ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

Щапхъэ трах

2018-12-11

  • НэхъыжьыфI зиIэ лъэпкъым ар и гъуазэу къекIуэкI зэпытщ. Адыгэхэм щапхъэ зытехыпхъэ куэд диIащ, пщIэшхуэ къэзылэжьа зыбжани нобэ ди жьантIэм дэсщ. Апхуэдэщ КъБР-м и МВД-м, республикэм ЮстицэмкIэ и министерствэм жэуаплыныгъэшхуэ зыпылъ IэнатIэхэр щызыIыгъа, Урысейм и ХъумапIэ банкым и щIыналъэ къудамэм и Iэтащхьэу, абы и директорхэм я советым хэту щыта ГубэщIыкI Владимир. Нобэ ар Дунейпсо Адыгэ Хасэми жыджэру долажьэ, тхьэмадэхэм чэнджэщэгъу яхуохъу, лъэпкъым и Iуэхур дегъэкI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Апхуэдэ  дирижёр  телъыджэ  дунейм  теткъым

2018-12-11

  • Темыркъан  Юрэ  къыхуагъэфэщахэр
  • Дирижёрхэм я II Союзпсо зэпеуэм и лауреатщ (I саугъэт, Москва, 1966 гъэ).
  • Глинкэ М. И. и цIэкIэ щыIэ РСФСР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат хъуащ (1968 — 1970 гъэхэм ита концерт программэхэм папщIэ (1971 гъэ).
  • РСФСР-м щIыхь зиIэ и артистщ (1971 гъэ).
  • КъБАССР-м щIыхь зиIэ и артистщ (1971 гъэ).
  • КъБАССР-м и цIыхубэ артистщ (1973 гъэ).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЩIэныгъэлI щыпкъэ Нэхущ Iэдэм и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу

2018-12-06

  • Нэхущ Iэдэм и щIыхькIэ
  • ЩIэныгъэхэмкIэ Урысейпсо Академием и Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым Прикладной математикэмрэ автоматизацэмкIэ и институтым дыгъуасэ щекIуэкIащ зи ныбжьыр илъэс 80 ирикъуа КъБКъУ-м и профессор, физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор Нэхущ Iэдэм и щIыхькIэ къызэрагъэпэща конференц.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЩIыналъэ  зыужьыныгъэм  и  джэлэс

2018-12-04

  • РАН-м  и  Къэбэрдей-Балъкъэр  щIэныгъэ  центрыр  илъэс  25-рэ  ирокъу
  • ЯхузэфIэкIахэм  ироплъэж, мурадыщIэхэр  яубзыху
  • ЩIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием и Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 25-рэ зэрырикъум теухуа дауэдапщэхэр дыгъуасэ къыщызэIуахащ Налшык дэт Къэрал киногъэлъэгъуапIэм. Абы кърихьэлIат КъБР-м и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэкIуэ Казбек, КъБР-м и Парламентымрэ Правительствэмрэ я лIыкIуэхэр, гъунэгъу щIыналъэхэм къикIа хьэщIэ лъапIэхэр, лъэпкъ щIэныгъэлI пашэхэр, нэгъуэщIхэри.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

«Ди щхьэм занщIэу нэскъым, ину Iуми, Хэкум щIыхужиIэр уэрэд бзуми»

2018-11-27

  • Къэбэрдей-Балъкъэр, Адыгэ Республикэхэм щIыхь зиIэ я артист, уэрэдус,
  • тхакIуэ Иуан Владимир Шэмыс и къуэр къызэралъхурэ илъэс 75-рэ ирокъу
  • Щэнхабзэм и унэтIыныгъэ куэдым ехъулIэныгъэ щызыIэрызыгъэхьа артистым, тхакIуэм, уэрэдусым цIыхубэм хуаIэ лъагъуныгъэр нобэр къыздэсым кIуэщIакъым. Абы щыхьэт тохъуэ и зэфIэкIым и гугъу ящIу щIэх-щIэхыурэ зэрызэхэпхыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

2018-11-17

  • ДифI догъэлъапIэ
  • Лэжьыгъэм  узэрыпэрытыпхъэм  и  щапхъэ
  • Урысбий Хьэмидбий Хьэжмурид и къуэр 1958 гъэм щэкIуэгъуэм и 18-м Бахъсэн районым хыхьэ Кыщпэк къуажэм къыщалъхуащ. 1976 гъэм курыт еджапIэр къиуха нэужь, Ленинград Вознесенскэм и цIэр зэрихьэу дэт Финанс-экономикэ институтым щIэтIысхьащ икIи 1981 гъэм ехъулIэныгъэ иIэу къиухащ. А гъэ дыдэм КъБАССР-м и Къэрал плановэ комитетым экономисту лэжьэн щыщIидзащ. Дзэм къулыкъу щищIэу къигъэзэжа нэужь, Бахъсэн район исполкомым а лэжьыгъэ дыдэр щрихьэкIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Пщэдей Налшык щагъэлъапIэ ВЛКСМ-р илъэси 100 зэрырикъур

2018-10-23

  • Обозревателым и псалъэ
  • НыбжьыщIэхэм я гъащIэм и гъуазэ
  • Граждан революцэр и гуащIэгъуэу екIуэкIырт 1918 гъэм жэпуэгъуэм и 29 — щэкIуэгъуэм и 4-хэм рабочэ, мэкъумэшыщIэ щIалэгъуалэм я зэгухьэныгъэхэм я Япэ Урысейпсо съездыр, илъэсищэ зэрырикъуар иджы дгъэлъапIэр, щекIуэкIам щыгъуэ. Абы зэфIигъэуващ щIалэгъуалэм щыщ гуп-хэу гъащIэм нэхъ жыджэру хэтхэр икIи коммунист Iуэху еплъыкIэ унэтIыныгъэ зиIэхэр. ЗэщIэхъееныгъэщIэм псынщIэ дыдэу зиубгъуащ. ЩIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ хуабжьу яфIэфIу хыхьэрт зэгухьэныгъэщIэм. Абы халъагъуэрт гъащIэм и гъуэгу тэмэм къахуэзыгъэнэIуэфыну гъуазэ. Жэрдэмхэр щIыпIэ-щIыпIэхэм куэду къыщежьэрт. 1921 гъэм къэрал псом щагъэлъэпIащ лэжьыгъэм и лIыхъужь ныбжьыщIэхэр. Абыхэм я сурэтхэр ЩIыхьым и пхъэбгъу плъыжьхэм иратхэрт. 1920 гъэм и жэпуэгъуэм екIуэ-кIащ комсомолым (а зэманым иужькIэ ВЛКСМ хъуам апхуэдэцIэ  игъуэтакIэт) и III урысейпсо съездыр. Абы къыщыпсэлъащ Совет къэралым и къызэгъэпэщакIуэ Ленин Владимир. «ЩIалэгъуалэм я зэгухьэныгъэхэм я къалэнхэр» фIэщыгъэр иIэу тхыдэм хыхьа а къэпсэлъэныгъэр зэгухьэныгъэщIэм лъабжьэ хуэхъуат.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ДжатитI зэдэзыгъабзэ  Ахъмэт МуIэед

2018-10-11

  • Иджыблагъэ и ныбжьыр илъэс 70 ирикъуащ «Адыгэ амазонкэхэр» романыр зи Iэдакъэ къыщIэкIа Ахъмэт МуIэед. А тхылъым еджа куэдым къагъэлъэгъуащ ар иужьрей зэманым лъэпкъым къыхэхъуа фIыгъуэ нэхъыщхьэхэм ящыщу къызэралъытэр. ЩIэныгъэлIхэм, критикхэм, жаIэм къищынэмыщIауэ (абыхэм мыхьэнэ ямыIэу къэтлъытэу аракъым), цIыху къызэрыгуэкIхэм зи гугъу ящI а тхылъым теухуауэ ягъэIу щытхъум адыгэ лъэпкъым укъызэрыхэкIам уи щхьэр лъагэу уегъэлъагъуж. УщымыгуфIыкIынкIэ Iэмал иIэкъым романым теухуауэ Интернетым къралъхьэхэм. Япэрауэ, «Амазонкэхэр» «Нарт» эпосым ущымыгъуазэмэ — къыбгурыIуэнукъым, и фIагъри нэсу пхузыхэщIэнукъым. ЩIалэгъуалэр а тхылъым зэры-тепсэлъыхьыр IэхъуэгъуэтегъэкIыукъым, атIэ тхыдэмрэ эпосымрэ я тегъэщIапIэущ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Адыгэ лъэпкъым и хъугъуэфIыгъуэхэм ящыщ «Iуащхьэмахуэ» журналыр илъэс 60 ирокъу

2018-10-09

  • ЩIыхь зыпылъ гъуэгуанэ
  • Илъэс 60 ирикъуащ «Iуащхьэмахуэ» журналым и япэ къыдэкIыгъуэр дунейм къызэрытехьэрэ. Абы къикIуа гъуэгуанэмрэ нобэ и Iуэху зыIутымрэ тедгъэпсэлъыхьын мурадкIэ, дэ иджыблагъэ зыхуэдгъэзащ журналым и редактор нэхъыщхьэ Мыкъуэжь Анатолэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Дунейр къадэщIэращIэрэ гъащIэр я щIэщыгъуэу

2018-10-04

  • Аруан щIыналъэм хыхьэ Псынабэ къуажэм тхьэмахуэ кIуам Iэтауэ щагъэлъэпIащ жылэу зэрытIысрэ илъэс 90 зэрырикъуар.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Зыми емыщхь

2018-08-25

  • * * *
  • Ленинград оркестрым зригъэузэщIащ дирижёр Темыркъан Юрий, абы пэхъун оркестр куэд бгъуэтынукъым. Ар зи унафэ щIэт дирижёрым хуэфэщэпсщ — аращ абы зезыгъэузэщIар, дамэ къытезыгъэкIар.
  • «Свенска дагбладет». Швецие. 1971

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

УсакIуэ, тхакIуэ цIэрыIуэ, публицист Къуиикъуэ Налбий къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу

2018-08-23

  • «Сытхэну сыщытIысым деж уафэр зэлъыIукIым хуэдэщ»
  • Адыгэ усакIуэ, прозаик, драматург, публицист, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ Къуиикъуэ Налбий Инус и къуэр Адыгэ Республикэм и Теучэж районым хыхьэ Къунчыкъухьэблэ къуажэм 1938 гъэм бадзэуэгъуэм и 20-м къыщалъхуащ. 1957 гъэм Адыгей къэрал пединститутым щIэтIысхьащ. ЕджапIэр къыщиуха 1962 гъэм къыщыщIэдзауэ 1978 гъэ пщIондэ «Социалистическэ Адыгей» газетым корректору, корреспонденту щылэжьащ. 1978 — 1991 гъэхэм щIыпIэ радиом адыгэбзэмкIэ и къудамэм и унафэщIу, 1991 — 1993 гъэхэм «Гъуазэ» газетым и редактор нэхъыщхьэу щытащ. 1993 — 1997 гъэхэм Адыгэ Республикэм и радиом и унафэщIу лэжьащ. 1997 гъэм республикэм и тхылъ тедзапIэм и редактор нэхъыщхьэ, АР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ къалэнхэр зэдигъэзэщIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Кавказ Ищхъэрэм щэнхабзэмрэ гъуазджэмкIэ и фестиваль

2018-08-14

  • Урысей Федерацэм Кавказ Ищхъэрэм и IуэхухэмкIэ и министерствэмрэ ИТАР-ТАСС-мрэ Кавказ Ищхъэрэм и щэнхабзэм ехьэлIа фестиваль къызэрагъэпэщ. Ар теухуауэ щытынущ Кавказым щыпсэу лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм игъащIэ лъандэрэ къадекIуэкI щэнхабзэмрэ я творческэ зэфIэкIхэмрэ хэIущIыIу щIыным.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Адыгэ узэщIакIуэ Къуэдзокъуэ Лэкъумэн къызэралъхурэ илъэс 200 ирокъу

2018-08-09

  • Мурад абрагъуэхэм  зи псэр етауэ щыта
  • 1837 гъэм Московскэ университетым и тхылъ тедзапIэм урысыбзэкIэ къыщыдэкIащ тхылъ пIащIэ цIыкIу, и жинтым «Шэрджэс ныбжьыщIэм и усэхэр» жиIэу тету. Илъэсищэрэ плIыщI-рэ дэкIа нэужь, а тхылъыр архив хъумапIэ гуэрым къыщигъуэтыжащ тхыдэдж цIэрыIуэ, щIэныгъэхэм я доктор Къумыкъу Тыгъуэн.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Адыгэ бзэщIэныгъэм и шу пашэ еджагъэшхуэ Къумахуэ Мухьэдин къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу

2018-08-07

  • Кавказ бзэщIэныгъэлI нэхъ гуащIафIэ, нэхъ цIэрыIуэ дыдэхэм ящыщт Къумахуэ Мухьэдин. Ар япэм Анзорей ЦIыкIукIэ зэджэу щыта, иужькIэ Лэскэн ЕтIуанэ зыфIащыжа къуажэм 1928 гъэм июлым и 29-м къыщалъхуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей