэщIэжыркъым.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Кубэр жыжьэщ — Кубэр гъунэгъущ

2016-12-03

  • Адыгэ Республикэм, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Къэрэшей-Шэрджэсым я цIыхубэ тхакIуэ, СССР-м, УФ-м я Къэрал саугъэтхэм я лауреат МэшбащIэ Исхьэкъ СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм щыхэта лъэхъэнэм къэрал лIыкIуэ гупым яхэту 1990 гъэм и накъыгъэ мазэм Кубэм зэрыщыIам, Кастрэ Фидель зэрыхуэзам теухуауэ игу къегъэкIыж.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Си мыхъугъуэу Хэку зауэшхуэм балигъ сищIащ

2016-08-03

  • Мамыру псэу ди къэралым нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэр хьэщэхурыпхъуэм хуэдэу къытеуащ 1941 гъэм, къалэхэр, къуажэхэр, фабрикэхэр, заводхэр, еджапIэхэр, сымаджэщхэр, унэхэр, IуэхущIапIэ абрагъуэхэр зэтракъутэу, ягъэсу, губгъуэм илъ гъавэр танкхэмрэ хьэлъэзешэ машинэхэмкIэ ираутыкIыу. Зауэ угъурсызым ди цIыху мелуан 27-м щIигъу хэкIуэдащ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Елгъэр Кашиф: КIуащ БетIал теухуа гукъэкIыжхэмрэ абыхэм къакъуэжа къуэпс гуэрхэмрэ

2015-11-21

  •    (КIэлъыкIуэр.
  • ПэщIэдзэр №№223-224-хэм итщ).
  • Абы сегупсысын хуей щIэхъуар уэ къащIэ, а псапэр къысхуэзыщIам и пэжыпIэ дыдэр зэхэзгъэкIын мурад щIэсщIар а гулъытэм щхьэкIэ пыухыкIауэ фIыщIэ зыхуэщIыпхъэр къэсщIэну арагъэнт. АрщхьэкIэ иужькIэ абы зэи сыхущIэкъуакъым — Бубэ, зэрыжысIащи, сыкъигъэпцIауэ шэч хуэсщIыфынутэкъым. БетIалщи… Сыт хуэдиз и цIэрыIуагъми, и цIыхуфIагъми, и Iэгу и Iэнэу зэрыжумартри мызэ-мытIэу си нэгу щIэкIа пэтми, абы и псэукIэр зыхуэдэри зыщIэс унэ пхашэ цIыкIури Iэджэрэ слъэгъуати… ЖыпIэнурамэ, а къысхуищIа къомым я щIыIужкIэ, сэр щхьэкIэ сом щищ къыздрихар схузэмыгъэзахуэу, зи гущIэгъу къыслъысар згъэлъагэу, сэ езыр зысфIэтхьэмыщкIэжу, зызгъэцIыкIуу… Ныбэ гузэвэгъуэм гупсысапIэ, хэплъапIэ сыхидзауэ екIуэкIырти… Къалэм зы шэджагъуашхэ (пщэдджыжьышхэмрэ пщыхьэщхьэмрэ щхьэкIэ шхапIэ щыдиIэт дыщыпсэу Переделкинэм) къыщезгъэщтэху къэскIэ, БетIал хужысIахэм хуэдэм хэмынын Тхьэм сищI…
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

КIуащ БетIал теухуа гукъэкIыжхэмрэ абыхэм къакъуэжа къуэпс гуэрхэмрэ

2015-11-19

  • Елгъэр Кашиф
  • Cэ стхауэ адэкIэмыдэкIэ тетахэр къа­лъыхъуэжурэ еджэнкIэ е ахэр тхылъ щхьэхуэурэ къысхудэгъэкIыжынкIэ сигурэ си щхьэрэ зэтелъу щытамэ, къытезгъэзэжнытезгъэзэжурэ зы Iуэ­хум тIэущэ сытепсэлъыхьыжынтэкъым. Хэт, пса­лъэм папщIэ, илъэс тIощI, плIыщI, щэ ныкъуэ и пэкIэ стхахэр, зыгуэрхэр къе­джауи сощIри, зыщIэжыр? Хьэмэрэ ахэр къэзгъуэтыжу аргуэру сыкъеджэжащэрэт жызыIэнур хэт? Япэрауэ, ящIэжын щхьэкIэ, ар зы бэлыхьлажьэу щытын ­хуеящ. Сэ бэлыхьлажьэкIэ дызыгъэгуфIэу зи гугъэжхэм захэзбжэркъым  слъэ­кIыр сщIащ. КъимыдэкIэ, мо зи гугъу сщIы лъэхъэнэхэм псэуа цIыху тхылъеджэхэм ящыщу нобэ дунейм тетыжыр, ди жагъуэ зэрыхъунщи, мащIэ дыдэщ. Сэри сымыщIалэж, къысхуэнэжа зэманыр ебзыхьэкIыпауэ къэзгъэсэбэпын зэрыхуейр къызгурыIуэж пэтми, сызэпхъуэкIыжмэ, нобэрей махуэм сыкъыхэпкIэжурэ, япэкIи сыплъэурэ, ди псэукIам, зэхэтыкIам, зи гъусэу сыкъэгъуэгурыкIуахэм ехьэлIа гукъэкIыжхэм жэщкIи сыщIамыгъэжейр, махуэкIи абыхэм сащIыбгъэдэсыр аращ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

ТIэкIурашэ и пшынэр

2014-03-12

  •    Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыбгъуэтынкъым пшынауэ зыдэмыс къуажэ. Ди япэкIэ псэуа нэхъыжьыфIхэм я Iэпэгъуу щыта макъамэ Iэмэпсымэр хуэсакъыу яхъумэрт, а гъуазджэм пщIэ лей хуащIырт. Псыгуэнсу жылэми дэсащ Щэбэтыкъуэ ТIэкIурашэкIэ еджэу пшынауэ Iэзэ. И Iэпэм дыщэ къыпощ, жыхуаIэм хуэдэт ар, цIыху куэдым дэрэжэгъуэ яритырт.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Лъагъуэ пхызыша Къалмыкъ БетIал

2014-03-04

  • Къэралым и щытыкIэм тещIыхьауэ зызыхъуэжщ политикэ Iуэхухэм цIыхубэ лэжьакIуэхэм цIыхухэм хуаIэ еплъыкIэхэр. ИтIани, IуэхущIафэ гуапэхэмкIэ зи цIэр тхыдэм къыхэзынахэр гулъытэншэ пщIы хъуну-къым. ЗэрыжаIэщи, уэрэдым псалъэхэр пхухэдзыркъым.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Акъ Мухьэрбэч теухуа гукъэкIыжхэр

2014-02-19

  • Псэужамэ, щIышылэм и 18-м илъэс 65-рэ ири­къуат КъБР-м щIыхь зи­Iэ и артист, Абхъазым и цIыхубэ артист Акъ Мухьэрбэч Угъурлы и ­къуэр.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

ЗэныбжьэгъуитI

2014-02-05

  •    Хэку зауэшхуэм ипэкIэ, 1937 — 1938 гъэхэм, ди адэм Сэлихь жари балъкъэр ныбжьэгъуфI иIащ Жэмтхьэлэ щыщу. Ар гъэ къэсыху шыдыгукIэ къакIуэрт ди жылэм, кIэртIоф къишэрти, нартыхукIэ, джэшкIэ ихъуэжырт. Ди унэрат ар здекIуалIэ хабзэр. Псыгуэнсуми къахуэхъурт кIэртIоф бэв, ауэ Сэлихь ейр нэхъ пасэу къэкI кIэртIоф лъэпкъыфIым хуэ­дэт икIи хьэлыуэти, абы къыхэ­кIыу цIыхур ежэрти яфIэ­фIыпсу яхъуэжырт. Iуэху лъэпкъ ямыIэми, ауэ зэрылъагъун къудей щхьэкIэ зэ­кIэлъыкIуэрт ди адэмрэ абырэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр

Зауэм гущIэгъу ищIэркъым

2014-02-04

  • Сыту зауэ гущIэгъуншэт Хэкум и къурмакъейр щызубыдыкIар! ТхьэмыщкIагъэ, лIэ­ны­гъэ, гуауэ, нэпс — аращ абы лъэпкъым къыхуихьар. Лажьэ зимыIэ цIыхухэр хэкIуадэрт, сабийхэр, цIыхубзхэр щIэ­гъэ­къуэ­ныншэу къанэрт. А псор илъэгъуащ си анэшхуэм и анэ Кубра.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГукъэкIыжхэр