ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

2020-09-17

  • ЩIэныгъэлIым и псалъэ
  • Ныбжьэгъужь
  • Мы дунейр зэгуэр зэтеувэжрэ ди бзэмрэ ди лъэпкъымрэ иджыпсту зэрыщытым нэхърэ нэхъ дэхуэха мыхъуу къызэтенэ закъуэмэ, зэман къэкIуэнущ, БакIуу Хъанджэрий хуэдэхэм я гъащIэмрэ я IуэхущIафэу щытхэмрэ къапщытэжрэ абы лъапIэныгъэ хэха хуащIу. Ар си фIэщ зыщIыр Хъанджэрий Iуэхуу зыпэрыувэм сэ щыдэслъагъу Iэзагъырщ, зэфIэкIырщ, жанагъырщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Псынэ  къибыргъукIым  ещхь  КIуащ  БетIал

2020-09-12

  • Багъы Петр
  • КIэухыр. ПэщIэдзэр №108-м итщ.).
  • — Сэ си куэщI зыгуэр изгъэсын хуейкъэ? Уэ си лъакъуэхэм уахуэIыгъыжыфынукъым, си Наташэ дахэшхуэ.
  • Зыгуэрхэм тепсэлъыхьурэ, музыкэ Iуэхуми нэсахэщ. Вано формалист-хэм хабжэу зэрыракъухьам и хъыбар ищIыжурэ, «джэдылIэм здихьа бабыщ» жыхуаIэм хуэдэу, Дагъыстэным къыщыхъуауэ щыта гуэри ягу къагъэкIыжри, куэдрэ иридыхьэшхащ. Мырат ар зытеухуар. Мурадели и гупыр яудыныщIа нэужь, Москва щызэхуэса лIыкIуэхэр зэбгрокIыж. Щхьэж и лъахэ щызэхуашэсащ композитору, музыкэр зи IэщIагъэу, фольклористу, тхылъ ямыщIэми, лIыжь-фызыжь уэрэдусу, уэрэджыIакIуэу щIыпIэм щыпсэухэр. Къулыкъушхуэ зыбгъэдэлъхэм ящыщу Батырмурзаев гуэр пэцыр иричу Дагъыстэным къыщыпсэлъащ «Фыформалистщ, фыадрейщ-фымодрейщ», — жиIэурэ. ЩIэсхэр шынауэ, щыму едаIуэрт. ЩIагъэкъуаншэри къагурымыIуэу къызэхуэсахэм зыкъомрэ ятецIыбыхьа нэужь: «Хэт сыт щIэупщIэну?» — зэпигъэуащ и хъущIэныр Батырмурзаевым. Вы цIыкIу бжьакъуэшхуэ жыхуаIэм хуэдэу, бухъар пыIэ лъагэшхуэ щхьэрыгъыу зы лIыжь цIыкIу, тIэкIу и гур къызэрыгъуэтыжри, зыкъиIэтащ:

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Псынэ  къибыргъукIым  ещхь  КIуащ  БетIал

2020-09-10

  • Багъы Петр
  • «ЩыIэщ Iуэхуи цIыхуи, гъэхэр блэкIыурэ пэIэщIэ дахуэхъуу,
  • ауэ я мыхьэнэр нэхъ гурыIуэгъуи нэрылъагъуи хъууэ».
  • Академик Чикобавэ Арнольд

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

«Дэ дыбгырысщи — ар насыпышхуэщ!»

2020-09-03

  • Адыгейм и цIыхубэ тхакIуэ, Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Чуякъуэ Инус къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

2020-08-25

  • ЛIыхъужь  и лъэужь кIуэдыркъым
  • Къущхьэ Сэхьид щIэблэ игъуэтыным хуэпабгъэу илъэси 10-кIэ псэуат. Абы иужькIэ къалъхуа сабиитIри щIэх дыдэу лIэжат. Ещанэм щыпэплъэм, апхуэдэ гузэвэгъуэ иджыри къалъэмыIэсын папщIэ, адыгэхэм я фIэщ хъууэ, сэбэп къахуэхъуу щыIэ нэщэнэхэр зрагъэщIащ. Абыхэм языхэзым ипкъ иткIэ, сабий къалъхуагъащIэр занщIэу кIыщым яхьу, гъущI гъэплъар зэрагъэупщIыIу псымкIэ ягъэпскIыу, «кIыщ» хэту цIэ фIащын хуейт. Алыхьым къарита щIалэ цIыкIум апхуэдэ хабзэхэр кIэлъызэрахьэри, КIыщыкъуэ фIащащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Сэбаншы  Розэ и махуэ лъапIэр

2020-08-13

  • Къэбэрдей-Балъкъэрыр ефIэкIуэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа, хуэфащэу республикэм и нэхъыжь жьантIэр зылъыса Сэбаншы Розэ Къаншумас и пхъум и илъэс 90-р егъэлъапIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

САЛИМЭ

2020-08-06

  • Ди республикэм и жэмышхэм лIэщIыгъуэ блэкIам и тхущI гъэхэм зэхаублауэ щыта социалист зэхьэзэхуэм куэдым я цIэр фIыкIэ игъэIуащ. Абыхэм ящыщщ зи гъащIэ псор цIыхугъэ лъагэрэ лэжьыгъэшхуэкIэ зыгъэнщIа, зыпэрыта IэнатIэм зегъэужьыным къарууэ иIэр езыта Пащты Салимэ Мэзан и пхъур.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Зи  псэр  дахэ  цIыху

2020-07-28

  • УсакIуэ  КIуащ  БетIал  къызэралъхурэ  илъэси  100  щрикъум  ирихьэлIэу
  • Долинск и мэзхэр, и удз гъэгъахэр, и чыцэ баринэхэр… Уэгум уэрэд къыщизыш бзухэр… Махуэ хуабэм щыгуфIыкIыу ежэх псы къабзэр…
  • Мыбдеж гумрэ псэмрэ зыщагъэпсэху.
  • Мы жэнэт щIыпIэм срехьэ зэман блэкIам и уэгум. Мыбы ехъумэ си сабиигъуэ мытыншам и зы Iыхьэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

НэгъуэщIхэм  яхэгъуащэркъым

2020-06-23

  • Урысейм и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэт Индрис Залымхъан и ныбжьыр мэкъуауэгъуэм и 18-м илъэс 80 ирокъуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ДифI догъэлъапIэ, Юбилей

Зыми   емыщхь

2020-06-18

  • Адыгэ киноактёр цIэрыIуэ, КъБР-м и цIыхубэ артист, КъБР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Молей Барэсбий къызэралъхурэ накъыгъэм и 28-м илъэс 90 ирикъуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ТхакIуэ,  журналист  цIэрыIуэ  Тхьэмокъуэ  Барэсбий  къызэралъхурэ  илъэс  80  ирокъу

2020-06-09

  • Журналист цIэрыIуэ, тхакIуэ Тхьэмокъуэ Барэсбий Гъумар и къуэр 1940 гъэм накъыгъэм и 25-м Шэджэм Езанэ къуажэм (иджы Шэджэм къалэм) къыщалъхуащ. Абы школыр къыщиухри, Барэсбий щеджащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и тхыдэ-филологие факультетым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Хэкупсэ нэс

2020-05-28

  • Жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ, хьэрычэтыщIэ Iэзэ, цIыху щыпкъэ, адыгэхэм илъэс куэд щIауэ хьэлэлу хуэлажьэ Джэрыджэ Хьэсэн Хьэнахъуэ и къуэм и ныбжьыр нобэ илъэс 70 ирокъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ТхакIуэ щэджащэ МэшбащIэ Исхьэкъ нобэ илъэс 90 ирокъу

2020-05-28

  • СыкъызыхэкIа  лъэпкъым и  къэкIуэнум  сегъэгумэщI
  • Адыгэм и гугъу щащІкІэ, япэу зи цІэ къраІуэхэм МэшбащІэ Исхьэкъ ящыщщ жытІэмэ, егъэлея хъуну къыщІэкІынкъым. Абы цІэ лъапІэу къыфІащамрэ фІыщІэтыну къыхуагъэфэщамрэ къыпхуэмылъытэну куэд мэхъу. Адыгэ литературэхутэ цІэрыІуэу ШащІэ Къазбэч и псалъэкІэ жыпІэмэ, «текІуэныгъэу къихьами я бжыгъэр имыщІэжу мэпсэу». Тхэн щыщІидза илъэсхэм хуэдэуи, ноби тхакІуэр хуосакъ псалъэм и къэгъэщІыным, «иросымаджэ» абыхэм я зэпыгъэувэным. И гуащІэр щІихыу йолІалІэ псалъэм хэлъын хуей пэжым и къэгъэІукІэ хъунум. ИпэжыпІэкІэ жыпІэми, къегъэІу, йодэІуэж, псалъэу зригъэкъуари зэпешэчыж. Уеблэмэ, щылажьэ Іэнэм къыщыбгъэдэкІыжкІэ, и макъыр икІауэщ, и къарур нэхъ мащІэ хъуауэщ къызэрыІукІыжыр. Итхым макъкІэ къызэреджэжрагъэнущ, дэтхэнэ зы псалъэри къызэрыІур зэрызэхихыжрагъэнущ, тхакІуэм и Іэдакъэ къыщІэкІам фІэщхъуныгъэ хуумыщІынкІэ Іэмал имыІэу, щытыкІэ гъэщІэгъуэн урегъэувэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Щапхъэ дахэ зыгъэлъагъуэу  псэуа Къамбий Зуфар

2020-05-27

  • «Акъыл зиIэр еджэнкIэ ирикъуркъым», — жеIэ адыгэ псалъэжьым. Ар щынэрылъагъут илъэс куэдкIэ къыддэлэжьа Къамбий Зуфар и деж. Тхылъыр, къалэмыр и Iэпэгъуу щыщымыта зэман, щIэ гуэр къэщIэным щыхущIэмыкъуа махуи абы къыхуихуауэ тщIэжыркъым дэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

IэщIагъэлI нэс, цIыху щыпкъэ

2020-05-19

  • Къэбэрдей-Балъкъэр радиокомитетым и унафэщIу, КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министру, КъБКъУ-м и тхыдэ-филологие факультетым и декану щыта Къардэн Башир Мэхьмуд и къуэр псэуащ и псалъэмрэ Iуэхумрэ, и мурадымрэ Iэужьхэмрэ зэтехуэу. Сыт хуэдэ IэнатIэ пэрытами, зыхущIэкъур гупыр зэгурыгъэIуэнырт, лэжьыгъэр зыхуей хуэзэу къызэгъэпэщынырт икIи ар абы фIы дыдэу къехъулIэрт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей