ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Хэха'

СэвкIуий  Хьэмидрэ  «Нартхэмрэ»

2019-10-12

  • Бытырбыху дэт «Вита-Нова» IуэхущIапIэм 2017 гъэм къыщыдэкIа «Адыгэ нарт эпос» тхылъым   ди лъэпкъэгъу щIалэ, КъБР-м и цIыхубэ художник СэвкIуий Хьэмид и сурэти 149-рэ ихуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мы махуэхэм

2019-10-12

  • Жэпуэгъуэм и 12,  щэбэт
  • Къупщхьэ узым ебэныным и дунейпсо махуэщ
  • Бзу лъэтэжхэм я дунейпсо махуэщ
  • Испаныбзэм и махуэщ
  • Армением щагъэлъапIэ зэдзэкIакIуэм и махуэр

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Нартхэм» я гъащIэщIэр

2019-10-12

  • Cанкт-Петербург дэт «Вита-Нова» тхылъ тедзапIэм «Нартхэр» («Нарты. Адыгский героический эпос») тхылъыр 2017 гъэм къызэрыщыдэкIам и гугъу ди щIэджыкIакIуэхэм фхуэтщIауэ щытащ. Нобэ дызытепсэлъыхьынур СэвкIуий Хьэмид и сурэт абы ихуахэмрэ Гъут Iэдэм абы хуигъэхьэзыра тхыгъэхэмрэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

КIыщокъуэ Алим и фэеплъым деж

2019-10-10

  • I
  •  Ар къалъхуат гъэмахуэ хуабэм и кум,
  • Июль дыгъэпсым и псэр ипсыхьат,
  • Дыгъэ гуащIэм епщтырэкIыу, и гур
  • И бгъэм илъу дунейм къытехьат.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Нобэрэ пщэдейрэ

2019-10-10

  • Жэпуэгъуэм и 10, махуэку
  • Психикэ узыншагъэр хъумэным и дунейпсо махуэщ
  • ЦIыхум и судыр укIкIэ ящIэу мыдэным и европэпсо махуэщ
  • Нэхэм я дунейпсо махуэщ
  • 1918 гъэм Урысейм къыщащтащ пэжырытхэм и хабзэщIэхэр.
  • 1932 гъэм ДнепроГЭС-р лажьэу яутIыпщащ.
  • 1933 гъэм дунейм щыяпэу США-м и тыкуэнхэм къыщIалъхьащ зэрыжьыщIэ порошок.
  • 1941 гъэм Жуков Георгий КъухьэпIэ фронтым и унафэщIу ягъэуващ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къалащхьэр ягъэдахэ

2019-10-08

  • Налшык и автобус къэувыIэпIэхэр иджырей мардэхэм тету зэIузэпэщ ящI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Гъагъэ, ефIакIуэ,  Адыгей!

2019-10-08

  • Адыгэ Республикэр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 28-рэ зэрырикъур фокIадэм и 29-м щегъэжьауэ жэпуэгъуэм и 10 хъухукIэ Iэтауэ щагъэлъэпIащ ди къуэш щIыналъэм и къалэхэмрэ къуажэхэмрэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Нобэрэ пщэдейрэ

2019-10-08

  • Жэпуэгъуэм и 8, гъубж
  •  Астрономием и дунейпсо махуэщ
  • Ульяновскэ областым щагъэлъапIэ еджакIуэм и махуэр
  • УФ-м щагъэлъапIэ кхъухьхэм — псым тетхэми, псы щIагъым щIэтхэми, уэгум итхэми — я командирхэм я махуэр
  • Хорватием и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
  • 1860 гъэм Бахъсэн цIыхубэ судыр къызэрагъэпэщауэ щытащ.
  • 1961 гъэм Москва и Кремлым съездхэм я къэрал уардэунэр къыщызэIуахащ икIи япэ концертыр щатащ. Ар зыхуэгъэзар унэр зыщIа ухуакIуэхэрт.
  • 1945 гъэм США-м щыщ Спенсер Перси микроволновэ хьэку къызэригупсысам щыхьэт техъуэ тхылъ иратащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Тхьэкъуахъуэ Iэуес и адыгэ бгъэхэIухэр

2019-10-08

  • Илъэс зыбжанэ ипэкIэ Тхьэкъуахъуэ Iэуес адыгэ дамыгъэхэр зытет пасэрей хьэпшыпхэр зэхуихьэсын щIидзати, дихьэхри, езыми лъэпкъ бгъэхэIухэр иригъэщI хъуащ. Абы ищIауэ щыIэщ Адыгэхэм я щыгъуэ-щIэж, Адыгэ тхыбзэм, Адыгэ ныпым, Адыгэхэм (шэрджэсхэм) я махуэхэм, ди лъэпкъым игъэлъапIэ нэгъуэщI махуэми я дамыгъэхэр зытет бгъэхэIу екIухэр. Апхуэдэуи абы шархэм адыгэ ныпхэр, зэрытхэ тетрадхэми адыгэ дамыгъэхэр трегъадзэ. Нобэ ди хьэщIэщ КъБР-м и Коллекционерхэм я зэгухьэныгъэм,  Къэбэрдей Адыгэ Хасэм хэт, хэкупсэ нэс зиIэ щIалэ Тхьэкъуахъуэ Iэуес.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Бетрожь Валерэ: УдзхэмкIэ куэдым уапэлъэщынущ

2019-10-08

  • «Узыри къигъэщIри и хущхъуэгъуэри къигъэ- щIыжащ», — жаIэ. Ауэ медицинэм зиужьми, ар иджыри щыкъарууншэщ уз зэмылIэужьыгъуэхэм я пащхьэм — щIэныгъэр нэсакъым. Мыбдежми зэпэщIэуэныгъэхэр къыщохъу: иджыри къэс хущхъуэфI дыдэу къалъытэу щытахэр Iэпкъэлъэпкъым и дежкIэ зэрану къыщыщIидзыж щыIэщ. Iуэхур сэтей къэзыщIыр къэхутэныгъэхэрщ — япэщIыкIэ куууэ ягъэунэхун папщIэ зэман яхуримыкъуауэ къыщIокI. Псом хуэмыдэу синтетикэм къыхэщIыкIахэм, химие реакцэм я Iэужьхэм ехьэлIауэ. КъищынэмыщIауэ, статистикэм къызэритымкIэ, Урысейм щызекIуэ хущхъуэ псоми я Iыхьэ щанэр нэпцIщ, дзыхь яхуэпщI мыхъуну. Ахэр икIи зэрылъапсейр ящIыбгъужмэ, гурыIуэгъуэщ цIыхухэм нэгъуэщI хэкIыпIэхэр къыщIалъыхъуэм и щхьэусыгъуэр. Куэдым къыхах хъуащ «фитотерапие» жыхуаIэр, нэгъуэщIу жыпIэ-мэ, удзхэм къыхэщIыкIа хъущхъуэхэр. Сэбэп къыпхуэмыхъуми, апхуэдэхэм я зэран къокIынукъым. А Iуэхухэм хэт нэхъри нэхъыфIу щыгъуазэщ къэкIыгъэхэм къыхищIыкIахэмкIэ илъэс 40 хъуауэ цIыхухэм еIэзэ Бетрожь Валерэ. Зэман зыбжанэ ипэкIэ абы ди газетыр тетхыхьауэ щытащ, ауэ и лэжьыгъэр зыхуэдэр иджыри къытхуиIуатамэ, лей хъуну ди гугъэкъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«ТекIуэныгъэм и мэз»

2019-10-05

  • Апхуэдэ фIэщыгъэм щIэту фокIадэм къриубыдэу къэралым и щIыпIэ куэдым щекIуэкIащ Iуэху щхьэпэ. Абы жыджэру хэтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэхэри. Псалъэм папщIэ, Май, Шэрэдж районхэм полицейхэм, жылагъуэ лэжьакIуэхэмрэ къулыкъущIэхэмрэ щыхасащ жыгыщIэхэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мы махуэхэм

2019-10-05

  • Жэпуэгъуэм и 5, щэбэт
  •   ЕгъэджакIуэм и дунейпсо махуэщ
  •  УФ-м щIэпхъаджащIэхэр къэлъыхъуэным пыщIа и IэнатIэм и лэжьакIуэм и махуэщ. 1918 гъэм цIыхубэ комиссариатым и унафэкIэ РСФСР-м къыщызэрагъэпэщащ уголовнэ Iуэхухэм елэжьыну къудамэхэр.
  •  Адыгэ Республикэр къыщызэрагъэпэща махуэщ
  •  Португалием щагъэлъапIэ Республикэм и махуэр

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ЕфIакIуэ, ехъулIэ, фIыуэ тлъагъу щIыналъэ!

2019-10-04

  • Ди лъэпкъэгъу адыгейхэм я гуфIэгъуэщ — жэпуэгъуэм и 5-р Республикэм и махуэщ. 1995 гъэм мазаем и 17-м ар икIи мылэжьэгъуэу абы щагъэуващ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Нобэ

2019-10-04

  • Псэущхьэхэр хъумэным и дунейпсо махуэщ
  •  Хьэршым и дунейпсо тхьэмахуэщ
  •  ЦIыхубэм я дежкIэ Хьэрш лъэхъэнэм щыщIидза махуэщ, Астронавтикэм и дунейпсо федерацэм 1967 гъэм игъэувауэ. 1957 гъэм жэпуэгъуэм и 4-м СССР-м дунейм щыяпэу ЩIым и IэрыщI спутникыр хьэршым иутIыпщащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

КIапсэ гъуэгухэр зыхуей хуагъазэ

2019-10-04

  • Iуащхьэмахуэ курортым жыджэру зыщыхуагъэхьэзыр гъэм и бгы-лыжэ лъэхъэнэщIэм. Мыбдежым зэгъэзэхуэжыныгъэ лэжьыгъэхэр зэрыщрагъэкIуэкIым къыхэкIыу, гондолэ кIапсэ гъуэгущIэхэм ящыщу тIур: Азау — Кругозор, Кругозор — Мир станцхэм я зэхуаку дэтхэр жэпуэгъуэм и 1-м къыщыщIэдзауэ и 21 пщIондэ зэхуэщIауэ щытынущ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха