ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'ТхылъыщIэ'

Лъэхъэнэм и джэрпэджэжхэр

2022-09-17

  • «Мстиславрэ Редадэрэ: илъэс минхэм къапхыкI еплъыкIэ» — аращ зэреджэр Котляровхэ Мариерэ Викторрэ я тхылъ тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдэкIа тхылъ гъэщIэгъуэным. Адыгэ тхыдэм и зы ныбз къызэзыгъэдзэкIыж къыдэкIыгъуэр щIэщыгъуэ ещI тхылъым къыщыIэта Iуэхугъуэхэр лъэхъэнэ жыжьэ дыдэхэм къызэрыщежьэм, урыс тхыгъэхэм ямызакъуэу, лъэпкъ щIэжми къаруушхуэ зэраIэм и щыхьэт зэрыхъум, ди нобэхэм къэса IуэрыIуатэхэр блэкIам и щIэжьыуэ хьэлэмэту зэрыщытым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

«Жаным лъэпкъым къыхэкIа нарт»

2022-08-16

  • Апхуэдэ фIэщыгъэцIэ иIэу иджыблагъэ дунейм къытехьащ тхылъ. Документальнэ повестым и лIыхъужь нэхъыщхьэр — цIыху щэджащэ, алыдж-урым бэнэкIэмкIэ спортым и мастер Жаным Аслъэнщ. Тхыгъэр зи IэдакъэщIэкI олимп чемпион Шыхъуэ Борис абы щытопсэлъыхь спорт гъуэгуанэ гугъум, Совет Союзым и командэ къыхэхам къыщекIуэкIа нэмыплъхэм. ИлъэсийкIэ а псоми пхрыкIа Жанымыр къигъэшакъым икIи игъэгубжьакъым, атIэ цIыхухэм нэхурэ гуапагъэрэ яхуихьыу адыгэ лъэпкъым и нарту щытащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

ЦIыкIухэм я Iэпэгъу

2022-08-02

  • ЦIыкIухэр зэпымыууэ зыпэплъэ «Нур» сабий журналым и ебланэ къыдэкIыгъуэр къытIэрыхьащ. Ар зыхуэдэмрэ илъэс ныкъуэм къыдэкIахэм ихуа тхыгъэхэмрэ я гугъу къытхуищIащ журналым и редактор нэхъыщхьэ Аброкъуэ Беллэ:

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

ТекIуэныгъэм ипэ – напэ

2022-07-21

  • Мэрзей Аслъэнбэч и тхылъыщIэ нэгъабэ къыдэкIар иджыри тыкуэнхэм щыбогъуэт. Ауэ гъуэтыгъуей дыдэр сыт жыпIэмэ, щIэныгъэлIым и тхэкIэм къыпхыщ и лъэпкъым хуиIэ лъагъуныгъэрщ. АдыгэлIым и шыфэлIыфэр и щапхъэу, тхыдэ жыжьэм къыкIуэцIрех Мэрзейм и цIыхущхьэм зэи емыпцIыжа уэркъ щауэм и дуней тетыкIэмрэ абы къару хуэхъу гупсысэкIэмрэ. Нэхъ пасэу тхыдэджым и Iэдакъэ къыщIэкIа «Адыгэ зекIуэ» (2004) тхылъым щригъэжьа Iуэху еплъыкIэм зыщрегъэужь Мэрзейм мы лэжьыгъэми.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Заурбэч и хъугъуэфIыгъуэхэр

2022-07-13

  • КъуэкIыпIэ лъэпкъхэм гъуазджэмкIэ я къэрал музейуэ Москва дэтым Мейкъуапэ къалэм щиIэ и къудамэм бадзэуэгъуэм и 1-м къыщызэIуахащ «Заурбек Бгажноков. Станковая графика» выставкэр. Мы мазэм и 20 пщIондэ ягъэлъэгъуэнущ ар.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

КIыщокъуэ  Алим  и  бзэм  и  псалъалъэ

2022-06-28

  • КъБР-м Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым и адыгэбзэ къудамэм щагъэхьэзырри къыдагъэкIащ КIыщокъуэ Алим и бзэм и псалъалъэ. Абы и проектыр зэхэзылъхьар, елэжьа гупым я унафэщIыр щIэныгъэ редакторыр филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, институтым и адыгэбзэ къудамэм и унафэщI БищIо Борисщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Нартхэм я хъугъуэфIыгъуэ

2022-05-19

  • «Москва къалэм лъэпкъхэмкIэ и унэ» къэрал  бюджет IуэхущIапIэмрэ (ГБУ «МДН») ТIажь Альбинэ и фондымрэ (ФАТ) илъэс зыбжанэ хъуауэ ирагъэкIуэкI «Нартхэм я хъугъуэфIыгъуэ» зыфIаща дунейпсо арт-проектыр. Абы и епщIанэ зэхыхьэм хиубыдэу, проектым и цIэджэгъуу зэхаша фестиваль-зэхьэзэхуэм къыщыхахащ нарт эпо-сым ехьэлIауэ сабийхэм ящIа сурэт нэхъыфIхэр.
  •  

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

КъуэщIысокъуэхэ: тхыдэмрэ нобэрей гъащIэмрэ

2022-05-05

  • Урыс тхыдэтх цIэрыIуэ Ключевский Василий зэгуэр итхыгъащ: «Адэжьхэм я дуней тетыкIам щыгъуазэ защыхуэтщIым деж, дэ абыхэм я къуэрылъхухэм я гъащIэрщ къэтхутэри зэдгъащIэри. НэгъуэщIу жыпIэмэ, дыкъызытекIахэм я псэукIар щыдджкIэ, ди щхьэкIэ зыдогъэунэхуж, дызыхуэдэр къыщIыдогъэщыж, щIэрыщIэу нэIуасэ зызыхудощIыж. Зи блэкIар зымыщIэ цIыхум зытет дунейм щищIэри щилэжьри нэсу зэхищIыкIынкIэ Iэмал иIэкъым, къыщежьэри зыхущIэкъури къыгурыIуэнукъым. ЦIыхум цIыхукIэ ущеджэнур абы къегъэжьапIэ хуэхъуам и хъуэпсапIэхэм къыпищэу, ар гъащIэм хипщэу щытмэщ. Адэжьхэр псэущ я цIэр къитIуэхункIэ, я IуэхущIафэхэм пытщэхункIэ». Пэжагъ ин зыхэлъ мы псалъэхэр гум куэдрэ къыдредзей лъэпкъхэм я къекIуэкIыкIам теухуауэ тхылъыщIэ дунейм къытехьэху. ИпэжыпIэкIэ, адыгэ жылэм и гъащIэм къыпызыщэ Iуэхугъуэу, цIыхубэр зэзыгъэплъыж къэхъукъащIэу зыкъыуагъэлъытэ апхуэдэ лэжьыгъэшхуэхэм. Ара ды-дэщ дызэгупсысар иджыблагъэ «Принт Центр» тхылъ тедзапIэм къыщыдэкIа, «КъуэщIысокъуэхэ: тхыдэмрэ нобэрей гъащIэмрэ» фIэщыгъэ зиIэ тхылъыр щытлъэгъуам.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Адыгэ къамылым и щIэнгъуазэ

2022-04-16

  • Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и сурэтыщI, ХудожествэхэмкIэ Урысей академием и дипломат ГъукIэ Замудин и «Адыгэ къамыл» тхылъышхуэм лъэтеувэ щращIэкIащ Сэралъп Мадинэ и арт-центру Налшык дэтым. Тхылъыр къаIэрыхьэну хуейуэ дунейм къытехьэн ипэ и уасэр хэзылъхьахэм щIэныгъэлIыр щаIущIэ пшыхь гуапэт ар. Фигу къэдгъэкIыжынщи, мы нэхъапэIуэкIэ Замудин и Iэдакъэ къыщIэкIащ адыгэхэм я лъэпкъ гъуазджэр лъабжьэ зыхуэхъуа лэжьыгъэ зыбжанэ: «Искусство адыгской циновки» (1991), «Учимся играть на шичепшине» (2014), «Атлас черкесского (адыгского) шичепшине» (2016).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Дуней гупкIэм имыс лъэпкъ щыIэкъым  

2022-04-14

  • Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдэкIащ ди хэкуэгъу бзылъхугъэ, Санкт-Петербург щыпсэу Щоджэн Аксанэ и тхылъыщIэ. «Вечные узы» («Ныбжьрей зэпыщIэныгъэхэр») – аращ зэреджэр и ухуэкIэкIи, зытеухуакIи, къиIэт IуэхугъуэхэмкIи зыми емыщхь, хьэлэмэтыщэу зэхэт тхылъ гъэщIэгъуэным. «Дуней гупкIэм имыс лъэпкъ щыIэкъым, зыри къылъэмыIэсу бгы жьанэм ису зыкъыщыхъужми», – жиIэгъащ пасэрей гупсысакIуэ гуэрым. Щоджэн Аксанэ и Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъыщIэм шэч къытрыуигъэхьэжыркъым ар зэрыпэжым. ГъадэщIыдэм хэкIуэдэжауэ къыпщыхъу тхыдэ къэхъукъащIэ куэдым романым и лIыхъужьхэр нэрымылъагъу къуэпскIэ ирепх, абыхэмрэ, нэгъуэщIу жыпIэмэ, адыгэм къыхэкIамрэ лъэпкъ щIэжымрэ зэкIэришхэу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Адыгэбзэм хьэрфу хэтыр  зи налкъутналмэс

2022-03-15

  • Налшык дэт «Принт-Центр» типографием иджыблагъэ къыщыдэкIащ «Гъуэгу къыхихам хуэпэжу» фIэщыгъэ зиIэ тхылъ купщIафIэ. Ар ирагъэхьэлIащ КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием и Президиумым, КъБР-м и Правительствэм я щIыхь тхылъхэр зыхуагъэфэща БищIо Борис Чэмал и къуэм и илъэс 70 юбилейм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Тхыдэр зи  лъабжьэ  повесть

2022-02-15

  • Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэм къыщыдэкIащ Щэрдан Анатолэ и «Восьмая горизонталь Черкесии» повестыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

ГъащIэм ухэзыгъаплъэ

2022-02-12

  • «Адыгэ псалъэ» газетым и щIэджыкIакIуэхэр щыгъуазэщ хъэтI щхьэхуэ яIэжу нобэрей адыгэ литературэм лъэ быдэкIэ хэува тхакIуэхэр редакцэм зэрыщылажьэм. Абыхэм ящыщщ Чэрим Марианнэ. Шэч хэмылъу, газетеджэхэм ящIэж абы и «ЛIы иримыкъу» романыр — ар, Iыхьэ-Iыхьэурэ зэпыудауэ, «Адыгэ псалъэм» къытеддзауэ щытащ. Мы махуэхэм хъыбар гуапэ къытIэрыхьащ — тхылъ щхьэхуэу дунейм къытехьащ Чэримым и IэдакъэщIэкIыр. Iыхьищу зэхэлъ романыр къыщыдэкIащ Бекъул Iэниуар и «Принт Центр» тедзапIэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Зэманым декIуу

2022-02-10

  • Аппаевэ Жаухар «Запечатленное время» зыфIища и тхылъыщIэр теухуащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ къахулъыкъуэкI лъэпощхьэпохэм, ахэр сыт щыгъуи политикэм, экономикэм, цIыхубэ гъащIэм епхауэ зэрыщытым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ

Тхыдэмрэ нобэмрэ зэпызыщIэ

2022-01-25

  • ИлъэсыщIэ тыгъэ пэлъытэ хъуащ гъэ блэкIам и кIэм ди газетым и лэжьакIуэ, тхакIуэ Фырэ — Къаныкъуэ Анфисэ романищу зэхэт и «Хьэтхэр» трилогиер Бекъул Iэниуар игъэлажьэ «Принт-центр» тедзапIэм къызэрыщыдэкIар. ФIыщIэ лей хуэфащэщ мылъку и лъэныкъуэкIэ тхылъым щIэгъэкъуэн хуэхъуа «Адыгэ дуней» лъэпкъ фондми.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ТхылъыщIэ