ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'ДифI догъэлъапIэ'

Дуней  телъыджэ  къэзыгъэщI ПэтIуащIэ  Феликс

2018-05-17

  • Адыгэ Республикэм и цIыхубэ, Урысейм щIыхь зиIэ и сурэтыщI, Адыгейм и Къэрал саугъэтым и лауреат ПэтIуащIэ Феликс мы махуэхэм и ныбжьыр илъэс 70 ирикъуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Пасэрей хьэпшыпхэр къэзыгъэщIэрэщIэж

2018-04-17

  • Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэхэр дахьэхыу къекIуэкIащ къамыл лIэужьыгъуэхэм ящыщ IутIэным (рогозэ), дей жыг къудамэщIэхэм, хьэуазэм арджэнхэр къыхэщIыкIыным. Зэманым ижь зыщIихуа а хьэпшыпыр кIуэ пэтми яIэщIэхуж хъуащ. Пасэрей арджэныр ди зэманым къигъэщIэрэщIэжащ икIи абы и щэхухэр щIэблэм къахузэIуех УФ-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэт, Къэзанокъуэ Жэбагъы и цIэр зезыхьэ Эстетикэ гъэсэныгъэмкIэ IуэхущIапIэмрэ КъБКъУ-м ДизайнымкIэ и колледжымрэ я егъэджакIуэ, декоративно-прикладной гъуазджэм и IэпщIэлъапщIэ, пасэрей лъэпкъ IэщIагъэм и хъумакIуэ Мэзло Руслан.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Къэбэрдей театрым и артист Лу Рэмэзан и ныбжьыр илъэс 60 ирокъу

2018-04-14

  • ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и актёр Лу Рэмэзан Щукиным и цIэр зезыхьэ театр училищэм актёр IэзагъэмкIэ и къудамэр 1988 гъэм къиухащ. Стромов Юрий я гъэсакIуэу абы щеджащ адыгэ студиер, иджыпсту курыхыу Къэбэрдей театрым иIэ артист хъарзынэхэр. Псалъэм и хьэтыркIэ, Рэмэзан и курсащ Хьэщэ Къанщобий, Быдэ Хьэсэн, Мысост Вадим, КIэнцIэлий Роман, нэгъуэщIхэри. Лур щыджэгуащ Островский Александр и пьесэм къытращIыкIа «Хейуэ мысэ хъуахэр» (Незнамовым и ролыр), Мольер Жан-Батист и «ЗалымыгъэкIэ ягъэIэза» (Сганарель), КъардэнгъущI Зырамыку и «Къанщобийрэ Гуащэгъагърэ» (Кърым хъаным и къуэр), Шиллер Фридрих и «ХъунщIакIуэхэр» (Швейцер), Гоголь Николай и «Фызышэ» (Яичница) спектаклхэм, нэгъуэщIхэми. Ар ядэлэжьащ режиссерхэу Авшаров Юрий, Александров Александр, Кове Ва-лерий , Ерчэн Леонид, Иуан Владимир, Мысостышхуэ Пщызэбий, Теувэж СулътIан, Теувэжыкъуэ Владимир, Фырэ Руслан, Шэрджэс Мухьэмэд сымэ. Рэмэзан цIыхухэр къыдехьэх и макъ дахэмкIэ. Уэрэд екIуу зэрыжиIэм къыдэкIуэу, гитарэ, фортепианэ, синтезатор макъамэ Iэмэпсымэхэр егъэIэрыхуэ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Зыужьыныгъэм и гъуэгукIэ

2018-04-03

  • Адыгэ Республикэм и еджапIэ нэхъыщхьэ Адыгей къэрал университетыр зызыужь, щIэныгъэфI зыбгъэдэлъ IэщIагъэлI зэмылIэужьыгъуэхэр гъэхьэзырынымкIэ ехъулIэныгъэ лъагэхэр зыIэрызыгъэхьэ IуэхущIапIэщ. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт языныкъуэ еджапIэ ехьэжьахэр зэрыгушхуэ, зэрыин Iуэхугъуэхэм ящыщщ диссертацэхэр щыпхагъэкI совет зытIущ зэраIэр. Адыгей Къэрал Университетым кандидат, доктор лэжьыгъэхэр щыпхагъэкI апхуэдэ Iэна-тIэ куэд иIэщ. Абы къыщыдокI щIэныгъэ журналрэ сборникыу 30-м нэс, къэхутэныгъэ лабораторэу, щIэныгъэ центру АКъУ-м щылажьэхэр пщIы бжыгъэ зыбжанэ мэхъу. Зи гугъу тщIы ехъулIэныгъэхэм хуэдэ и мащIэкъым университетым. Абыхэм ящыщ куэд и фIыгъэщ илъэс 20-м щIигъуауэ абы и ректор, социологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор Хъунэгу Рашид Думэлыч и къуэм.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

ЛIы цIэрыIуэ

2018-03-27

  • Пшынауэ Iэзэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист, АР-м и цIыхубэ артист ЛIыцIэрыIуэ Ким (Чэрим) хьэлэлу и лъэпкъым хуэлэжьахэм ящыщщ. Псэужамэ, щIышылэ мазэм абы и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирикъунут.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

СурэтыщI Дыгъужь Мыхьмуд

2018-03-20

  • И щIыуэпс дахэмрэ кхъуей телъыджэхэмрэ я закъуэкъым Адыгейр зэрыцIэрыIуэр. А псом йофIэкIыж абы и щхьэр лъагэу щIиIэтын и цIыхухэмкIэ бгъэдэлъ беягъыр.
  • Псэужамэ мы махуэхэм зи ныбжьыр илъэс 80 ирикъуну сурэтыщI Iэзэ Дыгъужь Мыхьмуд ящыщщ лъэпкъ гъуазджэм зи цIэр дыщэ хьэрфкIэ хатхахэм.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Апхуэдэщ Бэвыжьыр

2018-03-17

  • Физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, Кавказ Ищхъэрэ къэрал университетым НанотехнологиемкIэ и центрым и унафэщI, нанотехнологиемрэ электрон техникэмкIэ и кафедрэм и профессор, УФ-м ЩIэныгъэмрэ техникэмкIэ и къэрал саугъэтым и лауреат, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием и академик Бэвыжь Мухьэмэд Дэнял и къуэр дунейпсо цIэрыIуагъ зиIэ щIэныгъэлI щэджащэщ. Мы махуэхэм абы егъэлъапIэ и илъэс 65-рэ юбилейр.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

2018-03-03

  • Диаспорэм и вагъуэтелъыджэ
  • КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ, Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я тхакIуэхэми режиссёрхэми я зэгухьэныгъэхэм хэт, тхыдэтх, экономикэ, философие щIэныгъэхэм я кандидат, кинорежиссёр, сценарист, продюсер, композитор, уэрэдус, дирижёр, псапащIэ Къандур Мухьэдин и ныбжьыр гъатхэпэм и 3-м илъэс 80 ирокъу.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Адыгэр зэрыгушхуэ ДыщэкI Марие

2018-03-01

  • «Бзэр дэзыгъащIэр Тхьэм иузэщI, Дунейм и фIыгъуэм щремыщIэ», — КIыщокъуэ Алим и «Псалъэ» усэм щыщ мы сатырхэр яхуэфащэ дыдэщ анэдэлъхубзэр щIэблэм егъэщIэным зи гъащIэри гуащIэри тыхь яхуэзыщIа IэщIагъэлI минхэм. Мыхьэнэшхуэ зиIэ а лъэпкъ Iуэхум уелэжьыныр, лъэпкъыбзэр ебгъэджыныр, ипэжыпIэкIэ, щIыхь къызыпэкIуэ IэщIагъэщ. Жэуаплыныгъэ ин зыпылъ а IэнатIэм илъэс 50 хъуауэ псэ хьэлэлу пэрытщ КъБР-м и цIыхубэ егъэджакIуэ ДыщэкI (ТыIэщ) Марие Сухьэмэдин и пхъур. Адыгэ бзылъхугъэ щыпкъэр ящыщщ зи хэкумрэ лъэпкъымрэ и къару емыблэжу хуэлажьэхэм, зи дуней тетыкIэри Iуэху зехьэкIэри куэдым я дежкIэ щапхъэ хъухэм. Апхуэдэ хэкупсэ нэсхэм яубзыху мардэхэмкIэщ щIэблэщIэм щIэныгъэ зэрыратыр, ныбжьыщIэхэр зэрагъасэр, пэжыгъэм, захуагъэм, цIыхугъэм зэрыщIапIыкIыр.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Лъэпкъ гъуазджэм и вагъуэ

2018-02-23

  • Лъэпкъым и тхыдэр, абы и напэкIуэцI курыххэр зытхыр и бынхэращ. Апхуэдэхэм я гъащIэри я лэжьыгъэхэри къэкIуэну щIэблэм я щапхъэ нэсщ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Лашынкъейр зэрыгушхуэ цIыху щыпкъэ

2018-02-13

  • Адыгэхэм ижь-ижьыж лъандэрэ къыддэгъуэгурыкIуэ хабзэ дахащэхэм ящыщщ я фIыр ягъэлъэпIэныр. ЦIыхум и лэжьыгъэкIэ, акъылкIэ, щIэныгъэкIэ, цIыхугъэкIэ, лIыхъужьыгъэкIэ къихьа ехъулIэныгъэхэм пщIэ хуэщIыныр, жылагъуэм, тхыдэм къащылъыс увыпIэр лъыбгъэсыжрэ и щIыхьыр Iэтыныр IуэхуфIщ, дахэщ, щIэблэм я дежкIэ щапхъэщ. А дуней еплъыкIэр я гъуэгугъэлъагъуэу мэпсэу Шэджэм районым хыхьэ Лашынкъей къуажэр. ЩIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэ Хьэгъэжей Хьэсэн и жэрдэмкIэ жылэм щIэх-щIэхыурэ къыщызэрагъэпэщ цIыхум и пщIэр Iэтыным, ар гъэлъэпIэным тещIыхьа зэIущIэ гъэщIэгъуэнхэр, пшыхь купщIафIэхэр. Апхуэдэ зэхуэс дахэм и щапхъэ нэст Лашынкъей иджыблагъэ щызэхаша къуажэпсо гуфIэгъуэ зэхуэсыр. Абы щагъэлъэпIащ жылэр, районыр, республикэр зэрыгушхуэ, абыхэм я цIэхэр фIыкIэ зыгъэIуа, лъэпкъым и цIыху пэрытхэм ящыщ Бетыгъуэн Iэуес.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Лондон щыпсэу адыгэ бзылъхугъэ цIэрыIуэ

2018-02-10

  • Лондон щыпсэу адыгэ усакIуэ цIэрыIуэ, Урысей Федерацэм, Дуней псом я ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм хэт, УФ-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, филологие щIэныгъэхэм я доктор, Сочэ къалэм иджыблагъэ щекIуэкIа ЕтIуанэ дунейпсо кинофестивалымрэ SIFFA киносаугъэтымрэ къызэзыгъэпэща икIи абы и президент хъуа, литературэмрэ кинематографиемкIэ дунейпсо саугъэтхэр, медалхэр, щIыхь тхылъхэр зыхуагъэфэща, зи киносценарийхэмрэ художественнэ фильмхэмрэ дунейпсо кинофестивалхэм я дамыгъэ нэхъыщхьэхэр зыхуагъэфэща усакIуэ, зэдзэкIакIуэ, журналист, продюсер, ЩIДАА-м и академик Бэлагъы Любэ Хьэзрэталий и пхъум и ныбжьыр мазаем и 7-м илъэс бжыгъэ дахэ ирикъуащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

ЦIыхубэ дохутыр Тембот Мухьэмэд

2018-02-06

  • 1943 гъэ. И къуэ нэхъыщIэ Назир лIыгъэ хэлъу Хэкум папщIэ и псэр зэритам теухуауэ къыIэрыхьа хъыбарым мазитI-щы ипэкIэ пIэм хиIулIа Каменномост (Къармэхьэблэ) къуажэм щыпсэу Тембот Мэрем и къуэ нэхъыжь Мухьэмэ- ди зэрыхэкIуэдамкIэ «похоронкэ» къыIэрыхьащ. ПIэхэнэ хъуа лIыжьым дуней псор къытеункIыфIащ. И кхъаблэм щIэувэну зыщыгугъа и къуитIыр иIэжкъым.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

Зи зэфIэкIхэр лъагэ Щыхьмырзэ Мухьэмэд

2018-01-25

  • Лъэпкъ щIэныгъэм хэлъхьэныгъэ ин хуэзыщIа, абы и къэкIуэнум псэ хьэлэлкIэ хуэлажьэ лъэпкъ IэщIагъэлI пажэхэм, цIэрыIуэхэм ящыщщ КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетым и президент, биологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор Щыхьмырзэ Мухьэмэд Музэчыр и къуэр. ЗэфIэкIышхуэ зыбгъэдэлъ а лэжьакIуэ   емызэшым  иригъэкIуэкI къэхутэныгъэхэм пщIэ инрэ гулъытэ лъагэрэ щагъуэт щIэныгъэ дунейм. УФ-м Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм и арэзыныгъэ хэлъу, абыхэм ящыщ куэд ди щIыналъэм и мэкъумэш IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм я лэжьы-гъэм и лъабжьэу къащтащ. ЗыIэригъэхьа апхуэдэ ехъулIэны-гъэ лъагэхэм щIэныгъэлIым къыхуахьащ щIыхь лъагэрэ пщIэшхуэрэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ

КъызэгъэпэщакIуэ Iэзэ, унафэщI щыпкъэ

2018-01-16

  • Ди лъэпкъым и мащIэкъым Хэкум, щалъхуа щIыналъэм ехъулIэныгъэ къахуэхьыным зи щIэныгъэмрэ зэфIэкIымрэ, гурылъ къабзэхэмрэ жыджэрагъымрэ хьэлэлу хуэзыгъэлажьэ цIыхухэр. Апхуэдэ цIыху гуащIафIэхэм, Тхьэшхуэр къызэрыхуэупсауэ бгъэдэлъ я зэчийм и лъэныкъуэщIэхэр къызэкъуэзыххэм, дзыхь къыхуащI дэтхэнэ IэнатIэ-ри езыгъэфIакIуэхэм, шэч хэмылъу, ящыщщ Емуз Нинэ Гъузер и пхъур. КъБР-м и Правительствэм  и УнафэщIым и къуэдзэ — КъБР-м егъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министр, педагогикэ щIэныгъэхэм я доктор Емузым и акъылым и жанагъыр, зэхэщIыкI куур, псэ къулеягъыр дапщэщи зыхуэунэтIар къызыхэкIа лъэпкъым къыщIэхъуэ щIэблэм нэхъри зегъэужьынырщ, хуэфащэ гъэсэныгъэ екIурэ щIэныгъэ куурэ етынырщ. Бзылъхугъэ щыпкъэм и ныбжьыр мы махуэхэм илъэс бжыгъэ дахэ ирокъу.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ