ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Жыжьэ-гъунэгъу'

Дюма Александр и «Кавказ» тхылъым адыгэхэр къызэрыхэщыр

2018-10-18

  • Тхылъ еджэми емыджэми зэхимыхыпIэ иIэкъым Дюма Александр и цIэр. Абы и романхэр урысыбзэкIэ зэрадзэкIам къыщымынэу, фильму ягъэувыжащ. Хэт зымыцIыхур Дюма и лIыхъужьхэу Д’Артаньян, граф Монте-Кристо сымэ? Ауэ куэд щымыгъуэзэнкIи хъунущ франджы тхакIуэр Кавказым зэрыщыIамрэ и нэгу щIэкIахэр тхылъу къызэрыдигъэкIыжамрэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Дэрэжэгъуэм и  къигъэхъуапIэ мыкIуэщIыж

2018-08-14

  • Си адэ Ершов Фёдор Михаил и къуэр
  • Си адэ Ершов Фёдор Михаил и къуэр 1916 гъэм гъатхэпэм и 1-м Адыгейм къыщалъхуащ, шапсыгъ лъэпкъым къыхэкIащ. Ар къыщалъхуа Джаджэ къуажэм 1868 гъэ пщIондэ зэреджэу щытар Бэлэтокъуэ Айтэч и жылэщ. КIэмыргуеипщ, Урысейм и императорым и дзэм офицеру къулыкъу щызыщIа Бэлэтокъуэ Айтэч и къуажэу щытащ ар. Нэхъ иужьыIуэкIэ мыбдеж щыпсэуащ адыгэ лIакъуэ зэмылIэужьыгъуэхэм ящыщхэр, абыхэм шапсыгъхэри яхэту. ХХ лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэм ирихьэлIэу абыхэм ящыщ куэдым урыс унэцIэхэр къащтащ икIи къэзакъыдзэхэм къу- лыкъу щащIэу хуежьащ, я лъэпкъ щIыхьыр къагъэлъагъуэ хахуагъэрэ лIыхъужьыгъэкIэ яIэту.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Гъуэгуанэ  дахэ

2018-08-07

  • Мы гъэм илъэс 60 ирокъу КъБКъУ-м япэ IэщIагъэлI гупыр къызэрыщIигъэкIрэ. Тхыдэм и дежкIэ ар зэман кIыхькъым, ауэ цIыху гъащIэм ехьэлIауэ мащIэкъым. ЕгъэджакIуэ IэщIагъэр яIэу университетыр 1958 гъэм къэзыухахэм ящыщ зы гупым я гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ ятеухуащ си тхыгъэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Аулъэ  Сариет и  гъащIэ  тхылъыр

2018-07-21

  • Зэманым къыIэщIэпчыну узыхуей гупсысэхэр, гукъэкIыжхэр… Ахэракъэ нэхъ зыхуэфащэр «тхылъ» фIэпщыну? Зэгуэр ухамыгъэIэбэжу узрагъэджэжыну тхылъкъэ езы гъащIэри? Щхьэхуимыту зыхуэдгъэувыж мы упщIэхэр къытхуэзыгъэкIуатэ IэдакъэщIэкI къыщыдэкIащ иджыблагъэ «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм. Ар игъэхьэзыращ урысыбзэ къудамэм и редактор Куэшбей Жамболэт: «Аулъэ Сариет. Лэжьыгъэ къыхэхахэр».

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

ЩIалэгъуэ дахащэм  и джэрпэджэж

2018-06-23

  • Гур хэзыгъахъуэ, псэр зыузэщI Iуэхугъуэщ Къэхъун дэт курыт школ №1-м иджыблагъэ щекIуэкIар. Абы щызэхуэсат илъэс 50 и пэкIэ, 1968 гъэм, а еджапIэр къэзыухауэ щытахэр. Классым щIэса еджакIуэ 37-м ящыщу пшыхьым къекIуэлIат цIыху 32-рэ. Я ныбжькIэ мыщIалэжми (нэхъыщIэ дыдэу абыхэм яхэтыр илъэс 67-рэ хъурт), нэрылъагъут ахэр гъащIэр фIыуэ зылъагъу, ныбжьэгъугъэр зыгъэлъапIэ, псэкIэ зэпыщIа гупу зэрыщытыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Iуащхьэмахуэ фашист дамыгъэхэр къызэрырадзыхыжрэ илъэс 75-рэ зэрырикъур Хэкум и хъумакIуэм и махуэм хуагъазэ

2018-02-27

  • Iуащхьэмахуэ и джабэм метр 4200-рэ зи лъагагъ щIыпIэм деж щыIэщ 1943 гъэм и мазаем фашист дамыгъэхэр Iуащхьэмахуэ къезыдзыхыжу ди къэралым и ныпхэр щызыIэтыжахэм я фэеплъ пхъэбгъу.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

ЛIыгъэрэ гушхуэныгъэрэ зыхэлъ Мэлбахъуэ Тимборэ

2018-02-20

  • Зэгуэрым, лIэщIыгъуэ блэкIам и 70 гъэхэм, «Ленин гъуэгу» (иджы «Адыгэ псалъэ») республикэ газетым жыла-        гъуэ транспортым и лэжьэкIэм хэлъ ныкъусаныгъэхэр къыщыгъэлъэгъуа критикэ тхыгъэ мыин къытрадзат. А лъэхъэнэм Iуэхур зэрызэтеублар мыпхуэдэут: газетым и редакцэм критикэ тхыгъэр ар зытеухуа IэнатIэм хуигъэхьыр-ти, абыхэм я къалэнт ныкъусаныгъэр зэрагъэзэкIуэжам теухуа жэуап зэман пыухыкIам къриубыдэу къатхыжыну. А хабзэм, иджырей зэманым хъуэпсапIэу къэнауэ зыхужыпIэ хъунум, псори тетт, армыхъумэ Iуэхур нэхъ Iеиж хъуныр зыхуэIуа щыIэтэкъым. Ар нэсынкIэ хъунут парт органхэм я деж — абы зыри хуейтэкъым.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Егъэджэныгъэ IэнатIэм хахуагъэ къыщызыгъэлъэгъуахэр

2018-01-27

  • 1941 гъэм мэкъуауэгъуэм и 21-м Зеикъуэ Iэтауэ щагъэлъапIэрт къуажэр къызэрыунэхурэ ямылъэгъуа махуэшхуэ — курыт еджапIэр япэу къэзыух къуажэдэс ныбжьыщIэхэм папщIэ зэхаублар.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

ГукъэкIыжхэм ноби сызэщIаIыгъэ

2018-01-23

  • ГъащIэр макIуэ, шэ илъэтауэ, дылъэщIэмыхьэрэ къытхуемыгъэгъазэу. Апхуэдэу щыхъукIи, дэ къыддокIуэкI къэтпсэуа илъэсхэм дызыпхыкIа Iуэхугъуэхэм, ди нэгу щIэкIа къэхъукъащIэ-хэм япыщIа гукъэкIыжхэр. «Адыгэ псалъэ» газетым къытехуауэ щыта зы сурэт гуэрым сыщрихьэлIам, сигу къэкlыжащ 1942 гъэм и шыщхьэуIу мазэм щыщ зы тхьэмахуэм къриубыдэу   си нэгу щlэкlауэ щытахэр…
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

ФIыщIэ жыг зыхуэфащэхэр

2017-12-20

  • Хэку зауэшхуэм и пэкIэ Кэнжэ къуажэм щызэхэта колхозыр и ехъулIэныгъэхэмкIэ къэрал псом цIэрыIуэ щыхъуат. 1936 гъэм мы жылагъуэм и лIыкIуэхэр хэтащ колхозхэт пэрытхэм я Союзпсо зэхуэсым. Абы щыгъуэ къэралым и дамыгъэ лъапIэхэмкIэ Калинин Михаил къахуэупсат ди къуажэдэс зыбжанэм. Къэбгъэлъагъуэмэ, Лениным и орденыр къратат колхозым и унафэщI Блэныхь Темыркъанрэ бригадир Гуэщей Хьисэрэ, «ЩIыхьым и дамыгъэ» орденыр къыхуагъэфэщат бригадир Къумахуэ Хьидрэ пионер Хьэмгъуокъу Барэсбийрэ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Къылышбий СулътIанбэч и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ

2017-10-28

  • ЩэкIуэгъуэм и 5-м илъэси 150-рэ ирокъу Къылышбий СулътIанбэч къызэралъхурэ. 1909 гъэм щыщIэдзауэ 1917 гъэ пщIондэ ар и унафэщIу щытащ Налшык административнэ округым, Къэбэрдеймрэ Балъкъэрымрэ зэгъусэу зыхэт щIыналъэм арат а зэманым зэреджэр.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Дерс щхьэпэхэр

2017-08-30

  • Тхэн IэщIагъэр пасэу къыхэзыха, абы хуэпэжу зи гъащIэ псор зыхьа Теунэ Хьэчим псэуху ешрэ увыIэрэ имыIэу и лъэпкъым хуэлэжьащ, къэбэрдей литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм, ар ехъулIэныгъэ телъыджэхэм хуэзышахэм ящыщ зыуэ щытащ. Тыншакъым, псэзэпылъхьэпIэт абы творческэ лэжьыгъэм зыщрита лъэхъэнэр, ауэ гъащIэщIэ яухуэр гурэ-псэкIэ къэзыщтэ тхакIуэ щIалэм къалэн нэхъыщхьэу зыхуигъэувыжыр екIуэкI зэхъуэкIыныгъэхэр пэжыр я лъабжьэу къэгъэлъэгъуэнырт.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

ХэкулI Жылэ Хъусен

2017-08-23

  • Ар тхьэмадэ бжьыфIэщ, зэпIэзэрытщ, гуащIэшхуэ къызыпкърыкI нэхъыжь Iумахуэщ. ГъащIэм къыхи-хауэ акъыл жанрэ гупсысэ узыншэрэ иIэщ, цIыхугъэ лъагэр, хабзэм и лъапIэныгъэхэр игъэнэхъапэу къогъуэгурыкIуэ. Шэрэджыжь и куэщIым ирапIыкIа, илъэс 87-рэ зи ныбжь Жы-лэ Хъусен Хьэту и къуэр жэмтхьэлэдэсхэм зэрацIыхур зы щыпкъэм ит, хьэл-щэн дахэрэ нэмысышхуэрэ зыхэлъ, зи щхьэм пщIэ хуэзыщIыж адыгэлIущ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Хъыдзэдж Бушан и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ

2017-08-16

  • ЦIыхум и дежкIэ нэхъыщхьэу сытым щыгъуи къэнэжыр ар пэжыр и гъуазэу, гугъуехь хуэзэмэ, пэлъэщрэ зиузэщIу ипэкIэ кIуэнырщ, псэуныгъэм хуиIэ лъагъуныгъэр и гум щимыгъэкIуэщIу.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу

Нанэ и бэлътоку

2017-07-12

  • Къуэрылъху-пхъурылъхухэм я дадэ-нанэхэм лъагъуныгъэшхуэ зэрыхуаIэр, дауи, си деж къыщежьакъым.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Жыжьэ-гъунэгъу