ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-07-04

  • Псалъэжьхэр
  • Пэжыр къару лъэщщ
  • Унагъуэ зэгурымыIуэм фIыгъуэ илъкъым.
  • (Ингуш).
  • Лъагъуныгъэ зэрымылъ унагъуэр лъабжьэ зимыIэ жыгым хуэдэщ.
  • (Лак).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-06-27

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Гъуджэ иплъэ псоми залъагъужыркъым
  • Акъылыншэ тхьэмыщкIэщи, ныбжьэгъуншэ къулейсызщ.
  • Ахъшэ зи куэдым дыгъур щошынэ.
  • Бзэгу зыхуахьри бзэгузехьэм къыкIэрыхуркъым.
  • Губзыгъэр и акъылкIэ йогупсысри, делэм нэгъуэщIым жаIэм трещIыхь.
  • Гужьгъэжьыр яжьэкIэ щIэхъума дэп Iэтэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-04-30

  • Къэзанокъуэм  и  хъыбархэр
  • Хамэм фыхуемыплъэкIыу, фи хабзэ феплъыж
  • Згуэрым Къэзанокъуэ Жэбагъы тридзэри, Тыркум кIуащ, я зэхэтыкIэ, я хабзэ еплъыну. Куэд дэмыкIыу къигъэзэжащ Жэбагъы.
  • — Мыр сыту кIэщIу къэбгъэкIэрэхъуа? — жаIэу щеупщIым:
  • — Гъуэгуанэр уигу иримыхьмэ, пIалъэр уогъэкIэщI, — жиIащ Жэбагъы.
  • — А уздэщыIа хэкум сыт щыплъэгъуа? Бомэт и къуэжьым хуэIуэтэжыркъым тырку хабзэр.
  • Жэбагъы, и щхьэр игъэкIэрахъуэри, жиIащ:
  • — Тыркур адыгэкъым, адыгэпсэмрэ тыркупсэмрэ зэщхькъым. Тырку хабзэр адыгэм хабзэ хуэхъунукъым! Хамэм фыхуемыплъэкIыу, фи хабзэ феплъыжи нэхъыфIщ!

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-03-28

  • Мэлэчыпхъурэ гъунэгъу гуащэ нысэмрэ
  • (Нарт эпос)
  • Мэлэчыпхъу цIыкIурэ зы гуащэ нысэ гуэррэ зэгъунэгъуу, зэбгъэдэсу зэдэпсэурт. Зэгуэрым гуащэ нысэм илI Шужьейрэ Мэлэчыпхъу и адэ Жагъыщэрэ зекIуэ зэдежьащ.
  • Мэлэчыпхъу и адэр зекIуэм къэту и анэр шыгъу тIэкIу хуей щыхъум: «Гуащэм деж кIуэи, шыгъу тIэкIу къеIых», — жиIэри, и анэм Мэлэчыпхъу игъэкIуащ гуащэ нысэм и деж.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-02-22

  • Псалъэжьхэр
  • Хэкум емыкIу къылъысмэ…
  •  ЛIыхъужь и джатэ бзэщхъуркъым.
  •  ЛIыгъэм Iэщэр хуэжыIэщIэщ.
  •  ЛIыгъэщIапIэ лIы икIуадэркъым.
  •  Дзэм хамэ хэткъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-01-25

  • Тхыгъэ кIэщIхэр
  • Лъэпкъыр  зыхуэдэр къэпщIэну  ухуеймэ…
  •  «Сэ поэзиер фIыуэ слъагъуркъым», — жызыIэ урохьэлIэ. Ауэ ар пэжкъым. Езы поэзиер аращ апхуэдэ цIыхур «фIыуэ зымылъагъур», сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы и лъагагъым нэс заIэтыфыркъым апхуэдэ цIыхухэм я гурыщIэм, я гупсысэм, зэхэщIыкIым. Поэзием фIыуэ илъагъур ар къызыгурыIуэрщ, зи псэмрэ зи акъылымрэ утIыпщауэ зыгъэлэжьэф цIыхурщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-01-18

  • Псалъэжьхэр
  • ЩIыщIэ мэш бэвщ
  •  ПсэукIэмыщIэ уэкъулэ щIрейщ.
  •  Уэсэпс хуабэ мэшгъэкIщ.
  •  Псэуным лъакъуибгъу щIэтщ.
  •  ЩIыр кIийуэрэ къокIуэ, гъэр гъыуэрэ мэкIуэж.
  •  УэфIрэ уэлбанэрэ я хьэкъ зэтенэркъым.
  •  ПхъэIэщэ вийм зэдащтэмэ, щIыгуль къагъазэ.
  •  IэщIагъэ зиIэ Iэужь иIэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-01-11

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Къазыл е бабыщыл гъэва, цIыртI и гъусэу
  • Шыуаным псы щIыIэ иракIэри, абы халъхьэ фIыуэ тхьэщIа къаз е бабыщ зэпкърыхар, зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр цIыкIу ящIри, и щхьэр тегъэкIуэтауэ ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. Абы халъхьэ бжьыныху, шыгъу, IупщIэ цIыкIуурэ упщIэта бжьыныщхьэ укъэбза, и щхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ, мафIэр щабэу блэуэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-12-28

  • Псалъэжьхэр
  • Нэхъыжь нэмыс, нэхъыщIэ насып
  • Ныбэм имылъмэ, лъэр щIэкIыркъым.
  • Псым къыхадза бдзэжьейуэ ныджэм къытенащ.
  • Узэфыгъуэ къыптокIуэ.
  • ЦIыху акъылыншэрэ мафIэншэ жьэгурэ.
  • ШкIащIэм ягъэдела выжь хуэдэ.
  • Iуэхур кIэкIэ зэрехьэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-12-21

  • ЩIэ
  • ЕгъэджакIуэхэм  папщIэ
  • 2019 гъэм щIэуэ ди пащхьэ къихьа къыдэкIыгъуэхэм ящыщщ «Тхьэгъуш» художественно-педагогикэ журналыр. Ар мазэм зэ къыдокI. Журналым и япэ Iыхьэр классикэ тхыгъэхэм хухахащ, тхакIуэ, усакIуэ ныбжьыщIэхэм я IэдакъэщIэкIхэри къыхыхьэнущ, етIуанэ Iыхьэр егъэджэныгъэм нэхъ тегъэщIащ. Абы хохьэ мыпхуэдэ рубрикэхэр: «Литературэр курыт еджапIэм» (методикэ лэжьыгъэхэр), «Адыгэбзэр курыт еджапIэм» (методикэ лэжьыгъэхэр), «Сабий садым адыгэбзэр», «ДифI догъэлъапIэ», «Тхылъаджэ зэхуэс», «ЩIэныгъэлIхэм я псалъэ», «Хэку хъыбархэр» (адыгэбзэм ехьэлIа Iуэхугъуэхэр), «Адыгэбзэм хуауса усэхэр», нэгъуэщIхэри.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-12-14

  • Дзыгъуэ  хахуэхэр
  • Псысэ
  • Хьэблэ дзыгъуэр зэхэтIысхьэри зэчэнджэщыжащ:
  • — Дзыгъуэ быныр дызэтоунахъуэ, абы фIэкIмэ, лъапсэкIуэдыр къытхуэкIуэнущ. Нэгей и къуэ Лъэпщагъуэ къыдэуэсащи, махуэ къэс зы дзыгъуэ тхеуд. Ди лъакъуиплIыр зэтедзауэ дыщыс хъунукъым афIэкIа. Зыгуэр дывгъащIэ, зыгуэр къэдвгъэгупсыс.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-12-07

  • Адыгэ  нэщэнэхэр
  • Жэмыр  жьэгъуашхэмэ, гъэшыфIэщ
  • Ерыскъы зытелъ Iэнэм уи щIыб хуэбгъэзэну фIыкъым.
  • Ерыскъым уелъэпэуэну фIыкъым, зэ дзэкъэгъуэ нэхъ мыхъуми едзакъэ — упэIуджэжынщ, жаIэрт.
  • Жэм лъхуам ущытхъумэ, зокIуэкI.
  • Жэм лъхуэщIэпам и кIэм хъыдан плъыжь кIэращIэрт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-11-30

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Ху жэмыкуэ
  • Шатэр псы щIыIэ зрагъэжыхьа шыуаным иракIэ, мафIэм трагъэувэри зэIащIэурэ дакъикъи 5-6-кIэ къагъавэ, цIыкIу-цIыкIуу зэпыупщIа кхъуей цIынэ халъхьэ, аргуэру къагъэкъуалъэ, кхъуейр зэпыш хъуху е ткIуху. ИтIанэ шатэ гъэвам, бэлагъкIэ зэIащIэурэ, ху хьэжыгъэ ухуэнщIа хаудэ, дакъикъэ 15-20-кIэ ягъажьэ, мафIэр цIыкIуу, и щхьэр тепIауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-11-23

  • Европей  псалъэжьхэр
  • НыбжьэгъузимыIэр дэни щыхамэщ
  •  КъэхъукъащIэ псоми щышынэр зэи хым техьэнукъым.
  •  Псым хэхуэ цIыхур банэм йопхъуэ.
  •  Пхъэщхьэмыщхьэ зыфIэфIыр жыгым дэпщеифу щытын хуейщ.
  •  КъопцIыжыну ныбжьэгъу нэхърэ — зы башыжь.
  •  Iуэхуншэм и бзэр зэи псалъэншэ хъуркъым.
  •  Къуаншагъэр зыщIам къыгурыIуэжамэ, и ныкъуэр хуэбгъэгъу хъунущ.
  •  Псым и уасэр къыщащIэр псынэр гъужа нэужьщ.
  •  Ныбжьэгъу зимыIэ псори дэни щыхамэщ.
  •  Бийм къуих лейр нэхъыфIщ, уи ныбжьэгъур къыпхуэмыарэзы нэхърэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-11-16

  • Тхыгъэ кIэщIхэр
  • Бзэр псэухущ лъэпкъыр зэрыпсэур
  • «Фыфейм зыщывмыдзей, ауэ хамэщ жыфIэу, фызыхуеджэ хъунур къэвмыгъанэ», — жиIэгъащ Шевченкэ Тарас. Дэ къытхэтщ зыфIэмызахуэ нэгъуэщI литературэхэм щыщ тхыгъэхэр адыгэбзэкIэ зэдзэкIыныр. Ар щыуагъэшхуэщ. Къэплъытэ хъуну пIэрэ дэ дызыхуей псори ди адыгэ литературэм иIэу? Е щыIэу пIэрэ дэ зыхуей хъугъуэфIыгъуэ псори зиIэ, зыми хуэмыныкъуэж литературэ? Дауи, щыIэкъым. Аращи, зэдзэкIын Iуэхур зэи IэщIыб пщIы хъунукъым. Ар дэтхэнэ литературэри нэхъ къулей зэращI Iэмалщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис