ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-28

  • Фэ фщIэрэ?
  • КъэкIыгъэцIэхэр
  • БалийIэрысейЧерешня (культурная), вишня птичья (культурная). ЦIыхухэм куэд щIауэ къагъэкI пхъэщхьэмыщхьэ жыгщ, и лъагагъыр мм 10 — 15-м нос. И пхъафэр щхъуэ-гъуабжафэщ. Гъатхэм пасэу, тхьэмпэхэр къыпимыдзэ щIыкIэ, жыгыр хужь дахэу мэгъагъэ. Цы зытемыт тхьэмпэхэм см 10 — 12 я кIыхьагъщ, см 5 — 6 я бгъуагъщ. Гъэгъахэм см 3 я инагъщ, пхъэщхьэмыщхьэ къыпыкIэр мэкъуауэгъуэм мэхъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-21

  • Псалъэ пэжхэр
  • Гур здынэмыплъысыр нэм илъагъуркъым
  •  Узыфэр къэкIуэгъуафIэми, кIуэжыгъуейщ.
  •  Нэпсейм гужьеяуэ и гъащIэр егъакIуэ.
  •  ЖыIэдаIуэм и Iуэхур докI.
  •  ЗэнысэгъуитI зы пщIантIэм дэзагъэркъым.
  •  Мылъку зи куэдым и пэр дрегъэзей.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-14

  • Нэщэнэхэр
  • Бабыщхэм удзым зыхакухьмэ, уэлбанэ хъунущ
  • Абгъуэм абгъуэрынэ кърамынэу джэдыкIэ псори кърахыртэкъым.
  • Адакъэпщыр фIэбгъэжыжмэ, абы и лъэпкъ псори докIуэдыж.
  • Анэм и быдзыщхьэр шхэмэ, и бын сымаджэ мэхъу.
  • АнэщIэр Iуэну фIыкъым — угъурсызщ, хужаIэрт. Апхуэдэр яукIырти яшхыжырт. «Джэд Iуа трашхыхьа?» — жыхуаIэ псалъэжьыр абы къытекIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-07

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Узымышэчыну къудамэм узыIэпешэ
  • Пщы щыфIищым, пщылIкIэ къеджащ.
  • ПщIэ зиIэ хьэлъэр зехьэгъуафIэщ.
  • ПцIым итхьэкъуам пэжыр къотхьэкъуж.
  • ПцIым натIэкIэ жьэхэуэри, и акъылыр зэтес хъужащ.
  • ПцIым пэщIэувэр ажалми щышынэркъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-31

  • Фигу къыдогъэкIыж
  • ЩэкIуэгъуэ мазэ
  • «Ноябрь» мазэр латин бжыгъэцIэ «бгъу»-м къытекIащ: «новем» — ноябрь. Мы мазэцIэм цIэ зэтемыхуэхэр иIащ: мэкъушэжыгъуэ мазэ, гъуэгыгъуэ мазэ, тIы утIыпщыгъуэ. Иужьрей зэманым адыгейхэми, къэбэрдейхэми, Сирием, Иорданием щыпсэу ди лъэпкъэгъухэми къагъэсэбэпыр щэкIуэгъуэ «время охоты» жыхуиIэрщ. Мы псалъэ къэхъукIэм ди бзэм куэдрэ ущрохьэлIэ. Нэгумэ Шорэ и тхыгъэхэм къыщихьыр — б ж и х а к е м а з е (бжьыхьэкIэмазэ) «ноябрь» — псалъэращ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-24

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • ТхьэкIумэкIыхьыл  гъэбэкхъа
  • ТхьэкIумэкIыхьыл гъэкъэбзар Iыхьэ-Iыхьэурэ зэпауд, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, бжьыныху, шыгъу, шыбжий халъхьэ, фIыуэ зэIащIэ. ИтIанэ лы Iыхьэхэр тхъу къэплъа зэрыт тебэм иралъхьэри, лъэныкъуитIымкIи тхъуэплъ хъуху ягъажьэ. Тебэм кърахыжри, шыуаным иралъхьэ, абы халъхьэ IупщIэ инурэ упщIэта бжьыныщхьэ, псывэ щIакIэ. И щхьэр трапIэри, зэ къытрагъэкъуалъэ, мафIэр цIыкIу ящIри, дакъикъи I0-I5 хуэдизкIэ ягъавэ. Абы иужькIэ лым шатэ щIакIэ, бжьыныху-шыгъу халъхьэ, зэIащIэри, шыуаныщхьэр тепIауэ хьэзыр хъуху, дакъикъэ зытхухкIэ, ягъэбэкхъ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-17

  • Алыдж псалъэжьхэр
  • Зи тетыгъуэр кIэщI дыдэ
  •  Дахагъэр Тхьэм къыббгъэдилъхьэ тыгъэщ.
  •  И лъабжьэр дыдж щхьэкIэ — и пыкIэр IэфIщ.
  •  Ныбжьэгъугъэр IэпкълъэпкъитIым хэт зы псэщ.
  •  ЩIыхуэ зытемылъ къулейсызыр куэдкIэ нэхъ къулейщ щIыхуэм щIигъэна бейм нэхърэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-10

  • Псалъэжьхэр
  • Узылъыхъуэр лъапIэ мэхъу
  • ТхьэкIумэм зэхих нэхърэ — нэм илъагъу.
  • Уджым сыхэплъафэ щхьэкIэ, сыкъеплъэфэкIын?
  • Уи насып зыхэмылъым дагъуэ къыхубогъуэт.
  • Фалъэм имыт икIутрэ?

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-10-03

  • Шхыныгъуэхэр
  • Май форэ бжэныщэрэ
  • Бжэныщэ гъэвэжар шыуаным иралъхьэ, хьэкум трагъэувэри, зэIащIэурэ ягъэткIу. ЗэрызэIащIэм хуэдэурэ абы халъхьэ фо, мафIэр ирашэхри, зэхэшыпсыхьыху трагъэт, итIанэ хьэкум къытрахыжри, зэIащIэурэ ягъэупщIыIу и хуабагъэр градус 40 — 50-м нэсыху. Шынакъ гъущэм иракIэри, щIыIапIэ-кIыфIыпIэм ягъэув и щхьэр тепIауэ. Абы щыщ къыхахыурэ шэ гъэпщтам традзэ икIи шха нэужь ар трафыхьыж. Зы стэкан из шэм щэуэ грамми 5 традзэ. Мы шхыныгъуэ-хущхъуэгъуэр сэбэп яхуохъу Iупс бзаджэ, тэмакъ, кIуэцI уз зиIэхэм. Хущхъуэгъуэр зэзыхьэлIэхэм пщтыр, щIыIэ дыдэ ирафи яшхи хъунукъым.
  • Халъхьэхэр:
  • Бжэныщэ гъэвэжауэ — грамм 1000
  • Май фоуэ — грамм 1000.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-09-12

  • Хъыбар
  • Дыщэ  джэдыкIэ
  •  Зы лIыжьрэ зы фызыжь цIыкIурэ псэурт. Зы джэд закъуэ яIэти, яукIыжын щыхъум, джэдыр кIэцIри, дыщэ джэдыкIэ къикIэцIащ.
  • — Джэдыр думыгъэукIыж, — жаIащ лIыжь цIыкIумрэ фызыжь цIыкIумрэ. — Пщэдеи кIэцIмэ, дыщэ джэдыкIэ къытхуикIэцIынщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-09-05

  • Къуажэхьхэр
  • ТIысыпIэ щэнауэ, хьэуам щызеуэ
  • Тафэ хужьыбзэ,
  • Жылэ фIыцIабзэ.
  •  
  • Iэнэм къыщапсэлъ,
  • Псалъэу щыIэм я нэхъ  дахэ,
  • Псалъэу щыIэм я нэхъыфI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-08-29

  • Шхыныгъуэхэр
  • ТебэкIэ гъэжьа бжэныл
  • гъэгъупцIа, кIэртIоф, бжьын щIэлъу
  •  Бжэныл гъэгъупцIар зэпауд е зэпаупщI г 40-50 хъу тыкъыр цIыкIуурэ, псы хуабэкIэ ятхьэщI, тебэм иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри, тебащхьэр трапIэ. Хьэзыр хъуху, псыр щIэвэщIэху, зэзэмызэ зэIащIэурэ мафIэ щабэм тету ягъавэ. Псыр щIэвэщIа нэужь къыщIидза дагъэмкIэ дакъикъи 5-8-кIэ, тхъуэплъ хъуху, зэIащIэурэ ягъажьэ. КIэртIофыр IупщIэурэ яупщIатэ, шыгъу трагъэщащэ, тIэкIу ягъэжэпхъыжри, лы жьэм зэIащIэурэ халъхьэ. Тебащхьэр трапIэри, дакъикъи 10-12-кIэ ягъажьэ, зэзэмызэ зэIащIэурэ. ИтIанэ бжьыныщхьэ упщIэта халъхьэ, псори зэIащIэри, хьэзыр, тхъуэплъ дахэ хъуху ягъажьэ. Жьэным зы дакъикъэ е тIу фIэкIа имыIэжу шыбжий сыр хьэжа траудэ. Хьэзыр хъуа лыр пэшхьэкум къытрах, джэдгын траудэри, тебащхьэр тепIауэ дакъикъи 4-5-кIэ щагъэт. Пщтыру яшх. Дашх пIастэ хуабэ, мырамысэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-08-22

  • Лъэпкъ  шхыныгъуэхэр
  • Нартыху лэкъум
  • Нартыху хьэжыгъэ ухуэнщIар, шэ къэкъуалъэ хакIэурэ, бэлагъкIэ япщ. Бахъэ пщтырыр ягъакIуэри, гуэдз хьэжыгъэ щIапщэ, абы хакIэ шэ хуабэкIэ зэIыха пщагъэ, фIыуэ зэхапщэжри, зы сыхьэтрэ ныкъуэкIэ и щхьэр тепIауэ хуабапIэ ягъэув, тэджын щхьэкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-07-18

  • ЦIыхушхуэхэм я гупсысэхэр
  • Насыпыр зылъысыр
  • Ухъуапсэу ущысыным зыри и мыхьэнэкъым, а узыщIэхъуэпсыр зыIэрыбгъэхьэным иужь уимытмэ.
  • Ливрага Хорхе Анхель.
  • Насыпыр зылъысыр куэдрэ лажьэрщ.
  • Леонардэ да Винчи.
  • ЦIыхум и хэщIыныгъэ нэхъ ин дыдэр зэманыр пщIэншэу гъэкIуэдынырщ.
  • Теофраст Тиртам.
  • ЦIыхум нэхъ лъапIэ дунейм къытехьакъым. Ар псэ зыIут адрей псоми акъылкIэ къащхьэщокI, и дуней тетыкIэкIи ар игъэпэжу щытын хуейщ – нэхъыщхьэращи, и къабзагъэкIэ, узыншагъэкIэ, губзыгъагъэкIэ, псэукIэкIэ.
  • Павлов Иван.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-07-11

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • ДзасэкIэ гъэжьа щынэ
  • Щынэ фIагъэжагъащIэм и фэр трах, и кIуэцIыр кърах, псы щIыIэкIэ ятхьэщI. ИтIанэ бжьыныху убарэ шыбжий сыррэ зыхэлъ шыгъукIэ фIыуэ яшыу — и щIыби, и кIуэцIи хагъэхьэурэ. Щынэ шыуар тепщэчышхуэм иралъхьэ, и щхьэр трапIэри, щIыIапIэм сыхьэти 2 — 3 хуэдизкIэ щагъэув, шыгъури бжьыныхури лым фIыуэ хыхьэн щхьэкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис