ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Махуэку'

ЦIыхухэм я хэхъуэр зэрымащIэм экономикэм зригъэужьыркъым

2020-11-26

  • Экономикэм е финансхэм ухуеджауэ щымытми, гурыIуэгъуэщ зи цIыхухэр къулейсыз къэралым сыт къыщыщIамыгъэкIми, ахэр яхуимыгъэкIыу зэрызэтрихьэр, икIэм-икIэжым заводыр е фабрикэр къэувыIэн хуей зэрыхъур.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Сильди щыщ зэадэзэкъуэ

2020-11-26

  • Дагъыстэн
  • Республикэм и Цумадин районым хыхьэ Сильди къуажэм «Центр спортивной подготовки по единоборствам» зыфIаща IуэхущIапIэ иныр щаухуэну загъэхьэзыр. УФ-м и Президент Путин Владимир и унафэкIэ ирагъэжьащ мы лэжьыгъэшхуэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Жэрдэмымрэ ахъшэмрэ зэщIыгъумэ

2020-11-19

  • Ди щыIэкIэ-псэукIэм зригъэхъуэжыну гугъэ уэзыгъэщIщ 2021 гъэм къару зыгъуэтыну хабзэщIэр — щIыпIэм къыщалэжьым, хэхъуэу яIэм и Iыхьэ ар зи хьэрычэтхэм къагъэсэбэпыну Iэмал яIэ зэрыхъунур. УФ-м и Президентым Iэ щIидзащ БюджетымкIэ кодексымрэ щIыпIэ самоуправленэмкIэ хабзэмрэ халъхьэ зэхъуэкIыныгъэхэм.

 

  • Сыт хабзэм игъэбелджылыр? Япэрауэ, щIыпIэм и хэхъуэм щыщ къагъэсэбэпыну хуит ещI цIыхухэм я щыIэкIэ-псэукIэр егъэфIэкIуэным теухуауэ. ЕтIуанэрауэ, ди къуажэр, къалэр дгъэдэхарэт, жаIэу гудзакъэ зыхэлъ цIыхухэм ягъэхьэзыра проектхэм я нэхъыфIхэр, япэ игъэщыпхъэхэр къыхахыу ар ягъэзэщIэн хуейщ.
  • Жэрдэм къызэбэкIым ахъшэ иIэкъым, ахъшэ зиIэр жылагъуэ Iуэхум къыхэшэгъуейщ. Ар икIи гурыIуэгъуэщ, я нэхъ мащIэрамэ, налогымкIэ хуэгъэкIуатэ щыIапхъэт хьэрычэтыщIэр апхуэдэ лэжьыгъэм къыхэпшэн папщIэ.
  • Ди жагъуэ зэрыхъунщи, псэуну тIысагъащIэхэм ещхьщ ди къуажэхэм я нэхъыбэр. Ахъшэ зэрамыIэм къыхэкIыу, илъэс пщIы бжыгъэкIэ я лъапсэр къращIэкI. Унэ ныкъуэщIхэм гъуабжафэ къытрагъауэ ди къуажэхэм. Псом хуэмыдэу нэр фIонэ уэрам быркъуэшыркъуэхэм, шэдхэм, Iэщыр мащIэ зэрыхъуам къыхэкIыу, къуацэ-чыцэм зэщIащта губгъуэхэмрэ джабэ нэкIухэмрэ.
  • Мы зэманым зрагъэужьыну яужь итщ «къуажэ туризм» жыхуаIэм. Къалэм дэзэшыхьхэм, шхын къабзэ тшхарэт, ди щIыналъэм я нэхъ дахэхэр зэдгъэлъэгъуарэт, жаIэу ди щIыпIэмкIэ къэзыунэтIынкIэ хъунухэм захуэдгъэхьэзырынымкIэ мы хабзэр сэбэп хъунущ. Псалъэм къыдэкIуэу жысIэнщи, туризмэмкIэ демыбауэ пIэрэ, цIыхухэм ахъшэ щамыIэ, лэжьапIэншэхэр щыкуэд, абы уз зэрыцIалэри къыхыхьэжу гъащIэр къызэтеувыIауэ къыщыпщыхъу зэманым? Дауэ щымытми, дакъыкIэрыху хъунукъым адрей щIыналъэхэм.
  • Зи гугъу тщIы хабзэм цIыхухэр трегъэгушхуэ я къуажэр, къалэр, районыр, республикэр езыгъэфIэкIуэн, абыхэм щыпсэухэм гъащIэр тынш ящызыщIын жэрдэм къыхалъхьэну. Проект къыхэзылъхьам и Iуэхур даIыгъ-дамыIыгъым теухуауэ щIыпIэ администрацэм и унафэщIым мазэ пIалъэм къриубыдэу жэуап иратын хуейщ.
  • Хабзэм елэжьахэм зэрыжаIэмкIэ, цIыхухэр хэтын, тегъэгушхуэн хуейщ я псэукIэр езыгъэфIэкIуэну Iуэхухэм. Хэтын къудей мыхъуу, бюджет ахъшэр зытрагъэкIуадэм кIэлъыплъыну хуитщ.
  • Ар дауэ зэрыпщIынур? ЦIыхуипщI нэхърэ мынэхъ ма- щIэ зэгуохьэ, къуажэм, къалэм (щхьэж щыпсэум елъытауэ) щащIэну хуейм и проектыр щIыпIэ администрацэм щIалъхьэ. Проектым мыхьэнэуэ иIэр, мылъкуу текIуэдэнур, н.къ. псори гъэбелджылауэ, тхауэ администрацэм етын хуейщ.
  • Псалъэм папщIэ, Ставрополь крайм, Дагъыстэным къыщагъэсэбэп «ЩIыпIэ жэрдэмхэр» программэр. Республикэм мы гъэм а программэм хухихащ сом мелуан 269,6-рэ. Абы щыщу сом мелуани 181,5-р республикэм и бюджетым, сом мелуан 28,1-р муниципалънэ бюджетым, сом мелуан 60-р меценатхэм къыхалъхьащ.
  • ЦIыхум жэрдэм щIыхэлъын, абы ар дэIыгъын щIыхуейм щхьэусыгъуэ зыбжанэ иIэщ. Япэрауэ, ар демократием къигъэув Iуэхущ. ЕтIуанэрауэ, цIыхухэр политикэми, экономикэми, псэукIэм епха нэгъуэщIIуэхухэми хэпсэлъы-хьыну хуимытмэ, я псалъэм пщIэ имыIэмэ, жылагъуэу пхузэкъуэгъэувэнукъым. АтIэ псом хуэмыдэу мы зэманым абы мыхьэнэшхуэ иIэщ, щIыпIэ администрацэр и закъуэ зыпэмылъэщын Iуэху куэд зэтрихьэ хъуащи. Ар лэжьа- пIэншагъэм, афияным, ди щIыпIэм щыземыкIуа хабзэ къытхэзыпщэну зызыгъэткIийхэм, нэгъуэщIхэми епхащ икIи зи гугъу тщIа дэтхэнэ зы Iуэхури ди щыIэкIэ-псэукIэр хьэлъэ зыщIщ. Абы тещIыхьауэ уегупсысмэ, мы хабзэм мылъку зэхэдзи, акъыл зэхэдзи тщIыну Iэмал къыдет.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Бгым ущхьэдохри, хы Iуфэм уIуохьэ

2020-11-19

  • Иужьрей илъэсхэм топсэлъыхь Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и зыгъэпсэхупIэхэмрэ хы ФIыцIэ Iуфэмрэ я зэхуаку дэлъ гъуэгуанэм текIуадэ зэманыр гъэкIэщIын зэрыхуейм. Къапщтэмэ, Кисловодск къыщыщIэдзауэ Сочэ нэс километр 700 дэлъщи, ар уригъэшу кIыхьщ, гъуэгухэри хуэщIакъым уи машинэм уису, ущыхуейм деж укъэувыIэрэ зыбгъэпсэхуу узекIуэным.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хабзэм   зехъуэж

2020-11-12

  • УФ-м ФедерацэмкIэ и Советыр зэраубзыху щIыкIэм зэхъуэкIыныгъэ игъуэтынущ. Псалъэм папщIэ, хабзэм щIэуэ халъхьащ къэралым, жылагъуэм зегъэужьыным и зэфIэкI езыхьэлIа цIыху цIэрыIуэхэр игъащIэкIэ ФедерацэмкIэ Советым хэтыну зэрагъэбелджылар. ФС-м хыхьэнущ къэралым и УнафэщI къулыкъур зыIыгъари. Мы хабзэм и проектыр Путин Владимир игъэхьащ Къэрал Думэм, УФ-м и Конституцэм щIэуэ халъхьам япкъ иткIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Яхузэгъэзэхуэжыну пIэрэ?

2020-11-12

  • УФ-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ — Президентым и лIыкIуэу ДФО-м щыIэ Трутнев Юрий, Кавказ Ищхъэрэм и хэгъэгухэм заужьыныр зи нэIэ щIэтым, зыплъыхьакIуэ цIэрыIуэ Конюхов Фёдор къригъэблэгъащ Iуащхьэмахуэ дуней псом и зыгъэпсэхупIэ нэхъ цIэрыIуэхэм ящыщ зэращIынум теухуа проектхэм и Iуэху еплъыкIэ хилъхьэну.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Къулейхэр епIэщIэкIыркъым

2020-04-02

  • «Челси» футбол командэр зей Абрамович Роман Лондон и дохутырхэм пщIэншэу яритащ езым и хьэщIэщыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Барбадос

2020-04-02

Бриджтаун — зи щхьэм хущытыж Барбадос къэралыгъуэм и къалащхьэщ икIи Британ зэгухьэныгъэм хэтщ. Абы къызэщIеубыдэ километр зэбгъузэнатIэ 38,8-рэ. Бриджтаун Барбадос хытIыгум тетщ икIи «къалэ-лъэмыж» и цIэм къокI.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Я  къежьэкIари  кIуэдыжыкIари  зэхуэдэт

2020-02-06

  • Иджы  иризодауэ:  къезэгърэт  колхозхэр  хьэмэрэ  къемызэгърэт?
  • Зэдзейуэ гъавэ щIэным и хабзэр пасэ лъандэрэ къокIуэкI. Ар къызыхэкIри гурыIуэгъуэщ — мэкъумэш IэнатIэми Iэщ гъэхъунми цIыхур езым и къару закъуэкIэ зыпэмылъэщыну лэжьыгъэхэр щымащIэкъым. Аращи, зэкъуэувэн хуей мэхъу. Адрей лъэпкъхэм я деж дыкIуэнкъыми, абы щыхьэт техъуэ куэд ди IуэрыIуатэ къудейм хэтщ: «ВакIуэдэкI, «ВакIуэихьэж», н. къ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Щыхьэрхэр

2020-02-06

Словакием и къалащхьэ Братиславэ илъэс миным щIигъу тхыдэ иIэщ. Ар уэрам зэвхэмкIэ, курыт лIэщIыгъуэхэм щыIа архитектурэм тету ящIа унэ телъыджэхэмкIэ къулейщ. Дунай псышхуэм Iус мы щIыпIэм зэ дунеяплъэ къэкIуам къытримыгъэзэжынкIэ Iэмал иIэкъым. Езы щыхьэрыр къаухъуреихь гъавэ бэв къыщрахьэлIэ, жызумейхэр щыбагъуэ къуажэхэм.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хэт  дэтхэнэр  игъашхэрэ?

2020-01-30

  • НитIыр зэрызэхуэмыдэм хуэдэ дыдэу, зэщхьэщокI Урысей абрагъуэм и щIыналъэхэри. Псори мэлажьэ, арщхьэкIэ зыри къулей хэхъукIыркъым. Дэнэ атIэ мылъкур здэкIуэр? ИкIэм-икIэжым сыт ахэр псэукIэкIэ щIызэщхьэщыкIым и щхьэусыгъуэр? Иужь илъэсхэм къэува  а упщIэхэм, нэгъуэщIхэм жэуап зэмылIэужьыгъуэхэр ират щIэныгъэлIхэм. Дэ нобэ щыгъуазэ фыдощI а Iуэхум теухуауэ Москва къэрал университетым и профессор Зубаревич Наталье жиIэхэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Андоррэ  пщыгъуэр

2020-01-30

  • Андоррэ пщыгъуэр Европэм и къэрал нэхъ цIыкIу дыдэхэм ящыщщ. Абы и щIыналъэр километр зэбгъузэнатIэ 450-м щIигъуркъым. Испаниемрэ Франджымрэ я зэхуакум щыIэ а щIыпIэм туристхэр куэду макIуэ. Абы  зыщыбгъэпсэхуну хуабжьу  фIыщ: бгыхэм лыжэхэмкIэ къыщажыхь, псы  хущхъуэ пщтырхэр щызэтракIэ, музейхэр  щыкуэдщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Лъэмыжлъагэхэм я къалэ

2020-01-23

Алжирым и Константинэ къалэр и инагъкIэ къэралым щыещанэщ. Илъэс минитIым нэблагъэ ипэкIэ бгыщхьэм тращIыхьа мы жылагъуэр тенджыз Курыхым километр 80-кIэ пэгъунэгъущ икIи абы укIуэн папщIэ ауз куухэр зэпыбупщIын хуей мэхъу. Абы ухуэзышэри къалэр цIэрыIуэ зыщIа лъэмыж лъагэхэрщ. Мыбы дэт унэшхуэхэри езыхэм я ухуэкIэкIэ нэгъуэщI алжир къалэхэм къащхьэщокI. Аращ цIыху куэд зыплъыхьакIуэ щIэкIуэр.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Псыкъелъэ телъыджэ

2020-01-16

Игуасу псым километр 1320-рэ и кIыхьагъщ икIи абы зэпещIэ Аргентинэмрэ Бразилиемрэ. Иужьрейм и Куритибэ къалэм и гъунэгъуу Игуасу псори зэхэту псыкъелъэ щхьэхуэ-щхьэхуэу 270-у зэкIэщIокI. Ахэр йохуэх метр 75-кIэ. Апхуэдэ телъыджэ илъэс минищэ хуэдиз ипэкIэ щIыр зэрыхъеям къыдэхъуауэ къалъытэ. ЩIыпIэр зрагъэлъагъун папщIэ цIыху куэд дыдэ ма-кIуэ. 1986 гъэм ар ЮНЕСКО-м и дуней- псо щIэиным щыщ Iыхьэу ягъэуващ.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2019-12-26

  • Шэшэн Республикэм Урысейм и чемпионат щекIуэкIащ «аэротрубные дисциплины» жыхуаIэмкIэ. Ар къызэрагъэпэщат спецназым и Урысей университетымрэ УФ-м парашют спортымкIэ и федерацэмрэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку