ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-09-12

  • Хъыбар
  • Дыщэ  джэдыкIэ
  •  Зы лIыжьрэ зы фызыжь цIыкIурэ псэурт. Зы джэд закъуэ яIэти, яукIыжын щыхъум, джэдыр кIэцIри, дыщэ джэдыкIэ къикIэцIащ.
  • — Джэдыр думыгъэукIыж, — жаIащ лIыжь цIыкIумрэ фызыжь цIыкIумрэ. — Пщэдеи кIэцIмэ, дыщэ джэдыкIэ къытхуикIэцIынщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-09-05

  • Къуажэхьхэр
  • ТIысыпIэ щэнауэ, хьэуам щызеуэ
  • Тафэ хужьыбзэ,
  • Жылэ фIыцIабзэ.
  •  
  • Iэнэм къыщапсэлъ,
  • Псалъэу щыIэм я нэхъ  дахэ,
  • Псалъэу щыIэм я нэхъыфI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-08-29

  • Шхыныгъуэхэр
  • ТебэкIэ гъэжьа бжэныл
  • гъэгъупцIа, кIэртIоф, бжьын щIэлъу
  •  Бжэныл гъэгъупцIар зэпауд е зэпаупщI г 40-50 хъу тыкъыр цIыкIуурэ, псы хуабэкIэ ятхьэщI, тебэм иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри, тебащхьэр трапIэ. Хьэзыр хъуху, псыр щIэвэщIэху, зэзэмызэ зэIащIэурэ мафIэ щабэм тету ягъавэ. Псыр щIэвэщIа нэужь къыщIидза дагъэмкIэ дакъикъи 5-8-кIэ, тхъуэплъ хъуху, зэIащIэурэ ягъажьэ. КIэртIофыр IупщIэурэ яупщIатэ, шыгъу трагъэщащэ, тIэкIу ягъэжэпхъыжри, лы жьэм зэIащIэурэ халъхьэ. Тебащхьэр трапIэри, дакъикъи 10-12-кIэ ягъажьэ, зэзэмызэ зэIащIэурэ. ИтIанэ бжьыныщхьэ упщIэта халъхьэ, псори зэIащIэри, хьэзыр, тхъуэплъ дахэ хъуху ягъажьэ. Жьэным зы дакъикъэ е тIу фIэкIа имыIэжу шыбжий сыр хьэжа траудэ. Хьэзыр хъуа лыр пэшхьэкум къытрах, джэдгын траудэри, тебащхьэр тепIауэ дакъикъи 4-5-кIэ щагъэт. Пщтыру яшх. Дашх пIастэ хуабэ, мырамысэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-08-22

  • Лъэпкъ  шхыныгъуэхэр
  • Нартыху лэкъум
  • Нартыху хьэжыгъэ ухуэнщIар, шэ къэкъуалъэ хакIэурэ, бэлагъкIэ япщ. Бахъэ пщтырыр ягъакIуэри, гуэдз хьэжыгъэ щIапщэ, абы хакIэ шэ хуабэкIэ зэIыха пщагъэ, фIыуэ зэхапщэжри, зы сыхьэтрэ ныкъуэкIэ и щхьэр тепIауэ хуабапIэ ягъэув, тэджын щхьэкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-07-18

  • ЦIыхушхуэхэм я гупсысэхэр
  • Насыпыр зылъысыр
  • Ухъуапсэу ущысыным зыри и мыхьэнэкъым, а узыщIэхъуэпсыр зыIэрыбгъэхьэным иужь уимытмэ.
  • Ливрага Хорхе Анхель.
  • Насыпыр зылъысыр куэдрэ лажьэрщ.
  • Леонардэ да Винчи.
  • ЦIыхум и хэщIыныгъэ нэхъ ин дыдэр зэманыр пщIэншэу гъэкIуэдынырщ.
  • Теофраст Тиртам.
  • ЦIыхум нэхъ лъапIэ дунейм къытехьакъым. Ар псэ зыIут адрей псоми акъылкIэ къащхьэщокI, и дуней тетыкIэкIи ар игъэпэжу щытын хуейщ – нэхъыщхьэращи, и къабзагъэкIэ, узыншагъэкIэ, губзыгъагъэкIэ, псэукIэкIэ.
  • Павлов Иван.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-07-11

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • ДзасэкIэ гъэжьа щынэ
  • Щынэ фIагъэжагъащIэм и фэр трах, и кIуэцIыр кърах, псы щIыIэкIэ ятхьэщI. ИтIанэ бжьыныху убарэ шыбжий сыррэ зыхэлъ шыгъукIэ фIыуэ яшыу — и щIыби, и кIуэцIи хагъэхьэурэ. Щынэ шыуар тепщэчышхуэм иралъхьэ, и щхьэр трапIэри, щIыIапIэм сыхьэти 2 — 3 хуэдизкIэ щагъэув, шыгъури бжьыныхури лым фIыуэ хыхьэн щхьэкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-07-04

  • Псалъэжьхэр
  • Пэжыр къару лъэщщ
  • Унагъуэ зэгурымыIуэм фIыгъуэ илъкъым.
  • (Ингуш).
  • Лъагъуныгъэ зэрымылъ унагъуэр лъабжьэ зимыIэ жыгым хуэдэщ.
  • (Лак).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-06-27

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Гъуджэ иплъэ псоми залъагъужыркъым
  • Акъылыншэ тхьэмыщкIэщи, ныбжьэгъуншэ къулейсызщ.
  • Ахъшэ зи куэдым дыгъур щошынэ.
  • Бзэгу зыхуахьри бзэгузехьэм къыкIэрыхуркъым.
  • Губзыгъэр и акъылкIэ йогупсысри, делэм нэгъуэщIым жаIэм трещIыхь.
  • Гужьгъэжьыр яжьэкIэ щIэхъума дэп Iэтэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-04-30

  • Къэзанокъуэм  и  хъыбархэр
  • Хамэм фыхуемыплъэкIыу, фи хабзэ феплъыж
  • Згуэрым Къэзанокъуэ Жэбагъы тридзэри, Тыркум кIуащ, я зэхэтыкIэ, я хабзэ еплъыну. Куэд дэмыкIыу къигъэзэжащ Жэбагъы.
  • — Мыр сыту кIэщIу къэбгъэкIэрэхъуа? — жаIэу щеупщIым:
  • — Гъуэгуанэр уигу иримыхьмэ, пIалъэр уогъэкIэщI, — жиIащ Жэбагъы.
  • — А уздэщыIа хэкум сыт щыплъэгъуа? Бомэт и къуэжьым хуэIуэтэжыркъым тырку хабзэр.
  • Жэбагъы, и щхьэр игъэкIэрахъуэри, жиIащ:
  • — Тыркур адыгэкъым, адыгэпсэмрэ тыркупсэмрэ зэщхькъым. Тырку хабзэр адыгэм хабзэ хуэхъунукъым! Хамэм фыхуемыплъэкIыу, фи хабзэ феплъыжи нэхъыфIщ!

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-03-28

  • Мэлэчыпхъурэ гъунэгъу гуащэ нысэмрэ
  • (Нарт эпос)
  • Мэлэчыпхъу цIыкIурэ зы гуащэ нысэ гуэррэ зэгъунэгъуу, зэбгъэдэсу зэдэпсэурт. Зэгуэрым гуащэ нысэм илI Шужьейрэ Мэлэчыпхъу и адэ Жагъыщэрэ зекIуэ зэдежьащ.
  • Мэлэчыпхъу и адэр зекIуэм къэту и анэр шыгъу тIэкIу хуей щыхъум: «Гуащэм деж кIуэи, шыгъу тIэкIу къеIых», — жиIэри, и анэм Мэлэчыпхъу игъэкIуащ гуащэ нысэм и деж.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-02-22

  • Псалъэжьхэр
  • Хэкум емыкIу къылъысмэ…
  •  ЛIыхъужь и джатэ бзэщхъуркъым.
  •  ЛIыгъэм Iэщэр хуэжыIэщIэщ.
  •  ЛIыгъэщIапIэ лIы икIуадэркъым.
  •  Дзэм хамэ хэткъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-01-25

  • Тхыгъэ кIэщIхэр
  • Лъэпкъыр  зыхуэдэр къэпщIэну  ухуеймэ…
  •  «Сэ поэзиер фIыуэ слъагъуркъым», — жызыIэ урохьэлIэ. Ауэ ар пэжкъым. Езы поэзиер аращ апхуэдэ цIыхур «фIыуэ зымылъагъур», сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы и лъагагъым нэс заIэтыфыркъым апхуэдэ цIыхухэм я гурыщIэм, я гупсысэм, зэхэщIыкIым. Поэзием фIыуэ илъагъур ар къызыгурыIуэрщ, зи псэмрэ зи акъылымрэ утIыпщауэ зыгъэлэжьэф цIыхурщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-01-18

  • Псалъэжьхэр
  • ЩIыщIэ мэш бэвщ
  •  ПсэукIэмыщIэ уэкъулэ щIрейщ.
  •  Уэсэпс хуабэ мэшгъэкIщ.
  •  Псэуным лъакъуибгъу щIэтщ.
  •  ЩIыр кIийуэрэ къокIуэ, гъэр гъыуэрэ мэкIуэж.
  •  УэфIрэ уэлбанэрэ я хьэкъ зэтенэркъым.
  •  ПхъэIэщэ вийм зэдащтэмэ, щIыгуль къагъазэ.
  •  IэщIагъэ зиIэ Iэужь иIэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-01-11

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Къазыл е бабыщыл гъэва, цIыртI и гъусэу
  • Шыуаным псы щIыIэ иракIэри, абы халъхьэ фIыуэ тхьэщIа къаз е бабыщ зэпкърыхар, зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр цIыкIу ящIри, и щхьэр тегъэкIуэтауэ ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. Абы халъхьэ бжьыныху, шыгъу, IупщIэ цIыкIуурэ упщIэта бжьыныщхьэ укъэбза, и щхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ, мафIэр щабэу блэуэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-12-28

  • Псалъэжьхэр
  • Нэхъыжь нэмыс, нэхъыщIэ насып
  • Ныбэм имылъмэ, лъэр щIэкIыркъым.
  • Псым къыхадза бдзэжьейуэ ныджэм къытенащ.
  • Узэфыгъуэ къыптокIуэ.
  • ЦIыху акъылыншэрэ мафIэншэ жьэгурэ.
  • ШкIащIэм ягъэдела выжь хуэдэ.
  • Iуэхур кIэкIэ зэрехьэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис