ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-12-07

  • Адыгэ  нэщэнэхэр
  • Жэмыр  жьэгъуашхэмэ, гъэшыфIэщ
  • Ерыскъы зытелъ Iэнэм уи щIыб хуэбгъэзэну фIыкъым.
  • Ерыскъым уелъэпэуэну фIыкъым, зэ дзэкъэгъуэ нэхъ мыхъуми едзакъэ — упэIуджэжынщ, жаIэрт.
  • Жэм лъхуам ущытхъумэ, зокIуэкI.
  • Жэм лъхуэщIэпам и кIэм хъыдан плъыжь кIэращIэрт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-11-30

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Ху жэмыкуэ
  • Шатэр псы щIыIэ зрагъэжыхьа шыуаным иракIэ, мафIэм трагъэувэри зэIащIэурэ дакъикъи 5-6-кIэ къагъавэ, цIыкIу-цIыкIуу зэпыупщIа кхъуей цIынэ халъхьэ, аргуэру къагъэкъуалъэ, кхъуейр зэпыш хъуху е ткIуху. ИтIанэ шатэ гъэвам, бэлагъкIэ зэIащIэурэ, ху хьэжыгъэ ухуэнщIа хаудэ, дакъикъэ 15-20-кIэ ягъажьэ, мафIэр цIыкIуу, и щхьэр тепIауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-11-23

  • Европей  псалъэжьхэр
  • НыбжьэгъузимыIэр дэни щыхамэщ
  •  КъэхъукъащIэ псоми щышынэр зэи хым техьэнукъым.
  •  Псым хэхуэ цIыхур банэм йопхъуэ.
  •  Пхъэщхьэмыщхьэ зыфIэфIыр жыгым дэпщеифу щытын хуейщ.
  •  КъопцIыжыну ныбжьэгъу нэхърэ — зы башыжь.
  •  Iуэхуншэм и бзэр зэи псалъэншэ хъуркъым.
  •  Къуаншагъэр зыщIам къыгурыIуэжамэ, и ныкъуэр хуэбгъэгъу хъунущ.
  •  Псым и уасэр къыщащIэр псынэр гъужа нэужьщ.
  •  Ныбжьэгъу зимыIэ псори дэни щыхамэщ.
  •  Бийм къуих лейр нэхъыфIщ, уи ныбжьэгъур къыпхуэмыарэзы нэхърэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-11-16

  • Тхыгъэ кIэщIхэр
  • Бзэр псэухущ лъэпкъыр зэрыпсэур
  • «Фыфейм зыщывмыдзей, ауэ хамэщ жыфIэу, фызыхуеджэ хъунур къэвмыгъанэ», — жиIэгъащ Шевченкэ Тарас. Дэ къытхэтщ зыфIэмызахуэ нэгъуэщI литературэхэм щыщ тхыгъэхэр адыгэбзэкIэ зэдзэкIыныр. Ар щыуагъэшхуэщ. Къэплъытэ хъуну пIэрэ дэ дызыхуей псори ди адыгэ литературэм иIэу? Е щыIэу пIэрэ дэ зыхуей хъугъуэфIыгъуэ псори зиIэ, зыми хуэмыныкъуэж литературэ? Дауи, щыIэкъым. Аращи, зэдзэкIын Iуэхур зэи IэщIыб пщIы хъунукъым. Ар дэтхэнэ литературэри нэхъ къулей зэращI Iэмалщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-10-26

  •  ЖыIэгъуэхэр
  • ЗэрымыIыгъзэшхэмуащымышынэ
  •  Акъыл кIэщIыр кIыхьу мэпсалъэ.
  •  БжэгъукIэ къозауэм IэштIымкIэ упэмыув.
  •  Бии  наIуэм пэуви, бии щэхуми зыщыхъумэ.
  •  Гуауэ зыхэлъ псалъэм гушыIэ фIэпщ хъунукъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-10-19

  • Адыгэ шхыныгъуэхэр
  • Лэпс зэщIэт, мэлыл, тепхъэ и гъусэу
  • Абы щхьэкIэ мэлылыр яупщIатэ е зэпауд г 80 — 100 хъууэ. Псы щIыIэкIэ ятхьэщIри, шыуаным иралъхьэ. Абы псы щIыIэ щIакIэри, мафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр щабэ ящI, шыуаныщхьэр трапIэри, лыр ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, зэзэмызэ тхъурымбэр къытрахыурэ. ИтIанэ шыгъу хадзэ, зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта пхъы, шыбжий дэгу халъхьэ, шыуаныщхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ мафIэ щабэм тету. Хьэзыр хъуа лэпсым бжьын гъэлыбжьа традзэ, джэдгын хаудэри, шыуаныщхьэр тепIауэ пэшхьэкубгъум деж щагъэт дакъикъитху-хы хуэдизкIэ. Лыр лэпсым къыхахри, пIастэ дашх. Лэпс язам тепхъэ трапхъэри, пщтыру ираф.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

2019-10-12

  • Фигу къыдогъэкIыж
  • Къэбэрдей-Балъкъэрым
  • щэнхабзэмкIэ  и  министрхэр
  • Къалмыкъ Антонинэ (1936-1937)
  • Энеев Мыхьмуд (1937-1938)
  • Битокъу Музэчыр (1938-1940;1945)
  • Темыркъан Хьэту (1940-1942)
  • ЦокIыл Кудзыгъуэ (1943)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-10-05

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Хьэл дахэр зехьэгъуейщ
  •  ТхьэкIумэм делагъэу къиIуэр жьэм губзыгъагъэу къыжьэдэкIыжмэ, щхьэр мэлажьэ.
  •  ПцIы дахэ щыхуэбупскIэ къэгубжьым пэж жеIи еплъыжыт!
  •  ФIы пщIэну уигу къэкIамэ, ущIемыгъуэж щIыкIэ еужьэрэкI.
  •  Хъуэхъур къохъулIэну ящIамэ, зэрагъэкIэщI плъагъунт!

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-09-28

  • Хъыбархэр
  • Жанхъуэтыпщыр
  • Псыгуэнсу къуажэм япэм зэреджэу щытар Жанхъуэтхьэблэщ. Жылэр Бгыжьымрэ БгыцIыкIумрэ я лъапэм щIэсщ Псыгуэнсуупсымрэ Шэрэджыпсымрэ я Iуфэм декIуэкIыу. Псыгуэнсу псыр, къуажэкум щызэхуэзэу, Шэрэджыпсым и сэмэгурабгъумкIэ холъэдэж.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-09-20

  • Псалъэжьхэр
  • ЯмыгъэIу зэхахыркъым
  •  Шхырыджэгу ныбалъэ, гъаблэ хъумэ — щхьэпIыж.
  •  ШыщIэ къамылъхуам уанэ трелъхьэ.
  •  Гъунэгъур унэгъущ, къигъунэгъужыр гъунэгъущ.
  •  Закъуэныгъэ нэхърэ — Iэл къыбдис.
  •  Зэдэшхэ IэфIщи, зэдэфI унэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-09-14

  • Хъыбар  гуапэ
  • Адыгэ  бзылъхугъэмрэ  Парижрэ
  • Адыгэ Республикэм, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ, СССР-м, Урысейм, АР-м я Къэрал саугъэтхэм я лауреат, «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденым и II, III, IV нагъыщэхэр, «Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэ» орденыр зрата, «Урысей Федерацэм и Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр зыхуагъэфэща МэшбащIэ Исхьэкъ и «Айшэт» («Аиссе») роман цIэрыIуэр, франджы эпистолярнэ жанрым классик щыхъуа адыгэ бзылъхугъэм теухуар, и лъабжьэу дакъикъэ 90 хъу художественнэ фильм трахыну загъэхьэзыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-09-07

  • Тхыдэм щыщ
  • Пхъэлъантхъуэ
  • Адыгэ пщIантIэхэм иджыри къэс ущрохьэлIэ къудамэ цIыкIу куэд зытет пхъэ джафэхэм. ПхъэлъантхъуэкIэ йоджэ абыхэм. Лы, унагъуэм къыщагъэсэбэп хьэпшып фIадзэу щытащ пхъэлъантхъуэм нэхъапэм. Нэхъ узэIэбэкIыжыIуэмэ, пхъэлъантхъуэм тхыдэ хьэлэмэт иIауэ къыщIокI…

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-08-31

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Фадэм къыхудэхьэх псори къегъапцIэ
  • ЗэгурыIуэм я Iуэхур мывэ гъэжащ, зэгурымыIуэм — мывэкIэщхъыу икъухьащ.
  • ЦIыхум гуапагъэ хэмылъмэ, и гум мыл кIанэ къощэщ.
  • Iуащхьэм дэкIари къехуэхыжащ, хышхуэм хыхьари ирихьэхащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-08-24

  • IуэрыIуатэ
  • Уэзырмэджрэ  щIалэмрэ
  • Уэзырмэдж шэсри зекIуэ ежьащ. Псы Iуфэ Iухьауэ псым зэпрыплъри зы шу къыIэщIэлъэгъуащ. Шум мэз бжэн къихуурэ, шури бжэнри псым къэсащ. Бжэныр псым къыщыхэпкIэм, шури къыкIэлъыхэпкIащ. Къесурэ, шум и шыр псым щIихащ, итIани къыкIэлъеIэурэ къыкIэлъысри бжэныр, нэпкъым къэсауэ, кIэбдзкIэ иубыдащ, псым къыхидзри ипхащ, иукIри и фэр трихауэ, Уэзырмэдж бгъэдыхьащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-08-17

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Хугу хэлъу гъэва нэкулъ
  • Хугур зэхадз, псы щIыIэкIэ ялъэс, Iэнэм тракIутэри ягъэжэпхъ. Мэл тхьэмщIыгъур ягъэкъабзэ, тыкъыр цIыкIуу, джэш хьэдзэ хуэдизурэ яупщIатэ, шыуаным е кIэструл куум иралъхьэ. Абы халъхьэ бжьыныху уба, тыкъыр цIыкIуурэ зэпыгъэлъэлъа щэ тхъурымбэ, хугу, шыгъу, шыбжий, бжьыныщхьэ упщIэта, бурш, джэдгын хьэжа, итIанэ псы щIыIэ хакIэри зэIащIэ. Абы иужькIэ а къагъэхьэзырар кIэтIий лъэсам ирамыубащэурэ иралъхьэ, и кIапэр кIэтIий псыгъуэкIэ е IуданэкIэ папхыкIыжри, псывэм халъхьэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис