ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Махуэку'

ЗэкIэлъыкIуэу хэнейрэ

2019-04-11

  • Сыт  Сталиныр  куэдым  ягу  фIыкIэ  къыщIагъэкIыжыр?
  • «Уасэхэм хэхъуащ!» псалъэхэм дэ десэжащ, нэху дыкъекIамэ, ди напэр зэрыттхьэщIым хуэдэу. Хэбгъэзыхьмэ, дыпоплъэ. Ар фIэкIыпIэншэщ. Псалъэм и хьэтыркIэ, щIыдагъэр — «дыщэ фIыцIэр» — зыIэрыхьахэм ар нэгъуэщI къэралхэм нэхъ лъапIэу щащэмэ нэхъ къащтэнущ, ди деж пуду щрагъэкI нэхърэ. Уасэхэр къехуэхами, дыхилъэфэнущ — олигарххэм яфIэкIуэд ахъшэр ди деж щрагъэкъужын хуейщ. Сыт хуэдэу щымытми, фэ фрихьэлIа уасэхэр къыщехуэха? Псом хуэмыдэу ахэр хъийм щикIыр гъатхэмрэ бжьыхьэмрэщ. АрщхьэкIэ щыIащ нэгъуэщI зэмани.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2019-04-11

Шотландием и щыхьэр Эдинбург мывэхэм къыхэщIыкIа псэуалъэхэм, пасэрей уардэунэхэм, чэщанэхэм я къалэщ. Мыбы цIыху мин 430-рэ щопсэу, ауэ а бжыгъэм куэдкIэ хохъуэ зыплъыхьакIуэхэм я хьэкъкIэ. Гъуазджэхэм я Эдинбург фестивалыр Европэм къыщрахьэжьэ апхуэдэ Iуэху псоми йофIэкI и къызэгъэпэщыкIэ дахэмкIэ. Ар икIи Шотландиер зыхыхьэ Инджылызым и банк ин дыдэхэр щылажьэ щIыпIэщ. Ауэ абы нэгъуэщI къэралхэм щыщ цIыхухэр нэхъыбэу къезышалIэр и унэхэм я дахагъэрщ.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2019-03-28

Илъэс куэдкIэ Инджылызым и колониеу щыта Гонконг (Сянган) 1997 гъэм Китайм ей хъужа пэтми, и теплъэми и псэукIэми зыкIи зихъуэжакъым. Ар цIыху куэд дыдэ Iуву щызэхэс щIыналъэщ — километр зэбгъузэнатIэ 1104-р я унапIэщ цIыху мелуани 7-рэ мин 200-м. Процент 95-р китай лъэпкъым щыщщ. Мыр къалэ — къэрал телъыджэ дыдэщ. Абы ущрихьэлIэнукъым къат 30-у зэтет псэуалъэхэм нэхърэ нэхъ лъахъшэ. Ауэ иIэщ щIыпIэ телъыджэхэри: мэзылъэхэр, бгыхэр, псы дэжыпIэхэр. Ахэращ зи нэгу зезыгъэужьхэр нэхъ дэзыхьэхыр.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Зымыдэхэри щыIэщ

2019-03-28

  • Къэзахъстаным и Iэтащхьэ Токаев Къасым-Жомарт Iэ тридзащ Астана и цIэр Нур-СулътIан къалэу зэхъуэкIыным теухуа унафэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Ирагъэлей. Абыи къыщынэркъым

2019-03-28

  • ЦIыхухэм хуащIэ Iуэхутхьэбзэхэр зэхуэдэми, щIат уасэхэр щIыналъэхэм хуабжьу щызэщхьэщокI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Дунейгъэдахэщ мимозэ  дахэр

2019-03-21

  • Гъатхэпэм и 8-м ирихьэлIэу Урысейм кърашащ Абхъаз щIыналъэр зыгъэдахэ мимозэр. Зэи къэмыхъуауэ, мы гъэм тонни 140-рэ гъунапкъэм къызэпрашащ (нэгъабэ тонн 90). ЗэрыгурыIуэгъуэщи, удзыр Краснодар щIыналъэм къыщыувыIэркъым, ар щIыпIэ жыжьэхэм нос, псалъэм папщIэ, Налшык и удз щапIэ псоми щIэлъщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Андроповыр  жыжьэ плъэ  цIыхут

2019-02-21

  • Совет лъэхъэнэм егъэщIылIа псори хэутэн щащI мы зэманым абы щыгъуэ лэжьа политикхэу зи цIэр фIыкIэ тхыдэм къыхэнахэри щыIэщ. Абыхэм, шэч хэмылъу, ящыщщ пIалъэ кIэщIкIэ ди къэралым и Iэтащхьэу щыта Андропов Юрий. Абы тхылъ триухуащ илъэс 93-рэ зи ныбжь тхыдэдж цIэрыIуэ Медведев Рой.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2019-02-21

Бельгием и Фламанд Брабант провинцэм и къалэ нэхъыщхьэщ Лёвен. Ар Диль псым и IуфитIым Iусщ. Курыт лIэщIыгъуэхэм мыр сату щащI щIыпIэ цIэрыIуэу щытащ, иджы зызритар щIэныгъэрщ. Левен егъэджэныгъэ IэнатIэм щигъэзащIэ къалэныр зыхуэдизыр къагъэлъагъуэ мы бжыгъэхэм: къалэм цIыху мин 95-м нэблагъэ щопсэу, ауэ абы щыгъуэми мин 55-м нэсыр студентхэщ. Абыхэм я проценти 10-ри нэгъуэщI къэралхэм щыщхэщ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, къалэм щIалэгъуалэр щынэхъыбэщ, ущыпсэунуи хуабжьу фIыщ.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2019-02-14

  • 2014 гъэм мазаем и 7 — 23-хэм Сочэ щекIуэкIащ ХХII ЩIымахуэ Олимпиадэр. Дахагъэрэ, къару-рэ, зэфIэкIрэ щагъэлъэгъуа зэпеуэр зэрекIуэкIрэ илъэситху зэрырикъуар Краснодар крайм зэхыхьэ, концерт, зэхьэзэхуэ зэхуэмыдэхэмкIэ щагъэлъапIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Языныкъуэхэр мэтхъэж, адрейхэр…

2019-02-07

  • Дунейм и нэхъ цIыху къулей дыдэ 26-м я мылъкур ЩIы хъурейм и цIыху меларди 3,8-м псори зэхэту ябгъэдэлъым хуэдиз мэхъу
  •  

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Апхуэдэ цIэрыIуагъэ дыхуейкъым

2019-02-07

  • Дэ дрогушхуэ дунейм и нэхъ лъэпкъыжь дыдэхэм хабжэ адыгэхэм дазэрыщыщым. Сыт щыгъуи ди гум йохуэбылIэ ди щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ гъащIэм и лъагапIэ зэмылIэужьыгъуэ хэм зэрынэсыфым теухуа хъыбархэр. АрщхьэкIэ зы тхьэмахуэ  хъуауэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм къатхэр хуабжьу ди жагъуэ  хъуащ. Къэрэшей-Шэрджэсым и цIэкIэ ФедерацэмкIэ и Советым хэт Арэшыкъуэ Рауф зэщIэгъэуIуа щIэпхъаджагъэхэм хэтауэ ягъэ къуаншэ. Мы зэманым абы къэрал псом щытопсэлъыхь. Ауэ апхуэдэ цIэрыIуагъэр ди дежкIэ удынышхуэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Гъэунэхуныгъэ

2019-01-10

  • Дэтхэнэ зы цIыхуми и анэдэлъхубзэм хуэдэу илъагъун хуей бзэ щыIэкъым. Ар анэбзэщи, анэр зэрытлъагъум хуэдэу псоми тлъагъун хуейщ. Бзэ зэхэгъэж щыIэн хуейкъым — ар лъэпкъышхуэм ейми, лъэпкъ цIыкIухэм яйми — псоми зэхуэдэ хуитыныгъэ (статус) яIэн хуейщ. Лъэпкъ цIыкIухэри, къапэрымыуэIауэ, я бзэкIэ еджэжыну хуитщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хэт нэхъ жьакIуэ?

2019-01-10

  • ГушыIэ папщIэу псалъэжь щыIэщ: «Факъырэ нэхъ жьакIуэм хьэжыгъэ нэхъыбэ къыхех». Ди экономикэр щымыщIагъуэ иужь мазэхэм ар щыболъагъу политикхэм я дежи: ахэр зэпеуэ хуэдэщ Правительствэм и лэжьыгъэм, абы и Iуэху зехьэкIэм техъущIыхьынымкIэ. ИщхьэкIэ къыщыдэкI газетхэм гу лъамытэнкIэ Iэмал иIэкъым властыр зыубхэм езы властым щыщхэри зэрыхыхьам. Властым щытхъухэм я макъ зэхэпхыжыркъым. Урысейр дунейм и экономикэ нэхъ лъэщу тхум зэрыхыхьэнум тепсэлъыхьыжыххэркъым. Абы и гугъу пщIыну къемызэгъ хъуа хуэдэщ. Дунейпсо ВВП-м процентитI къудей фIэкIа щызымыIыгъ къэралыр США-м е Китайм я экономикэм пхуегъэпщэфыну? Пэжщ, тетыгъуэр зейхэм иджыри цIыхухэр къагъэгугъэ зэгуэр «псори насыпыфIэ хъуну». Ауэ… илъэс 25-30 дэкIмэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

«Кавказым уи мылъку хэлъхьэ»

2018-12-20

  • Апхуэдэ фIэщыгъэ иIэу Грознэм иджыблагъэ зэIущIэшхуэ щекIуэкIащ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм хыхьэ хэгъэгухэм я экономикэм зэрызебгъэужьыфынум теухуауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Сабийм сыт и лажьэр?

2018-12-20

  • Япэм хьэгъуэлIыгъуэм трагъэкIуадэр мащIэу, унагъуэ зэтекъутэжхэр закъуэтIакъуэу щытамэ, ди зэманым нысашэр ехьэжауэ ящIрэ зэрышаитIыр куэд дэмыкIыу къызэрехьэжьэу апхуэдэщ. Си анэшхуэм жиIэрт япэм къуажэм щыщ зы къикIыжамэ, ар зэрыжылэу къащыщIа емыкIуу къалъытэу щытауэ. Абы лейуэ утемыпсэлъыхьыжми хъунущ, зэманым елъытауэ цIыхухэм я гупсысэкIэми, хьэл-щэнми, ди лъэпкъым нэхъ теухуауэ къапщтэмэ, адыгагъэми зехъуэжри. Ауэ сыт хуэдэ зэмани зызымыхъуэжу къэнэн хуей щыIэт — ар сабийм дызэрыхущытырщ. Зэщхьэгъусэхэр япэ илъэсым зэбгъэдэмыжыжамэ, псалъэ къыгурыIуэу, папэ, мамэ, дадэ, нанэ, адэ шыпхъу, адэ къуэш (цIыхубзми и лъэныкъуэри апхуэдабзэу) иIэрэ, а псоми я IэфI зыхэзыщIэу щIэзыдза, нэгъуэщIу жыпIэнумэ, зи дуней цIыкIу зиIэ хъуа сабийм а псор щыфIакъутэ къохъу балигъхэм я зэранкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку