ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

Дунейпсо литературэм и классик Хьэткъуэ Умар

2019-10-10

  • Зы гукъеуэ закъуэ
  • Иджырей тырку литературэм и новеллэ жанрым и лъабжьэр зыгъэтIылъа Хьэткъуэ Умар — Омер СейфеддинкIэ зэджэжым — дунейпсо литературэми увыпIэ хэха щеубыд.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

КъБР-м и цIыхубэ артист КъаздэхъуСулътIан

2019-10-08

  • Зыми емыщхь
  • Пасэу белджылы къэхъуат Къаздэхъу СулътIан гъуазджэм зэрыдихьэхыр: школ самодеятельностым хэтт, езыр къыщалъхуа Ислъэмей къуажэм икIыурэ Бахъсэн кIуэрти, ЩэнхабзэмкIэ унэм щагъэлъагъуэ спектаклхэм еплъырт. Налшыки щынэс щыIэт, театрым еплъын папщIэ. Тэмэму ящIащ Москва кIуэуэ актёру еджэну мурад зыщIа СулътIан нэхъыжьхэр зэрыпэрымыуар.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэпкъ литературэм хэлъхьэныгъэ къызэрымыкIуэ хуэзыщIа

2019-09-24

  • Тхьэгъэзит Зубер и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирокъу
  • КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ Тхьэгъэзит Зубер Мухьэмэд и къуэр Тэрч щIыналъэм хыхьэ Мэртэзей (Дей) къуажэм къыщалъхуащ. Школыр къиуха нэужь, ар щIэтIысхьащ Къэбэрдей къэрал пединститутым и тхыдэ-филологие факультетым адыгэбзэмрэ урысыбзэмкIэ и къудамэм. 1960 гъэм къыщыщIэдзауэ 1965 гъэ пщIондэ Тхьэгъэзитыр «Советская молодёжь» газетым щылэжьащ. 1965 — 1971 гъэхэм ар «Iуащхьэмахуэ» журналым и редактору, итIанэ редактор нэхъыщхьэу щытащ. КъыкIэлъыкIуэ илъэс тIощIым Зубер ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм жэуап зыхь и секретарщ, 1991 — 1994 гъэхэм абы и тхьэмадэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэужь  дахэ  къэзыгъэна   Тыркуин  Анатолэ

2019-09-05

  • Политик лъэщу, къулыкъущIэ пэжу, IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм ехъулIэныгъэфIхэр щаIэу лажьэ IэщIагъэлI цIэрыIуэу адыгэр зэрыгушхуэр мащIэкъым. Абыхэм ящыщщ зи фэеплъ нэху дунейм къытезына, ноби зи цIэр фIыкIэ ираIуэ Тыркуин Анатолэ. Мэздэгу щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм къахэкIа щIалэр балигъыпIэ щиувэм еджакIуэ здиунэтIар Налшыкщ. И хэкужь къихьэжу щIэныгъэ зригъэгъуэта нэужь, абы игъэзэжакъым, нэгъуэщI щIыпIэ Iэпхъуакъым, атIэ и щIэныгъэ-ри зэфIэкIри и адэжь лъахэм къыхуигъэсэбэпу Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэпкъым уэ уримыIамэ, мыхъунт апхуэдэу и псэр къулей!

2019-09-05

  • Композитор гуащIафIэ
  • Урысей Федерацэми Адыгэ Республикэми я цIыхубэ артист, КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, Адыгейм и Къэрал саугъэтым и лауреат,   УФ-м и Композиторхэм я союзым хэта, композитор цIэрыIуэ Тхьэбысым Умар къызэралъхурэ шыщхьэуIум и 16-м илъэси 100 ирикъуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Зыми емыщхь

2019-08-22

  • Зэрысабийрэ къэфэну зыфIэфI, и ныбжьым хуумыгъэфэщэнуи телъыджэу ар къызэхъулIэу щыта хъыджэбзым и къэфэкIэ хьэлэмэтыщэм теухуауэ Къэшэж Иннэ усэ итхащ, зи дахагъэр Идар Темрыкъуэ ипхъу Гуащэнэ и скульптурэ образ хъуа Шэру Соня гъуэгуанэ дахэ къикIуащ. Ар кинофильмхэмрэ телефильмхэмрэ мызэ-мытIэу хэтащ. Абы республикэм и лъэпкъ къафэм зегъэужьыным къаруушхуэ ирихьэлIащ, щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ иджыпсту щылажьэхэм ящыщ куэд а гъуэгуанэм тригъэуващ. Шэру Соня зэи ягу ихункъым абы и зэфIэкIым, Iэзагъэм дихьэхыу щытахэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Зи къалэмыр жан Хъунэгу Саидэ

2019-08-14

  • Бзылъхугъэ гуащIафIэщ, лъэпкъ литературэм зи къалэмыр къыхэжаныкIщ Адыгейм щыщ Хъунэгу Саидэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Драматург цIэрыIуэ Акъсырэ Залымхъан къызэралъхурэ илъэси 100 ирокъу

2019-08-01

  • Гъуазджэм и цIыху
  • Дуней псом щыцIэрыIуэ урыс драматург Островский А. Н. папщIэ урыс тхакIуэшхуэ Гончаров И. А. жиIэгъауэ щытащ мыпхуэдэу: «Литературэм уэ ухуэупсащ библиотекэ псокIэ. Сценэм уэ къыхуэбгъэщIащ зыми емыщхь дуней телъыджэ. Уэ пхузэфIэкIащ Фонвизин, Грибоедов, Гоголь сымэ зи лъабжьэр ягъэтIылъа Театр унэр и кIэм нэбгъэсын. Ауэ уэ зы закъуэращ зи фIыщIэр дэ, урысхэм, ди лъэпкъ театр диIэ зэрыхъуар. Абы «Островскэм и театр» фIэщын зэрыхуейр хьэкъщ». Ардыдэр хужыпIэ хъунущ ди лъэпкъым къыхэкIа, дызэрыгушхуэ Акъсырэ Залымхъан. ПхуэмыIуэтэным хуэдизщ абы ди лъэпкъ гъуазджэм хуищIа хэлъхьэныгъэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

И напи, и Iуэху еплъыкIи емыпцIыжу

2019-07-25

  • Мы махуэхэм зи илъэс 75-р зыгъэлъапIэ Аттаев Жэмал Жэбир и къуэр ящыщщ иджырей Къэбэрдей-Балъкъэрым пщIэрэ щхьэрэ щызиIэ къэрал, жылагъуэ, политикэ лэжьакIуэшхуэхэм. «Заман» газетым илъэс куэд лъандэрэ и редактор нэхъыщхьэу щыт хэкупсэр КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и унафэщIым и къуэдзэщ, республикэм цIыхум и хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ и уполномоченнэм къепхауэ лажьэ эксперт советым хэтщ. И IэщIагъэмкIэ бгъэдэлъ Iэзагъышхуэм, зэфIих жылагъуэ Iуэху инхэм, ди щIыналъэм и социальнэ зыужьыныгъэм хуищIа хэлъхьэныгъэхэм папщIэ Аттаевым къыхуагъэфэщащ щIыхьыцIэ лъагэ зыбжанэ. Ар УФ-ми КъБР-ми щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэщ, КъШР-м щIыхь зиIэ и журналистщ, ди республикэм и дамыгъэ нэхъ лъапIэ дыдэр — КъБР-м и ЩIыхь тхылъыр — къратащ, апхуэдэуи мызэ-мытIэу ягъэпэжащ УФ-м, КъБР-м я Журналистхэм я зэгухьэныгъэхэм я щIыхь, фIыщIэ тхылъхэмкIэ, саугъэтхэмкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЩIэныгъэм и лъагапIэхэм нэса адыгэлI

2019-07-25

  • Лъэпкъ  гупсысакIуэ
  • ЦIыху акъылыфIэм и зэфIэкIхэр гъунапкъэншэщ. Апхуэдэм хуэфэщэн IэщIагъэ игъуэтмэ, абы и щэхухэр къэхутэным, зэгъэщIэным еши псэхуи имыщIэу елэжьынущ, ищIа мурадхэри, сыт хуэдэ гугъуехьхэр Iуэхум хэмылъми, зригъэхъулIэнущ. Ди лъэпкъым къыхэкIащ дызэрыпагэ апхуэдэ цIыху щэджащэ куэд. Абыхэм ящыщщ Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым и лэжьакIуэ нэхъыщхьэ, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъут Iэдэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Си адэм и макъ  къыхоIукI

2019-07-23

  • Ди адэ-анэм насыпыфIэу илъэс 62-рэ къызэдагъэщIащ. ЛъэныкъуэкIэ укъыщеплъмэ, къыпщыхъункIэ хъунут зи дуней еплъыкIэрэ зи хабзэрэ зиIэж лъэпкъ зырызым къыхэкIахэм я нэчыхьыр быдэ мыхъуну. Ди адэр илъэс 24-рэ, ди анэр — 20 щыхъухэм зэпызыщIа гурыщIэ къабзэм гъащIэ кIыхь къыщIэлът. Сыт хуэдизу къабзэу щытын хуейт атIэ а гурыщIэр, зауэми, гъащIэм къахуигъэува адрей гъэунэхупIэ гугъухэми гурэ-псэкIэ зэщIыгъуу пхыкIыфын папщIэ?! ГъащIэм и бэIутIэIу псоми пэлъэщащ а тIум я гурыщIэр. Гухэлъ къабзэрэ пэжыгъэрэ лъабжьэ зыхуа-щIа унагъуэм къихъуа бын- хэр псэ хуабагъэ зэи дыщыщIакъым, сыт и лъэныкъуэкIи адэ-анэм я лъагъуныгъэм дыкъихъумэрт. Ди адэр дунейм ехыжа нэужь, ди анэм къызитыжауэ щытащ абы и Iэрытххэр щызэхуэхьэса, зэманым фагъуэ ищIа папкэ Iувышхуэр. Абы дэлът щызэрыцIыхуа махуэм къыщыщIэдзауэ ди адэм ди анэм къыхуигъэхьа письмохэр. Абы сыкъеджэжыху, си тхьэкIу-мэм къоIуэ си адэм и макъыр, абы и псэлъэкIэр, и гушыIэ- кIэ дахэхэр, адыгэ лъахэм ехьэлIа хъыбархэр. Хэку зауэшхуэм щыгъуэ си анэмрэ си шыпхъу нэхъыжь Татьянэрэ къахуигъэхьа тхыгъэхэм седжэжмэ, къызгуроIуэ ди адэм псалъэ хуабэкIэ а тIум зэрахуэсакъыфар. АдэкIи, дунейр мамыр хъужа нэужь, Налшык икIыу командировкэ жыжьэхэм щыкIуэхэм къытхуитхауэ щытахэм яхэлъ лъагъуныгъэр си гум щыкIуэщIыркъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэпкъым и набдзэ

2019-07-20

  • Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь, РСФСР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ усакIуэ, Горький Максим и цIэр зезыхьэ щыIэ Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща КIыщокъуэ Алим къызэралъхурэ илъэсищэрэ тху-рэ ирокъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Адыгэ литературэм и вагъуэ

2019-07-20

  • Къэбэрдейм и къуэ пэж
  • Алим мы дунейм ехыжыну зэи сигу къэкIыртэкъым. Мо дыгъэм, мо мазэм, мо Iуащхьэмахуэ е Урыхужь ещхьу, игъащIэкIэ псэун къысфIэщIырт. Ар зытемыт дунейр дуней нэпцIу къэслъытэрт. Алим къыпщхьэщымытмэ, мы дуней цIэнтхъуэрыгъуэм утетынри шынагъуэ хъурт. Абы и жьауэм ущIэту утхэнри уи лъэпкъым ухуэлэжьэнри дэрэжэгъуэт. Алим диIэмэ, ди лъэпкъыр хэутэн яхуэщIынкъым, жиIэрт си псэм. Алим псэумэ, ди литературэм и пщIэри яхуеудыхынкъым. Алим къытщхьэщытмэ, ди бзэри яхуэгъэгъункъым…

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Европэ псом къахэплъа адыгэлI

2019-07-20

  • Илъэси 190-рэ ирокъу адыгэлI гъуэзэджэ Хьэшыр Чылар Европэм и бгы нэхъ лъагэ дыдэ Iуащхьэмахуэ и щыгум зэрынэсрэ. ЦIыхухэм ящыщу япэу а Iуэхугъуэр зыхузэфIэкIар аращ икIи абыкIэ и цIэр тхыдэм къыхинащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Япэ урысей альпинист Хьэшыр Чылар

2019-07-20

  • Лъэпкъым и тхыдэ
  • Чылар Гъузер Къэрэбат и къуэм и гукъэкIыжхэр
  • Ди унагъуэцIэмрэ лъэпкъым и тхыдэмрэ убзыхуауэ тхылъхэм изэгъауэ къыщыщIидзэр Чыларым и дежщ. Абы лъандэрэ лъэпкъищэхэм я тхыдэм ебгъапщэмэ, куэд дыдэ хъуакъым, илъэс щитIым нэсауэ арат.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей