ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-02-13

  • ГушыIэ
  • Хъуэжэ езым зыкъигъэпцIэжащ
  • Хъуэжэ пIащIэу унэм кIуэжырт. Уэрамым щызэхэт цIыху гупым щаблэкIым, зыгуэр къеупщIащ:
  • — СлIожь, Хъуэжэ, уи кIэм мафIэ щIэна, дэнэ апхуэдизу упIащIэу уздэжэр? — жиIэри.
  • Хъуэжэ и кIэм еплъыжри:

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-01-23

  • ЖыIэгъуэхэм  къарыкIыр
  • Си анэм зэрыжиIэу сумыщIу,
  • си фызым зэрыжиIэу сыщI
  • ЩIалэ гуэр шэсу дэкIыху:
  • — Ди Тхьэ, си анэм зэрыжиlэу сумыщI, си фызым зэрыжиlэу сыщI, — жиIэрт.
  • — Сыт апхуэдэу щlыжыпIэр? — жери, еупщIащ щIалэм и гъусэр.
  • — Анэ мыгъуэр гумащlэщи, сежьамэ, сыкъэмысыжыну фlощI. Абрэджхэм сыкъаукIыу, хьэм сашхыу, псым ситхьэлэу, жеlэри щысщ. Си фызым хъугъуэфIыгъуэхэр къысхуихьынурэ къэкlуэжынущ жеlэри, гуфlэу къыспоплъэ, — иритащ жэуап щlалэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-01-16

  • Хьэщыкъуей Олег
  • Сурэттех
  • Хьэблэм къыдыхьауэ
  • Нобэ сурэттех,
  • ЦIыкIухэм яхыхьауэ
  • Сурэт ятрех…
  • ЩитIэгъащ Оксанэ
  • И бостей нэхъ дахэр,
  • Томэ мэгъынанэ —
  • Хуейкъым зыкIи ахэм.
  • Мэд къэса къудейщи,
  • И нэ топыр къож,
  • Ислъам цIыкIу уващи,
  • Зыхуэарэзыжщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Малъхъэдис

2020-12-31

  • ГуфIэгъуэ Iэнэм
  • Гуэгушыл гъэва
  • Мы ерыскъыгъуэр щапщIэфIыр щIымахуэрщ. ФIыуэ гъэкъэбза, тхьэщIа гуэгушыр шыуаным иралъхьэ, щIигъанэу псы хуабэ щIакIэ, пэшхьэкум трагъэувэри, мафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр чымчыркIэ къытрахыурэ. ИтIанэ мафIэр цIыкIу ящI, шыгъу хадзэри, шыуаныщхьэр тепIауэ ягъавэ, ныкъуэвэфI хъухукIэ. АдэкIэ тIууэ зэгуэупщIыкIа бжьыныщхьэ укъэбза, шыбжий сыр халъхьэри хьэзыр хъуху ягъавэ. Шыуаныр хьэкум къытрахыжри, гуэгушыл вар дакъикъэ 15 — 20-кIэ лэпсым хагъэлъ. ИтIанэ лэпсым къыхах, хьэкъущыкъу лам иралъхьэ, шыгъу трагъэщэщэж, и щхьэр трапIэри, щIыIапIэ ягъэуври ягъэдий. Гуэгуш лэпсыр къагъэсэбэп шыпс, хьэнтхъупс иращIыну. Гуэгушыл дияр зэпкърахри, тепщэчкIэ Iэнэм трагъэувэ. Бжьыныху-шыгъу дытрагъэувэ. ПIастэ щIыIэ дашх.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-12-26

  • Псалъэжьхэр
  • Къэмыфэфым пшынауэм трелъхьэ
  •  Гъэм и зы махуэм щIымахуэм уегъашхэ.
  •  Хуэмыху унафэ щIынкIэ Iэзэщ.
  •  ЖьантIэм ущIэмыкъу, пхуэфащэмэ, къыплъысынщ.
  •  УзэлъэIу къэгъани, къолъэIу къашэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-12-12

  • Псалъэжьхэр
  • Пхъурылъхурэ къанрэ зэхуэдэщ
  • ЗэгурыIуэр щынафэм щIегъанэри, зэгурымыIуэр выфэми щIигъанэркъым.
  • Зэдэшхэ IэфIщи, зэдэфI унэщ.
  • Зэкъуэш псори зы анэм къилъхуркъым.
  • Къуэш зимыIэм башым IэплIэ ирешэкI.
  • ЛIакъуэр зыщыбэм быныр щыхейщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-12-05

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Мэлыл лэпс зэщIэт, тепхъэ и гъусэу
  • Абы щхьэкIэ мэлылыр яупщIатэ е зэпауд г 80 — 100 хъууэ. Псы щIыIэкIэ ятхьэщIри, шыуаным иралъхьэ. Абы псы щIыIэ щIакIэри, мафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр щабэ ящI, шыуаныщхьэр трапIэри, лыр ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, зэзэмызэ тхъурымбэр къытрахыурэ. ИтIанэ шыгъу хадзэ, зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта пхъы, шыбжий дэгу халъхьэ, шыуаныщхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ мафIэ щабэм тету.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-28

  • Фэ фщIэрэ?
  • КъэкIыгъэцIэхэр
  • БалийIэрысейЧерешня (культурная), вишня птичья (культурная). ЦIыхухэм куэд щIауэ къагъэкI пхъэщхьэмыщхьэ жыгщ, и лъагагъыр мм 10 — 15-м нос. И пхъафэр щхъуэ-гъуабжафэщ. Гъатхэм пасэу, тхьэмпэхэр къыпимыдзэ щIыкIэ, жыгыр хужь дахэу мэгъагъэ. Цы зытемыт тхьэмпэхэм см 10 — 12 я кIыхьагъщ, см 5 — 6 я бгъуагъщ. Гъэгъахэм см 3 я инагъщ, пхъэщхьэмыщхьэ къыпыкIэр мэкъуауэгъуэм мэхъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-21

  • Псалъэ пэжхэр
  • Гур здынэмыплъысыр нэм илъагъуркъым
  •  Узыфэр къэкIуэгъуафIэми, кIуэжыгъуейщ.
  •  Нэпсейм гужьеяуэ и гъащIэр егъакIуэ.
  •  ЖыIэдаIуэм и Iуэхур докI.
  •  ЗэнысэгъуитI зы пщIантIэм дэзагъэркъым.
  •  Мылъку зи куэдым и пэр дрегъэзей.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-14

  • Нэщэнэхэр
  • Бабыщхэм удзым зыхакухьмэ, уэлбанэ хъунущ
  • Абгъуэм абгъуэрынэ кърамынэу джэдыкIэ псори кърахыртэкъым.
  • Адакъэпщыр фIэбгъэжыжмэ, абы и лъэпкъ псори докIуэдыж.
  • Анэм и быдзыщхьэр шхэмэ, и бын сымаджэ мэхъу.
  • АнэщIэр Iуэну фIыкъым — угъурсызщ, хужаIэрт. Апхуэдэр яукIырти яшхыжырт. «Джэд Iуа трашхыхьа?» — жыхуаIэ псалъэжьыр абы къытекIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-07

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Узымышэчыну къудамэм узыIэпешэ
  • Пщы щыфIищым, пщылIкIэ къеджащ.
  • ПщIэ зиIэ хьэлъэр зехьэгъуафIэщ.
  • ПцIым итхьэкъуам пэжыр къотхьэкъуж.
  • ПцIым натIэкIэ жьэхэуэри, и акъылыр зэтес хъужащ.
  • ПцIым пэщIэувэр ажалми щышынэркъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-31

  • Фигу къыдогъэкIыж
  • ЩэкIуэгъуэ мазэ
  • «Ноябрь» мазэр латин бжыгъэцIэ «бгъу»-м къытекIащ: «новем» — ноябрь. Мы мазэцIэм цIэ зэтемыхуэхэр иIащ: мэкъушэжыгъуэ мазэ, гъуэгыгъуэ мазэ, тIы утIыпщыгъуэ. Иужьрей зэманым адыгейхэми, къэбэрдейхэми, Сирием, Иорданием щыпсэу ди лъэпкъэгъухэми къагъэсэбэпыр щэкIуэгъуэ «время охоты» жыхуиIэрщ. Мы псалъэ къэхъукIэм ди бзэм куэдрэ ущрохьэлIэ. Нэгумэ Шорэ и тхыгъэхэм къыщихьыр — б ж и х а к е м а з е (бжьыхьэкIэмазэ) «ноябрь» — псалъэращ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-24

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • ТхьэкIумэкIыхьыл  гъэбэкхъа
  • ТхьэкIумэкIыхьыл гъэкъэбзар Iыхьэ-Iыхьэурэ зэпауд, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, бжьыныху, шыгъу, шыбжий халъхьэ, фIыуэ зэIащIэ. ИтIанэ лы Iыхьэхэр тхъу къэплъа зэрыт тебэм иралъхьэри, лъэныкъуитIымкIи тхъуэплъ хъуху ягъажьэ. Тебэм кърахыжри, шыуаным иралъхьэ, абы халъхьэ IупщIэ инурэ упщIэта бжьыныщхьэ, псывэ щIакIэ. И щхьэр трапIэри, зэ къытрагъэкъуалъэ, мафIэр цIыкIу ящIри, дакъикъи I0-I5 хуэдизкIэ ягъавэ. Абы иужькIэ лым шатэ щIакIэ, бжьыныху-шыгъу халъхьэ, зэIащIэри, шыуаныщхьэр тепIауэ хьэзыр хъуху, дакъикъэ зытхухкIэ, ягъэбэкхъ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-17

  • Алыдж псалъэжьхэр
  • Зи тетыгъуэр кIэщI дыдэ
  •  Дахагъэр Тхьэм къыббгъэдилъхьэ тыгъэщ.
  •  И лъабжьэр дыдж щхьэкIэ — и пыкIэр IэфIщ.
  •  Ныбжьэгъугъэр IэпкълъэпкъитIым хэт зы псэщ.
  •  ЩIыхуэ зытемылъ къулейсызыр куэдкIэ нэхъ къулейщ щIыхуэм щIигъэна бейм нэхърэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-10

  • Псалъэжьхэр
  • Узылъыхъуэр лъапIэ мэхъу
  • ТхьэкIумэм зэхих нэхърэ — нэм илъагъу.
  • Уджым сыхэплъафэ щхьэкIэ, сыкъеплъэфэкIын?
  • Уи насып зыхэмылъым дагъуэ къыхубогъуэт.
  • Фалъэм имыт икIутрэ?

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис