ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Махуэку'

Iуэхуншэр  куэдщ,  лэжьэн  ягъуэтыркъым

2021-02-18

  • Куэд щIакъым УФ-м УхуэныгъэмкIэ     и министерствэм Правительствэм лъэIукIэ зэрызыхуигъазэрэ хамэ къэралхэм къикIыу лэжьэну къакIуэхэм гъуэгур хузэIуахыну. Армырамэ, ухуэныгъэмкIэ къалэн зыщащIахэр яхуэгъэзэщIэнукъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Анэдэлъхубзэр  зэрахъумэн  Iэмал

2021-02-18

  • ЗымащIэкIэ нэхъ мыхъуми и лъэпкъым гууз-лыуз хузиIэ, анэдэлъхубзэм и нобэмрэ пщэдеймрэ къызыфIэIуэху дэтхэнэми къыгуроIуэ компьютер программэхэмрэ жып телефонхэм я гуэдзэнхэмрэ бзэм теухуауэ къэдмыгъэсэбэпмэ, щIалэгъуалэр абы нэхъри зэрыщыунур.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хэхыныгъэхэр  ирагъажьэ

2021-02-11

  • Мы гъэм фокIадэ мазэм Къэрал Думэр щIэуэ хахынущ. Абы зыхуэзыгъэхьэзыр политикэ партхэр, цIыхухэр къызэрыдахьэхын программэм елэжь къудей мыхъуу, гъусэ зыхуащIынум йогупсыс. Псалъэм папщIэ, зи пашэ политикэ партхэр зэрызэгухьэм Iэ щIадзащ Миронов Сергей («Захуагъэм тет Урысей»), Семигин Геннадий («Урысейм и хэкупсэхэр»), Прилепин Захар («Пэжым и телъхьэу»).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Илъэс ныкъуэм къриубыдэу цIыхуцIэ зиIэм щхьэщыкIыну жаIэ уз зэрыцIалэр

2021-01-28

  • Илъэс хъуауэ цIыхухэр зыгъэгузавэ коронавирусым «гушыIэ» зэрыхэмылъыр къыщыдгурыIуам, абы хурикъун хущхъуэ къыщагупсысынум цIыхухэр щIэхъуэпсырт. Иджы ар щыIэ хъуащ, уасэ щIамыту халъхьэнущи, цIыхухэр аргуэру гужьеящ, «зыгуэр къыдищIэмэ» жаIэу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Унэхэр  нэхъ  лъапIэ  щIэхъур

2021-01-28

  • Урысейм и къалэшхуэхэр дэнэ къэна, Къэбэрдей-Балъкъэрым и дэтхэнэ къуажэми уащыхуэзэнут Азие Курытым къикIа лэжьакIуэхэм. Нэхъ пуду, псынщIэу Iуэхур зэфIэзыуд щIалэхэм щIэупщIэ яIэ хъуати, унэм ехьэлIа лэжьыгъэ псори  абыхэм  ирагъащIэрт, ди хъулъхугъэхэм ящыщ куэдым тетысхьэпIэхэр ягъэхуабэу тесу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хэхэсхэм  я  зэфIэкIыр къалъытэ

2020-12-24

  • Президент Макрон Эммануэль и мурадщ хамэхэм ящыщу къахэтIысхьэу Франджым и пщIэр зыIэтахэмрэ зэфIэкI зиIа цIыхубзхэмрэ я фэеплъу къалэ уэрамхэмрэ утыкухэмрэ абыхэм я цIэхэр яфIищыну.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Къулейсыз  ямыIэжуи?

2020-12-24

  • КНР-м и унафэщI Си Цзиньпин дыгъэгъазэм и 3-м жиIащ Китайр къулейсызыгъэм текIуауэ. Уеблэмэ мы къэралым     и Медиакорпорацэм международнэ онлайн-зэIущIэ иригъэкIуэкIащ къулейсызыгъэр къызэрызэбнэкIыфыну Iэмалхэм теухуауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

«Сириус»-м щIыналъэ ират

2020-12-17

  • ЩIэблэмрэ щIэныгъэмрэ зэIэпэгъу хъуным, сабийхэм ящыщу зэфIэкI зиIэхэр нэхъ пасэу къахэгъэщхьэхукIауэ зегъэужьыным теухуащ Сочэ и «Сириус» центрым и лэжьыгъэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Нэхъ мащIэну?

2020-12-10

  • ЛэжьыгъэмкIэ дунейпсо зэгухьэныгъэм (МОТ) игъэхьэзыращ 2020 — 2021 гъэхэм улахуэм и Iуэхур зыхуэкIуэнум теухуа тхыгъэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Куэдкъым — цIыху мин  щищ къудейщ

2020-12-10

  • ИлъэсыщIэ махуэ зыгъэпсэхугъуэхэм Сочэ и бгыщхьэ хьэщIэщхэм, Красная Полянэ, адыгэхэр КъуэбыдэкIэ зэджэм, цIыху мин 300 къекIуэлIэнущ. Апхуэдиз хьэщIэщхэм я пэшхэм я проценти 10-ращ зэкIэ хуиту къэнар, ауэ ахэри зэрызэрапхъуэнум шэч хэлъкъым. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэнумэ, Архъыз и хьэщIэщ псори яубыдащ бгым къежэхыныр фIыуэ зылъагъухэм. ГурыIуэгъуэщ ди цIыхухэм я лъэр зыпхар. Европэм и бгы зыгъэпсэхупIэхэм я нэхъыбэр зэхуэщIащ, уеблэмэ Евросоюзым хэт къэралхэр зэщыхьэжащ я хьэщIэщхэр ягъэлэжьэн-ямыгъэлэжьэным теухуауэ зэгурымыIуэу. Къапщтэмэ, Италием, Германием, Австрием е нэгъуэщI къэралхэм кIуэуэ зыщызыгъэпсэхуну франджыхэм тхьэмахуэ карантин я унэм «щапшынынущ» къагъэзэжа нэужь. ЕС-м хэмыт Швейцарием и Iуэхур тыншщ, абы и бгы зыгъэпсэхупIэхэр лэжьэнущ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

ЩIэупщIэшхуэ  зиIэ  мандаринхэр

2020-12-03

  • Абхъазым мы гъэм мандарин тонн мин 40 къыщрахьэлIэну хуагъэфащэ. Ар хуэдитIкIэ нэхъыбэщ нэгъабэ яIам нэхърэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

ЦIыхухэм я хэхъуэр зэрымащIэм экономикэм зригъэужьыркъым

2020-11-26

  • Экономикэм е финансхэм ухуеджауэ щымытми, гурыIуэгъуэщ зи цIыхухэр къулейсыз къэралым сыт къыщыщIамыгъэкIми, ахэр яхуимыгъэкIыу зэрызэтрихьэр, икIэм-икIэжым заводыр е фабрикэр къэувыIэн хуей зэрыхъур.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Сильди щыщ зэадэзэкъуэ

2020-11-26

  • Дагъыстэн
  • Республикэм и Цумадин районым хыхьэ Сильди къуажэм «Центр спортивной подготовки по единоборствам» зыфIаща IуэхущIапIэ иныр щаухуэну загъэхьэзыр. УФ-м и Президент Путин Владимир и унафэкIэ ирагъэжьащ мы лэжьыгъэшхуэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Жэрдэмымрэ ахъшэмрэ зэщIыгъумэ

2020-11-19

  • Ди щыIэкIэ-псэукIэм зригъэхъуэжыну гугъэ уэзыгъэщIщ 2021 гъэм къару зыгъуэтыну хабзэщIэр — щIыпIэм къыщалэжьым, хэхъуэу яIэм и Iыхьэ ар зи хьэрычэтхэм къагъэсэбэпыну Iэмал яIэ зэрыхъунур. УФ-м и Президентым Iэ щIидзащ БюджетымкIэ кодексымрэ щIыпIэ самоуправленэмкIэ хабзэмрэ халъхьэ зэхъуэкIыныгъэхэм.

 

  • Сыт хабзэм игъэбелджылыр? Япэрауэ, щIыпIэм и хэхъуэм щыщ къагъэсэбэпыну хуит ещI цIыхухэм я щыIэкIэ-псэукIэр егъэфIэкIуэным теухуауэ. ЕтIуанэрауэ, ди къуажэр, къалэр дгъэдэхарэт, жаIэу гудзакъэ зыхэлъ цIыхухэм ягъэхьэзыра проектхэм я нэхъыфIхэр, япэ игъэщыпхъэхэр къыхахыу ар ягъэзэщIэн хуейщ.
  • Жэрдэм къызэбэкIым ахъшэ иIэкъым, ахъшэ зиIэр жылагъуэ Iуэхум къыхэшэгъуейщ. Ар икIи гурыIуэгъуэщ, я нэхъ мащIэрамэ, налогымкIэ хуэгъэкIуатэ щыIапхъэт хьэрычэтыщIэр апхуэдэ лэжьыгъэм къыхэпшэн папщIэ.
  • Ди жагъуэ зэрыхъунщи, псэуну тIысагъащIэхэм ещхьщ ди къуажэхэм я нэхъыбэр. Ахъшэ зэрамыIэм къыхэкIыу, илъэс пщIы бжыгъэкIэ я лъапсэр къращIэкI. Унэ ныкъуэщIхэм гъуабжафэ къытрагъауэ ди къуажэхэм. Псом хуэмыдэу нэр фIонэ уэрам быркъуэшыркъуэхэм, шэдхэм, Iэщыр мащIэ зэрыхъуам къыхэкIыу, къуацэ-чыцэм зэщIащта губгъуэхэмрэ джабэ нэкIухэмрэ.
  • Мы зэманым зрагъэужьыну яужь итщ «къуажэ туризм» жыхуаIэм. Къалэм дэзэшыхьхэм, шхын къабзэ тшхарэт, ди щIыналъэм я нэхъ дахэхэр зэдгъэлъэгъуарэт, жаIэу ди щIыпIэмкIэ къэзыунэтIынкIэ хъунухэм захуэдгъэхьэзырынымкIэ мы хабзэр сэбэп хъунущ. Псалъэм къыдэкIуэу жысIэнщи, туризмэмкIэ демыбауэ пIэрэ, цIыхухэм ахъшэ щамыIэ, лэжьапIэншэхэр щыкуэд, абы уз зэрыцIалэри къыхыхьэжу гъащIэр къызэтеувыIауэ къыщыпщыхъу зэманым? Дауэ щымытми, дакъыкIэрыху хъунукъым адрей щIыналъэхэм.
  • Зи гугъу тщIы хабзэм цIыхухэр трегъэгушхуэ я къуажэр, къалэр, районыр, республикэр езыгъэфIэкIуэн, абыхэм щыпсэухэм гъащIэр тынш ящызыщIын жэрдэм къыхалъхьэну. Проект къыхэзылъхьам и Iуэхур даIыгъ-дамыIыгъым теухуауэ щIыпIэ администрацэм и унафэщIым мазэ пIалъэм къриубыдэу жэуап иратын хуейщ.
  • Хабзэм елэжьахэм зэрыжаIэмкIэ, цIыхухэр хэтын, тегъэгушхуэн хуейщ я псэукIэр езыгъэфIэкIуэну Iуэхухэм. Хэтын къудей мыхъуу, бюджет ахъшэр зытрагъэкIуадэм кIэлъыплъыну хуитщ.
  • Ар дауэ зэрыпщIынур? ЦIыхуипщI нэхърэ мынэхъ ма- щIэ зэгуохьэ, къуажэм, къалэм (щхьэж щыпсэум елъытауэ) щащIэну хуейм и проектыр щIыпIэ администрацэм щIалъхьэ. Проектым мыхьэнэуэ иIэр, мылъкуу текIуэдэнур, н.къ. псори гъэбелджылауэ, тхауэ администрацэм етын хуейщ.
  • Псалъэм папщIэ, Ставрополь крайм, Дагъыстэным къыщагъэсэбэп «ЩIыпIэ жэрдэмхэр» программэр. Республикэм мы гъэм а программэм хухихащ сом мелуан 269,6-рэ. Абы щыщу сом мелуани 181,5-р республикэм и бюджетым, сом мелуан 28,1-р муниципалънэ бюджетым, сом мелуан 60-р меценатхэм къыхалъхьащ.
  • ЦIыхум жэрдэм щIыхэлъын, абы ар дэIыгъын щIыхуейм щхьэусыгъуэ зыбжанэ иIэщ. Япэрауэ, ар демократием къигъэув Iуэхущ. ЕтIуанэрауэ, цIыхухэр политикэми, экономикэми, псэукIэм епха нэгъуэщIIуэхухэми хэпсэлъы-хьыну хуимытмэ, я псалъэм пщIэ имыIэмэ, жылагъуэу пхузэкъуэгъэувэнукъым. АтIэ псом хуэмыдэу мы зэманым абы мыхьэнэшхуэ иIэщ, щIыпIэ администрацэр и закъуэ зыпэмылъэщын Iуэху куэд зэтрихьэ хъуащи. Ар лэжьа- пIэншагъэм, афияным, ди щIыпIэм щыземыкIуа хабзэ къытхэзыпщэну зызыгъэткIийхэм, нэгъуэщIхэми епхащ икIи зи гугъу тщIа дэтхэнэ зы Iуэхури ди щыIэкIэ-псэукIэр хьэлъэ зыщIщ. Абы тещIыхьауэ уегупсысмэ, мы хабзэм мылъку зэхэдзи, акъыл зэхэдзи тщIыну Iэмал къыдет.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Бгым ущхьэдохри, хы Iуфэм уIуохьэ

2020-11-19

  • Иужьрей илъэсхэм топсэлъыхь Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и зыгъэпсэхупIэхэмрэ хы ФIыцIэ Iуфэмрэ я зэхуаку дэлъ гъуэгуанэм текIуадэ зэманыр гъэкIэщIын зэрыхуейм. Къапщтэмэ, Кисловодск къыщыщIэдзауэ Сочэ нэс километр 700 дэлъщи, ар уригъэшу кIыхьщ, гъуэгухэри хуэщIакъым уи машинэм уису, ущыхуейм деж укъэувыIэрэ зыбгъэпсэхуу узекIуэным.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку