ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-09-24

  • Ауан
  • Гур зыгъэтыншыжар
  • Бэзэрым къытехьэщ Хъуэжэи, Iэщ щапIэмкIэ екIуэкIащ, жи. Бжэн зыщэу щыт лIым бгъэдыхьауэ йоупщI: «СлIо, къуэш, мы жыггъэкIым и уасэр?» — жеIэри. ЛIыр занщIэу къэгуфIащ: «Уэр хуэдэу мыбы хуэфащэ цIэ фIэзыща сэ нобэм къэсыху срихьэлIакъым. Апхуэдэу ущыуэршэркIэ, тхьэ соIуэ, уэ пфIэзмыхын мы си жыггъэкIыр. МобыкIэ кIуэцIрыкI пыIащхъуэм тумэниплIкIэ къызэт жери нобэ лъандэм сигъэпсэуркъым. Ауэ, къащтэ, тхьэ соIуэ, уэ тумэнищкIэ уэстынкIэ, зы бжьи уезгъэфэжу».

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-09-17

  • Едзыгъуэхэр
  • ИгъащIэми сщIакъым зэхэгъэж:
  • Ухэт? — Сэ абы зыри тезмыщIыхь.
  • Гу къабзэ уиIэу уцIыху пэж? —
  • Узикъуэшщ: сыпсэуху сэ пхуэсщIынущ щIыхь!

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-09-10

  • Хабзэ
  • Сабий  унагъуэм  къихъуамэ
  • Адыгэхэм мыхьэнэшхуэ иIэу къалъытэу щытащ сабийр зрапIыкI гущэм — ар къызыхэщIыкIа пхъэм деж къыщыщIэдзауэ зыщIамкIэ иухыжу. Пхъэ угъурлыуэ ябжырт кхъужьейр, бжейр, Iэнейр, псом хуэмыдэу хьэмкIутIейр. Гущэ Iэдий, гущэ лъэгу хуэдэхэр хьэмкIутIейм къыхащIыкIмэ, нэхъ къащтэрт. Адыгейхэм нэхъ пхъэ махуэу жыхуаIэр кIей, тIушэ, жыгей хуэдэхэр арат, ауэ абыхэми хьэмкIутIейм къыхэщIыкIа пхъэбгъу пIащIэ щимэ цIыкIу гущэкъум фIадзэрт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-09-03

  • Къуалэбзухэр
  • Адэжынэ
  • Адэжынэ – куропатка. Адэжынэр мэзджэд лъэпкъым щыщщ. Жыг щыпытIысхьэр зэзэмызэ дыдэщ. И щIыбыр щхъуэ-гъуабжафэщ, фIыцIафэ къыщIэуэу, пщэ гупэр гъуэжьыфэщ, хулъащхьэр щхъуэщ. Щопсэу Европэм, Азие ЦIыкIум, Ираным, нэгъуэщI щIыпIэхэми.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-08-27

  • Шхыныгъуэхэр
  • ТебэкIэ гъэжьа бжэныл гъэгъупцIа, кIэртIоф, бжьын щIэлъу
  • Бжэныл гъэгъупцIар зэпауд е зэпаупщI г 40 — 50 хъу тыкъыр цIыкIуурэ, псы хуабэкIэ ятхьэщI, тебэм иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри, тебащхьэр трапIэ. Хьэзыр хъуху, псыр щIэвэщIэху, зэзэмызэ зэIащIэурэ мафIэ щабэм тету ягъавэ. Псыр щIэвэщIа нэужь, къыщIидза дагъэмкIэ дакъикъи 5 — 8-кIэ, тхъуэплъ хъуху, зэIащIэурэ ягъажьэ. КIэртIофыр IупщIэурэ яупщIатэ, шыгъу трагъэщащэ, тIэкIу ягъэжэпхъыжри лы жьэм зэIащIэурэ халъхьэ. Тебащхьэр трапIэри дакъикъи 10 — 12-кIэ ягъажьэ, зэзэмызэ зэIащIэурэ. ИтIанэ бжьыныщхьэ упщIэта халъхьэ, псори зэIащIэри, хьэзыр, тхъуэплъ дахэ хъуху, ягъажьэ. Жьэным зы дакъикъэ е тIу фIэкIа имыIэжу шыбжий сыр хьэжа траудэ. Хьэзыр хъуа лыр пэшхьэкум къытрах, джэдгын траудэри, тебащхьэр тепIауэ дакъикъи 4 — 5-кIэ щагъэт. Пщтыру яшх. Дашх пIастэ хуабэ, мырамысэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-08-20

  • Жьауэр къызэрежьар
  • Дэ дызэресар жьауэр уэшхым и деж къэдгъэсэбэпущ. Апхуэдэу щытми, ар дыгъэм и бзийхэм зыщахъумэн папщIэ къагупсысауэ арат.
  • Пасэ зэман лъандэрэ цIыхухэм къадекIуэкI а хьэпшыпыр къэзыгупсысар нобэ зыми ищIэжыркъым. КъызэралъытэмкIэ, япэ дыдэу жьауэ зыщIар китай лъэпкъырщ. Ар къыщыхъуар ди эрэм ипэ XI лIэщIыгъуэрщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-08-13

  • ТебэкIэ гъэжьа бжэныл гъэгъупцIа
  • Бжэныл гъэгъупцIар яупщIатэ е джыдэкIэ зэпауд хьэлъагъыр г 80-100 хъууэ, псы хуабэкIэ ятхьэщIри, тебэм иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри тебащхьэр тепIауэ пэшхьэкум трагъэувэ. МафIэ щабэм тету, тхъурымбэр къытрахыурэ ягъавэ, псыр щIэвэщIэху икIи дагъэр къыщIидзыху. ИтIанэ зэIащIэурэ тхъуэплъ дахэ хъухукIэ ягъажьэ а дагъэ къыщIидзамкIэ, мафIэр ирашэхри бжьыныщхьэ укъэбза упщIэтар халъхьэ. Псори зэIащIэурэ дакъикъи 3-4 хуэдизкIэ ягъажьэ, шыбжий сыр хьэжа траудэри зэIащIэурэ зы дакъикъэ-дакъикъитIкIэ ягъажьэ. Iэнэм тепщэчкIэ трагъэувэ, щыжьэм къыщIэжа дагъэри тракIэж. Пщтыру, пIастэ хуабэ и гъусэу яшх, шэ хуабэ трафыхьыж.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

2022-08-06

  •  Джэд щыкъун и пщIыхьщ
  • Унэгуащэм джэдыр здигъашхэм, зы джэд купраузыфэ джэджьей и пэм къихутам йоуIу. Джэджьейри купраузщ и фэкIэ, унэгуащэм кърыригъэшахэм ящыщщ.
  • Фызым и щхьэр игъэIущыж хуэдэу жеIэ:
  • — Уа, делэу, джэд купрауз, джэджьей узэуIуу Iэнлъэм Iупхуар уи джэдыкIэм къришауэ уи бынми пщIэркъым, уэщхьыркъабзэщ.
  • Ауэ жаIэкъым цIыхухэм: «Джэд щыкъун и пщIыхьщ» псэлъафэр.
  • Сыт къыпыпхын «джэд акъылым». ЦIыхухэр нэгъуэщIщ, гупсысэ къаритащ Алыхьталэм.
  •  
  • Емыса лэгъупэжь хъурэ?
  • ЩIакхъуэ къэсщэхуну тыкуэным сокIуэ. Къуажэ уэрамым тет унэшхуэхэм саблокI, унэ нэхъ цIыкIуи солъагъу. Къуажэ щыхъукIэ унэ Iэджи плъагъунщ.
  • Зы куэбжэ гуэрым деж бжэIупэм Iут пхъэ ашыч хъыбийр зрегъэзэхуэжри зылI хъущIэу щытщ. «Фи адэм ищIа фи гугъэрэ мы ашычыр?» — мэшхыдэ лIыр.
  • ЩIалэ цIыкIуищи я щхьэр фIэхуауэ, нэщхъейуэ къыдэкIуеижу саIуощIэ. «Сэшхуэ тщIыну ашыч джабэм еIулIа пхъэхэр къыдигъэщтакъым», — жыхуаIэу.
  • ЛIыкур мэшхыдэ, ауэ ар нэхъыбэу зытехъущIыхьын хуейр и къуэ лэгъупэжь хъуарт, сыту жыпIэмэ ар зыкIи хуэмыIэзэу нэгъуэщI щIыпIэ къикIа гуэрхэм яхуэлэжьэну арэзы хъуат.
  • ЛIым и къуэм и гугъэщ езым хуэдэу Iэзэ щымыIэу къахуэупсауэ и щIыпIэм къэкIуа цIыхухэр. Ар егупсысыркъым мы пыIэзэфIэхь зэманым мэл гуартэр темыплъэкъукIыу зэрихъумэн хуейм, мэлыщхьэ бжыгъэкIэ къинэнкIэ шынагъуэ зэрыщыIэм.
  • И машинэ псынщIэмкIэ щIалэр езыр унэм къокIуэжри, абы нэху къыщокI, адэкIэ чэтым жэщым щекIуэкI Iуэхухэр ищIэркъым. ЩIалэщ, зэрысакъын хуейр къыгурыIуэркъым. «Ди мэл гуартэр ирикъужкъым, Iисраф пщIащ», — жаIэу, лэгъупэжь щIалэм къыхурикъужмэ, мэлхэр зейхэм я «унафэм» щIэкIмэ, и унэри хилъхьэнкIэ хъунущ зыми щымыщу.
  • Арауэ пIэрэ адыгэм: «Емыса лэгъупэжь хъуркъым», — щIыжиIар.
  • Къуныжь ХьэIишэт.
  •  
  • Хъарбыз фо
  • Хъарбызыр ятхьэщI, ялъэщIыж, зэгуагъэж, жылэр и гъусэу и кур кърагъэжри, тепщэч куушхуэм иралъхьэ. ИтIанэ хъарбызыкур зэхапIытIэ, жылэр къыхах е жылэр къыхэкIын щхьэкIэ кхъузанэм щIагъэкI. Шыуаным иралъхьэ, мафIэм трагъэувэри, тхъурымбэр къытрахыурэ, зэзэмызи зэIащIэурэ и щхьэр техауэ ягъавэ зы сыхьэт, сыхьэтрэ ныкъуэкIэ. ИтIанэ мафIэр нэхъ ин ящI, нэхъ щIэх-щIэхыури зэIащIэурэ ягъавэ. Хьэзыр хъуа хъарбыз фор плъыжь дахэщ, Iувщ. Псори зэхэту абы и гъэвэным сыхьэти 2,5-3 ехь. Хьэзыр хъуар къызэращIэр: абы щыщу тепщэчым зы ткIуэпс ирагъаткIуэ, ар упщIыIуа нэужь зэкIэщIэмыжу е къэпщтамэ уи IэпитIыр зэкIэригъапщIэу щытын хуейщ. Хъарбыз фор тIэкIу ягъэупщIыIу (градус 30 — 40), абдж хьэкъущыкъум иракIэри, и щхьэр ягъэбыдэж. Лэкъум хуабэ, щIакхъуэ докIу. IэфI дыдэщ, мэ гуакIуэ къыхех.
  • Халъхьэхэр: хъарбызыкуу — г 3000.
  • Ва иужь абы хъарбыз фоуэ къыхокI грамм 400.
  • Хуэрэджэ мэрзей
  • Хьэкъущыкъу мыулъийм псывэ иракIэ, абы фошыгъу щабэ хакIутэ, зэIащIэурэ, фошыгъур ткIуху къытрагъэкъуалъэри, кхъузанэ щабэкIэ языж. Фошыгъупс зар нэгъуэщI шыуаным иракIэ, абы зи купкъыр къиха, фIыуэ зэхэпIытIа хуэрэджэр халъхьэ. МафIэ цIыкIум трагъэувэри, зэIащIэурэ, и щхьэр техауэ ягъавэ. Ар сыхьэти 2 — 3-кIэ хьэзыр мэхъу. Хуэрэджэ вам и фэр гъуэжьыфэу, езыр зэпышу, тыкъыр лъэпкъ хэмылъу щытын хуейщ. Хьэзыр хъуа иужь къытрахыж, тIэкIу ягъэупщIыIури, пхъэбгъу гъущэм пIащIэу тракIэ икIи дыгъэпсым хэлъу ягъэгъу. Мэрзей дияр зэпамытхъыу пхъэбгъум къытралъэф, кIыхь хъурейуэ зэкIуэцIашыхьри, гъущапIэ-кIыфIыпIэм щагъэтIылъ. ЗэIымыхьэу куэдрэ щылъщ.
  • Халъхьэхэр: хуэрэджэу — г 800, фошыгъуу — г 300, псыуэ — г 200.
  • Къубатий Борис.
  •  
  • Инатыр щыту малIэ
  • Зыгуэрым, жиIэр пэж яфIищIыну, «лэныстэщ» жиIэрт.
  • Псоми «лэныстэкъым» жаIэрт. Езым зэпымыууэ:
  • — Лэныстэщ! Лэныстэщ! Лэныстэщ! – жиIэрт.
  • ЖрамыгъэIэн щхьэкIэ, къащтэри псым хадзати, и Iэр къыхигъэжауэ, и Iэпхъуамбэхэр лэныстэм хуэдэу зыIуигъабзэрт.
  •  
  • Тэмэму   щIэмыджэгухэр сыт?
  • Хъуэжэ топджэгум кIуэхэм здашащ. Джэгуныр зэфIэкIа нэужь къежьэжри:
  • — А зы топ закъуэм зыр зым жьэхэуэу, еIунщIу, зафыщIыжу къыщIыкIэлъажыхьыр сыт?! Еплъхэри ямыгъэгузавэу топ зырыз зэрагъэпэщу тэмэму щIэмыджэгухэр сыт? – жиIэурэ къэкIуэжащ.
  • Жылау Нурбий.
  •  
  • ДжэдыкIэм и ныбжь нэсмэ…
  • КупщIэр куэдрэ бгъэныщкIумэ, кунэф мэхъу
  • ЦIыхуитI зэщхьу щыIэкъым жаIэ: цIыхугъэм нэса псори зэщхьщ, къэна-нэнахэри я шыфэлIыфэкIэ зэхуэдэщ.
  • ДжэдыкIэм и ныбжь нэсмэ, джэдщ.
  • Нэхъыжьыр къызыгурымыIуэр щIалэщ, щIалэр къызыгурымыIуэжыр лIыжьщ.
  • НэхъыщIэфI зэхъулIар жьыщхьэ махуэщ.
  • ЩIалэгъуэм имытхьэлэу къелым гъащIэ къыпоплъэ.
  • ЩIэблэм уи гугъу щIищIын щIэныгъэрэ акъылрэ къыпщIэнамэ, уащыгъупщэркъым – тIури бын лIэужьыгъуэщ.
  • КупщIэр куэдрэ бгъэныщкIумэ, кунэф мэхъу.
  • Узыпэмыплъэхха гъащIэм ухуэхьэзыру къыщIокIри, узыщIэбэнар нэгъуэщIу къыщIедзыж.
  • ЦIэрыIуэ хъуа гуэрым жиIа хуэдэу зэи къыпхуамыгъэдэхэнур гъэIуи, гупсысэ куууэ къащыхъунущ.
  • Бейтыгъуэн Сэфарбий.
  •  
  • Щапхъэ
  • Бжэндэхъум бзу куэдым я бзэр ещIэ, нэгъуэщI макъ куэдми зыпещIыж, езым ей дыдэ макъыр къэхутэгъуейуэ. УедэIуапэмэ, псысыхуолIэм, бзуужьым, пшахъуэджэдым е псыпцIэ бабыщым, уэгунэбзум, бжэндэхъугъуэжьым, бгъэмопэм е бгъэморэм, жэнэтбзум, цIыжьдадэм, пэкъыум, нэгъуэщI умыцIыху бзу макъхэм (зи макъ зыгъэIу бзу псоми я цIэр пщIэн-тIэ, ущымыорнитологкIэ), уеблэмэ укъигъэуIэбжьу, адакъэм и Iуэ макъым, джэдум и «наум», бжэным, мэлым я гъуэ макъым, куэбжэ кIыргъ макъ нэгъунэм зыпещIыжыф, а макъ псори гъатхэм, пщэдджыжьым укъигъэушу, махуэ къэс езым игъэIу уэрэдым хэтщ. Ауэ ар бзущи – бзущ. Абы зэхимыджэ макъ дунейм темытми, уедаIуэ пэтми зыщумыгъэнщIу, игъэIур гъэщIэгъуэну, дахэу зэхыбох, Iэзащэу ушэ бзухэм ящыщу зэрыщытри къыуегъащIэ. КIэщIу жыпIэмэ, бжэндэхъур бзу телъыджэщ! Абы и хьэлыфIагъри сфIэгъэщIэгъуэну «ХьэлыфIэ» зыфIэсща усэри згъэпсауэ щытащ:
  •  
  • Бжэндэхъур схуэмыухыу согъэщIагъуэ:
  • Псы пхуемыфэн, илIыкIми,
  • иIэм дагъуэ –
  • Псынэпсырщ и гум дыхьэр
  •  бзу телъыджэм!
  • Гурыхьрэ и IуэхущIафэхэр
  •  и гъуджэу,
  • Тетыфрэ, фIейм хэмыхьэу,
  • гъащIэ лъагъуэ,
  • ХущIэкъур псэ къабзагъэм
  • сфIэхьэл щIагъуэщ.
  • НтIэ, къытызогъэзэжри, бжэндэхъур бзущ, ар щапхъэу къыщIэсхьари мыращ: ди языныкъуэ усакIуэхэм я тхыгъэхэм укъыщеджэкIи пцIыху усакIуэ куэдым я хъэтIыр, я къинэмыщIыр хыболъагъуэ, щызыхыбощIэ, я макъыр щызыхыбох, езым яй дыдэ макъыр а макъыбэм хэкIуадэу… Дунейпсо литературэм и курых-купщIэр, и фIыпIэр мыщIэ цIыкIу зырызурэ къыхэпхыурэ ар уи псэ кхъузанэм – ууей, уи псэм щыщ хъужыху – щIэбгъэкIыжу уи тхыгъэхэм къыщыбгъэсэбэпынымрэ зэрыхуэзэкIэ, нэуфIыцIщхьэрыуэу зегъэщхьын-къытеупсыкIынымрэ зыкъым.
  • Хьэту Пётр.
  •  
  • Псалъэзэблэдз
  • ЕкIуэкIыу: 1. Сэшхуэ сыт хуэдэхэм пэщIадзу зэрызахъумэу щыта гъущI пIащIэ хъурей е плIимэ, шапэIудз. 3. Бгъэм хэлъ дзажэналъэ зэрыIыгъыр. 5. Алэрыбгъум ещхьу, къамыл щабэ зэIуща. 7. Пхъэм къыхащIыкIыу ящI бжэмышх, шынакъхэм я кIуэцIыр зэрагъэтэмэм, къэгъэшауэ дзитI зыIут Iэмэпсымэ. 8. Зыгуэрым дэIэпыкъуэгъуу, Iэпыдзлъэпыдзу щIыгъу цIыху. 9. Гъавэ зэрахьэж Iэмэпсымэ зыщIэт унэ, гъавэр зэрахьэж. 11. Дунейр щыщIыIэм деж бахъэ упщIыIум къыхэкIыу уэс пIащIэ трищIэр. 13. … измэ, щIакхъуэр цIынэщ (псалъэжь). 14. Iэпхъуамбищ зыбгъурылъым я бгъуагъым хуэдиз. 15. Мэзым щIэс псэущхьэ.
  • Къехыу: 1. Къалымым ещхь, шэдылъэхэм къыщыкI къэкIыгъэ. 2. Адыгэш къабзэ. 3. ШыкIэпшынэ зэреуэ Iэмэпсымэ. 4. ЩэкIым е лъахъстэным къыхэщIыкIа хъуржын цIыкIу, тутын сыт хуэдэ иралъхьэу. 5. Джэду лъэпкъым щыщ псэущхьэ. 6. … и щхьэр умытIатэу ху илърэ хьэ илърэ пщIэркъым (псалъэжь). 9. Псы джэд лъэпкъ. 10. Губгъуэхэм, мэзхэм къыщыхъу мафIэс. 11. ТхылъымпIэ сыт хуэдэхэм къыхэщIыкIауэ ерыскъыи нэгъуэщIхэри зэрызэрахьэ, къызэрырахьэкI кумбыгъэ. 12. Ягъэбэгъуэну къагъанэ Iэщ, джэдкъаз.
  • Зэхэзылъхьар  Бицу Жаннэщ.
  • Бадзэуэгъуэм и 23-м ди газетым  тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
  • Къехыу: 1. Унэ. 2. Зышхыр. 3. Хъумэ. 6. УефийкIэ. 7. КъыуащIэм. 8. Хьэжыгъэм. 10. ПсэухукIэ. 14. ЗэплъэкI. 18. Ешх. 19. Игущ.
  • ЕкIуэкIыу: 4. Нэмысым. 5. ТIум. 9. Япэ. 11. ЗымыщIэм. 12. ЩIиудащ. 13. Мышыум. 15. Зэхуэдэщ. 16. Мэхъу. 17. Нэд. 20 Шыгъэджэгу.

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-07-23

  • Дыгулыпхъу
  • Дыгулыпхъу теухуа IуэрыIуатэхэр зэхуэдэкъым, езыри зэхуэмыдэу къыхощ абы. Уеблэмэ цIэр зэхэгъуащэрэ бзылъхугъэцIэ Дыгулыпхъум къыдэкIуэу Дыгулыбгъу зи цIэр цIыхухъуу къокIуэ. Ауэ, дызэригугъэмкIэ, абы я лъапсэр зыщ, зыгуэрхэр кIэрыпщIэурэ зэщхьэщыкIами.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-07-16

  • Iэмал зимыIэр
  • ЦIыхур дунейм къытохьэри токIыж, и лъэужь къонэри. Сабий къалъхуар дахэщ, хьэлэлыщэщ, хьэрэмагъ лъэпкъ игу къэмыкIыу, зыщумыгъэнщIу, удихьэхыу. Дахэщ абы щыгъуэ дэтхэнэри, псэ къабзащэщ, дагъуэ лъэпкъ имыIэу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-07-12

  • ТебэкIэ гъэжьа бжэныл гъэгъупцIа
  • Бжэныл гъэгъупцIар яупщIатэ е джыдэкIэ зэпауд хьэлъагъыр г 80-100 хъууэ, псы хуабэкIэ ятхьэщIри, тебэм иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри тебащхьэр тепIауэ пэшхьэкум трагъэувэ. МафIэ щабэм тету, тхъурымбэр къытрахыурэ ягъа-вэ, псыр щIэвэщIэху икIи дагъэр къыщIидзыху. ИтIанэ зэIащIэурэ тхъуэплъ дахэ хъухукIэ ягъажьэ а дагъэ къыщIидзамкIэ, мафIэр ирашэхри бжьыныщхьэ укъэбза упщIэтар халъхьэ. Псори зэIащIэурэ дакъикъи 3-4 хуэдизкIэ ягъажьэ, шыбжий сыр хьэжа траудэри зэIащIэурэ зы дакъикъэ-дакъикъитIкIэ ягажьэ. Iэнэм тепщэчкIэ трагъэувэ, щыжьэм къыщIэжа дагъэри тракIэж. Пщтыру, пIастэ хуабэ и гъусэу яшх, шэ хуабэ трафыхьыж.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-07-02

  • ДжэдыкIэжьапхъэ, бжьын щIэлъу
  • Бжьыныщхьэ укъэбзар мыцIыкIу дыдэурэ яупщIатэ, тебэм ит тхъу къэплъам халъхьэ, зэIащIэурэ лантIэ хъуху, тхъуэплъыфэ къытеуэху ягъэлыбжьэ, итIанэ, зэIащIэурэ, шыбжий сыр плъыжь хьэжар хаудэри, псори зэрызэщIэлъу ягъэлыбжьэ, тхъуэплъ дахэ хъуху. ИтIанэ абы щIакIэ шыгъу зыхэлъ, шатэкIэ зэIыха джэдыкIэ уда, тебащхьэр трапIэжри, зэрагъэдзэкIыурэ ягъажьэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-06-25

  • Къанщауэ Гъур
  • 1501 гъэм Мысырым и сулътIан хъуар Биберд и къуэ Къанщауэ Гъурщ. Ар а къулыкъум илъэс 16-кIэ пэрытащ икIи куэдрэ еныкъуэкъуащ Тыркуми, Иранми, Португалиеми икIи хьэрып къэралхэр зэригъэбыдэным иужь итащ. И дзэр нэхъ лъэщ ищIын папщIэ, гъэр мин 13 къищэхуат, абыхэм я нэхъыбэр езыр зыщыщ Шэрджэс (Адыгэ) щIыналъэм иришат. Илъэс 75-рэ ныбжьым иту дунейм ехыжащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Тхыдэм и напэкIуэцIхэр

2022-06-18

  • 1943 гъэм советыдзэхэм Сталинград деж текIуэныгъэ къыщахьащ. Сталинград зауэм Гитлер къришэлIат дзэ хэплъыхьауэ дивизие 22-рэ, псори зэхэту зауэлI мин 330-рэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2022-06-11

  • ШхукIэ щIа лэкъум
  • Шху гуащIэм шыгъу, джэдыкIэ цIынэ, содэ, фошыгъу, сэхуран дагъэ халъхьэ, мафIэм трагъэувэри зэIащIэурэ и хуабагъыр градус 35-рэ хъуху трагъэт, содэмрэ фошыгъумрэ ягъэткIуху. Шху хуэбар гуэдз хьэжыгъэ ухуэнщIам хакIэри, тхьэв япщ, хъыдан трапхъуэри хуабапIэм щагъэтщ дакъикъэ 20 — 30-кIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис