ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Махуэку'

2019-02-14

  • 2014 гъэм мазаем и 7 — 23-хэм Сочэ щекIуэкIащ ХХII ЩIымахуэ Олимпиадэр. Дахагъэрэ, къару-рэ, зэфIэкIрэ щагъэлъэгъуа зэпеуэр зэрекIуэкIрэ илъэситху зэрырикъуар Краснодар крайм зэхыхьэ, концерт, зэхьэзэхуэ зэхуэмыдэхэмкIэ щагъэлъапIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Языныкъуэхэр мэтхъэж, адрейхэр…

2019-02-07

  • Дунейм и нэхъ цIыху къулей дыдэ 26-м я мылъкур ЩIы хъурейм и цIыху меларди 3,8-м псори зэхэту ябгъэдэлъым хуэдиз мэхъу
  •  

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Апхуэдэ цIэрыIуагъэ дыхуейкъым

2019-02-07

  • Дэ дрогушхуэ дунейм и нэхъ лъэпкъыжь дыдэхэм хабжэ адыгэхэм дазэрыщыщым. Сыт щыгъуи ди гум йохуэбылIэ ди щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ гъащIэм и лъагапIэ зэмылIэужьыгъуэ хэм зэрынэсыфым теухуа хъыбархэр. АрщхьэкIэ зы тхьэмахуэ  хъуауэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм къатхэр хуабжьу ди жагъуэ  хъуащ. Къэрэшей-Шэрджэсым и цIэкIэ ФедерацэмкIэ и Советым хэт Арэшыкъуэ Рауф зэщIэгъэуIуа щIэпхъаджагъэхэм хэтауэ ягъэ къуаншэ. Мы зэманым абы къэрал псом щытопсэлъыхь. Ауэ апхуэдэ цIэрыIуагъэр ди дежкIэ удынышхуэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Гъэунэхуныгъэ

2019-01-10

  • Дэтхэнэ зы цIыхуми и анэдэлъхубзэм хуэдэу илъагъун хуей бзэ щыIэкъым. Ар анэбзэщи, анэр зэрытлъагъум хуэдэу псоми тлъагъун хуейщ. Бзэ зэхэгъэж щыIэн хуейкъым — ар лъэпкъышхуэм ейми, лъэпкъ цIыкIухэм яйми — псоми зэхуэдэ хуитыныгъэ (статус) яIэн хуейщ. Лъэпкъ цIыкIухэри, къапэрымыуэIауэ, я бзэкIэ еджэжыну хуитщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хэт нэхъ жьакIуэ?

2019-01-10

  • ГушыIэ папщIэу псалъэжь щыIэщ: «Факъырэ нэхъ жьакIуэм хьэжыгъэ нэхъыбэ къыхех». Ди экономикэр щымыщIагъуэ иужь мазэхэм ар щыболъагъу политикхэм я дежи: ахэр зэпеуэ хуэдэщ Правительствэм и лэжьыгъэм, абы и Iуэху зехьэкIэм техъущIыхьынымкIэ. ИщхьэкIэ къыщыдэкI газетхэм гу лъамытэнкIэ Iэмал иIэкъым властыр зыубхэм езы властым щыщхэри зэрыхыхьам. Властым щытхъухэм я макъ зэхэпхыжыркъым. Урысейр дунейм и экономикэ нэхъ лъэщу тхум зэрыхыхьэнум тепсэлъыхьыжыххэркъым. Абы и гугъу пщIыну къемызэгъ хъуа хуэдэщ. Дунейпсо ВВП-м процентитI къудей фIэкIа щызымыIыгъ къэралыр США-м е Китайм я экономикэм пхуегъэпщэфыну? Пэжщ, тетыгъуэр зейхэм иджыри цIыхухэр къагъэгугъэ зэгуэр «псори насыпыфIэ хъуну». Ауэ… илъэс 25-30 дэкIмэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

«Кавказым уи мылъку хэлъхьэ»

2018-12-20

  • Апхуэдэ фIэщыгъэ иIэу Грознэм иджыблагъэ зэIущIэшхуэ щекIуэкIащ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм хыхьэ хэгъэгухэм я экономикэм зэрызебгъэужьыфынум теухуауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Сабийм сыт и лажьэр?

2018-12-20

  • Япэм хьэгъуэлIыгъуэм трагъэкIуадэр мащIэу, унагъуэ зэтекъутэжхэр закъуэтIакъуэу щытамэ, ди зэманым нысашэр ехьэжауэ ящIрэ зэрышаитIыр куэд дэмыкIыу къызэрехьэжьэу апхуэдэщ. Си анэшхуэм жиIэрт япэм къуажэм щыщ зы къикIыжамэ, ар зэрыжылэу къащыщIа емыкIуу къалъытэу щытауэ. Абы лейуэ утемыпсэлъыхьыжми хъунущ, зэманым елъытауэ цIыхухэм я гупсысэкIэми, хьэл-щэнми, ди лъэпкъым нэхъ теухуауэ къапщтэмэ, адыгагъэми зехъуэжри. Ауэ сыт хуэдэ зэмани зызымыхъуэжу къэнэн хуей щыIэт — ар сабийм дызэрыхущытырщ. Зэщхьэгъусэхэр япэ илъэсым зэбгъэдэмыжыжамэ, псалъэ къыгурыIуэу, папэ, мамэ, дадэ, нанэ, адэ шыпхъу, адэ къуэш (цIыхубзми и лъэныкъуэри апхуэдабзэу) иIэрэ, а псоми я IэфI зыхэзыщIэу щIэзыдза, нэгъуэщIу жыпIэнумэ, зи дуней цIыкIу зиIэ хъуа сабийм а псор щыфIакъутэ къохъу балигъхэм я зэранкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

«Къуажэм щылажьэ егъэджакIуэ» программэ щаубзыхуащ Башкирием

2018-12-20

  • Урысей Федерацэм 2012 гъэм щаублащ «Земский доктор» программэр. А лэжьыгъэр ужьыхми, аргуэру къагъэщIэрэщIэжми, илъэсих лъандэрэ йокIуэкIри, къуажэхэм дохутыру щылэжьэну кIуахэм я бжыгъэр мин 15 хъуащ. ЗэрыфщIэщи, дэтхэнэ дохутыр ныбжьыщIэми сом мелуан ирату къыщIадзат, ауэ здэкIуэ щIыпIэм елъытауэ, иджы ар сом мелуани 3-м щIигъуащ. Дохутырым и ныбжьын хуейри илъэс 45-м нэс ягъэкIуэтащ, а IэщIагъэлIхэр зыхуримыкъу къуажэхэм кIуэну жэрдэм зыщIынум и ныбжьыр зэран къыхуэмыхъун папщIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Тегеран хуабжьу щысакът

2018-12-06

  •  1943 гъэм щэкIуэгъуэм и 28-м къыщыщIэдзауэ дыгъэгъазэм и 1-р къэсыху Сталин, Рузвельт, Черчилль сымэ Тегеран конференцым щаубзыхуащ дунейм и къэкIуэнум теухуауэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхухэр. Абы нэхъыщхьэу кърикIуащ мыхэр: япэрауэ, Сталиным езым къыкъуэт къэралхэр къигъэгугъащ Германиер зэхикъута иужь СССР-м Япониер хигъэщIэну. ЕтIуанэрауэ, совет лIыкIуэхэм яхузэфIэкIащ США-мрэ Инджылызымрэ 1944 гъэм фIэмыкIыу КъухьэпIэ Европэм етIуанэ фронт къыщызэIуахыну гурыIуэну. Ещанэрауэ, Рузвельтрэ Черчиллрэ шэсыпIэ иуващ КъуэкIыпIэ Пруссиер (иджы Калининград областщ) зауэм и ужькIэ СССР-м ей хъунымкIэ. АрщхьэкIэ ижыри къэс а зэIущIэм теухуауэ куэд зыщымыгъуазэ къэнащ. УФ-м ЗыхъумэжыныгъэмкIэ и министерствэм и Дзэ университетым и профессор Рубцов Юрий абы топсэлъыхь.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2018-12-06

Рейкьявик къалэр Исландием — дунейм щынэхъ ищхъэрэ къэралым — и щыхьэрщ. Ар Атлантикэ хым хэт Сельтьяднарнес хытIыгу ныкъуэм щыIэщ, дунейм и къухьэпIэ, къуэкIыпIэ лъэныкъуэхэр зэпызыщIэ мыхьэнэшхуэ дыдэ зиIэ щIыпIэщ. Езыр къалэ къабзэ дыдэщ икIи шынагъуэншэщ. Абы щIэгъэкъуэн хуохъу цIыхур зэранышхуэ зыхуэмыхъуа и щIыуэпсыр. Абы къыхэкIыуи Рейкьявик дунейм и адрей къалащхьэ псоми ещхькъым.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Анэдэлъхубзэхэм зрагъэужьын папщIэ

2018-11-29

  • Урысей Федерацэм Фонд къыщызэрагъэпэщащ
  •  Абы и къалэн нэхъыщхьэр ди къэралым щыпсэу лъэпкъхэм я бзэхэр зэраджын тхылъхэр къыдэгъэкIынырщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

 Нэхъапэмрэ иджырэ. Зэманым къишэ зэхъуэкIыныгъэхэр

2018-11-22

  • Шахматхэм егъэщIылIа Iуэхухэр къыкъуэкIыж хуэдэщ. Мы гъэм Дунейпсо шахмат федерацэм (ФИДЕ) и президенту хахащ Дворкович Аркадий. Мы зэманым а спорт лIэужьыгъуэмкIэ планетэм япэ увыпIэр щаубыдыну Лондон щыхущIокъу Карлсенрэ Каруанэрэ. Апхуэдэу илъэс 40 ирокъу Карпов Анатолий КъухьэпIэм кIуэ- са Корчной Виктор Багио Филиппинхэм щыIэ къалэм зэрыщытекIуэрэ. Сыт а псо- ми икIи нэгъуэщIхэми ятеухуауэ дунейм илъэс куэдкIэ и чемпиону щыта гроссмейстер, иджы Къэрал Думэм и депутат Карпов Анатолий къиIуэтэжхэр?

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2018-11-15

Ди къэралым и иужьрей ехъулIэныгъэхэм ящыщщ КъуэкIыпIэ жыжьэ федеральнэ университетыр. Абы щагъэхьэзыр бжыгъэм тещIыхьа экономикэм зезыгъэужьыфыну IэщIагъэлIхэр. НэгъуэщIу жыпIэмэ, технологием теухуауэ ди гъащIэм щIэуэ къыхыхьэхэр, дяпэкIэ ди Iэпэгъу хъунухэр къэзыгупсысхэр. Ахэращ «унэ Iущым» фIэкIыжауэ, «къалэ Iущхэр», цIыхухэм я пIэкIэ лажьэ «акъыл IэрыщIхэр», нэгъуэщI куэдри щыIэкIэ-псэукIэм щыщ зыщIхэр. Студентхэр зыхуеину псори щызэгъэуIуа щIыпIэр зы къалэ цIыкIу хуэдиз мэхъу. Ар щаухуар Русский хытIыгуращ. ЗэрыжаIэщи, цIыхуIэ здынэмыса щIыналъэр иджы щIэращIэщ, щIэныгъэм и нурымрэ зи щIалэгъуэхэм я зэфIэкIымрэ игъэнэхум хуэдэу.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

«Бжыгъэм» дыхуэкIуэну дыхьэзыр?

2018-11-15

  • УФ-м ФедерацэмкIэ и Советым Правительствэм, абыкIи зэфIэмыкIынумэ-Президентым зыхуигъэзэнущ илъэсыщIэм щыщIэдзауэ аналог ТВ щымыIэжыну зэрыжаIэм теухуауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Псэущхьэми, псыми, щIыми зэран яхуэхъу пластик бащырбэхэр ядэжынукъым

2018-11-15

  • Пластикыр къыщIэзыгъэкI къэралхэр зэгурыIуащ илъэситхум къриубыдэу ар щагъэтыну, хьэпшыпрэ шхыныгъуэрэ кIуэцIалъхьэу, иракIэу щыIэр щIыуэп-сым тыншу «хуэгъэткIун» гуэркIэ зэрахъуэкIыну.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку