ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'ГъэщIэгъуэнщ'

Мазэр  щымыIатэмэ

2019-12-05

  • ЩIэныгъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, ЩIы Хъурейр къызэригъэщI лъандэрэ блэкIа лъэхъэнэ кIыхьыр сыхьэт 24-рэ фIэкIа мыхъу жэщ-махуэу къызыщыдгъэхъумэ, хьэршым къыщыддэщIыгъу Мазэр дакъикъипщI дэкIа иужькIэщ къыщыунэхуар – аращ а тIум я зэхуакум ныбжьу дэлъыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Iуащхьэмахуэ телъэтыкIыу

2019-11-21

  • Мазэм  ягъэкIуэнущ  роботхэр
  • «Роскосмос»-м и мурадщ космонавтхэр щагъэхьэзыр центр Кавказ Ищхъэрэм къыщызэIуихыну. IуэхущIапIэм и унафэщI Рогозин Дмитрий жиIащ мы лэжьыгъэр етIанэгъэ щаублэну Кавказ Ищхъэрэм и хэгъэгу зыбжанэм. Абы къызэрыхигъэщащи, Iуащхьэмахуэ ящыщщ, зэман дэкIмэ, Мазэм щIэныгъэ базэ щызыухуэну роботхэр щагъэунэхуну щIыпIэхэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Марсыр  я  плъапIэу

2019-08-08

  • Дапщэщ цIыхухэр абы щыIэпхъуэнур?
  • ЦIыхухэм дунейр къезэвэкI хъуащ. Ахэр дыкъэзыухъуреихь хьэршым хоплъэ щхьэегъэзыпIэ къалъыхъуэу. Сыт щхьэкIэ?

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

АдыгэлIым и теплъэм

2019-02-12

  • «Конгрессым и библиотекэр» егъэщIэращIэ
  • Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я щыхьэр Вашингтон дэт «Конгрессым и тхылъ хъумапIэр» (Library of Сongress) дунейм библиотекэу тетхэм я нэхъ ину къалъытэ. «Адыгэхэм я щэнхабзэмрэ IуэрыIуатэмрэ» зи фIэщыгъэ интернет напэкIуэцIым хъыбар къызэрыдигъащIэмкIэ, а IуэхущIапIэм и уардэуниплIым я нэхъыжь «Джефферсон Томас и ухуэныгъэм» и IуплъапIэ мывэ блыным адыгэ цIыхум и щхьэм и сурэт къыщыхэIущIыкIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Нартхэм  я  шхыныгъуэ

2019-02-09

  • Урысей, голланд археологхэм къалъытэ илъэс мини 6 — 6,5-рэ ипэкIэ Китайм и щIыналъэм къыщагъэхъуауэ щыта хур Кавказым икIыу урыс тафэхэмкIэ Европэм нэсауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Индие Республикэр

2018-09-08

  • Индием иIыгъ щIым и инагъкIэ дуней псом ебланэ увыпIэр щиубыду арами, щыпсэу цIыхухэм я бжыгъэкIэ етIуанэщ, абы и лъэныкъуэкIэ япэ ищыфар Китайрщ. Хуэгъэфэщауэ къызэрабжамкIэ, Индием цIыху мелард 1,2-рэ щопсэу.
  • Индием диным ехьэлIа махуэшхуэ яIэщ, илъэс ­12-м зэ ягъэлъапIэу. Зи чэзу Кумбха-мела махуэшхуэр 2013 гъэм щIышылэм и 14-м ягъэлъэпIащ. А махуэм индуист щихъым я щхьэр хуагъэщхъыну Аллахабад щызэхуэсат цIыху мелуани 100-м щIигъу.  

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Граф Орлов и адыгэ мэлыхъуэхьэр

2017-12-30

  • Мы сурэтыр 1903 гъэм Друри У. Д. и IэдакъэщIэкIыу къыдэкIа «Инджылыз хьэ лъэпкъхэр» тхылъым щыщ пычыгъуэщ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Ищхъэрэри ипщэри и зэхуэдэу

2017-11-29

  • УФ-м и Президент Путин Владимир и жэрдэмкIэ, азие гупэ леопардыр (щомыщ къуэлэныр) къегъэлыным хуэгъэза программэр 2007 гъэм къы щыщIэдзауэ Кавказым  щагъэзащIэ. А Iуэхум ехьэлIауэ Сочэ и лъэпкъ паркым и щIыналъэм къы щызэрагъэпэщауэ щытащ  леопардыр Кавказым щы зэфIэгъэувэжынымкIэ центр. Абы зоолог еджагъэшхуэхэм лэжьыгъэ щхьэпэ щрагъэкIуэкI що мыщ къуэлэныр гъэбэ гъуэным, щIыуэпсым и зы Iыхьэу къэгъэунэ ху жыным хуэгъэзауэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Хэт дауэ къыщIидза?

2017-04-13

  • Хэт пхъэнкIакIуэу, хэти егъэджакIуэу
  • Президентым и пресссекретарь Песков Дмитрий ипхъу нэхъыжь  Елизаветти  иджыблагъэ зиумысыжащ, унагъуэр игъэшхэн папщIэ, 2000 гъэхэм и адэр жэщхэми лажьэу зэрыщытамкIэ. Къулыкъуш хуэ зыIыгъ нэгъуэщI цIыхухэм сыту пIэрэт нэхъапэм ящIэу щытар?
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Уафэм ит вагъуэбэ 88-р

2016-09-26

  • Ди зэманым цIыху къэс автомобиль бжыгъэу яхуэзэр: США-м — 760-рэ, Италием — 575-рэ, Японием — 557-рэ, Канадэм — 539-рэ, Германием — 536-рэ, Франджым — 535-рэ, Инджылызым — 517-рэ, ­Бельгием — 478-рэ, Испанием — 451-рэ, Швецием — 449-рэ, Урысей Федерацэм — 234-рэ. ЦIыху мин къэс ятещIыхьауэ машинэ нэхъ мащIэ дыдэ щызекIуэр Китаймрэ Индиемрэщ, япэм 8, етIуанэм 6. Дуней псор зэрыщыту къапщтэмэ, цIыху миным ща­хуозэ автомашини 114-рэ, абы тепщIыхьмэ, нобэ ЩIы хъурейм щызокIуэ автомобиль мелуан 707-м нэс. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Алыфбейр Къызэрежьар

2016-09-03

  • Лютер Мартин, Моцарт, Эдисон сымэ бын хырых яIащ, Маркс — 7, Шуман — 8, Чаплини апхуэдиз, тхыдэтх Соловьев — 12, математик Эйлер — 13, Толстой Леви апхуэдиз, Бах къуипщIрэ пхъуипщIрэ къыхуалъхуат.
  •  
  • *   *   *
  • США-м щыщ Рой Тимоти 1982 гъэм бадзэуэгъуэм и 4-м щIидзэри, махуэ 431-кIэ къемыхыу жыгыщхьэм фIэсат. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Фэеплъхэм къытхуаIуэтэж

2016-08-23

  • Налшык къалэдэс дэтхэнэми ХьэтIохъущокъуэм и жыг хадэм епхауэ езым и гукъэкIыжхэр иIэщ. ЗыгъэпсэхупIэм и ихьэпIэм къыщыщIэдзауэ а щIыпIэ щхъуантIэм псори дехьэх. Илъэс 80-м щIигъуауэ зыгъэпсэхупIэм «драгъэблагъэу» аслъэнхэм я теплъэ гъэжа жыг хадэ ихьэпIэм деж щытщ. Сигу къокIыж, дыщысабийм абыхэм я жьэм къыжьэдэж псымкIэ ди псыхуэлIэр идгъэкIыу зэрыщытар. Ноби плъагъунущ ныбжьыщIэхэм шынапэурэ я Iэ цIыкIухэр а аслъэнхэм зэрыхуашийр.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Джатауэ Уэлийи кIуэдыкIар

2016-07-15

  • Ди хъыбарыр ятеухуащ гъащIэ хьэлэмэт къэзыгъэщIа Джатауэ Шэмсиятрэ (Джэдгъэфхэ япхъущ, 1884-1963 гъэхэм псэуащ) Джатауэ Былымгъуэт и къуэ Уэлийрэ (1872 — 1923 гъгъ.).
  • Псори къыщежьар XIХ лIэщIыгъуэм и етIуанэ Iыхьэрщ, Иджырей Черкесск къалэ пэмыжыжьэу щыс Зеикъуэ жылэрщ. Зы нысашэ гуэрым щызэрыцIыхуат уэркъ унагъуэм къыхэкIа хъыджэбз дахэ зэкIужымрэ и теплъэрэ къарукIэ зыхыхьэм къахэщ щIалэ екIу, Джатауэхэ я къуэ Былымгъуэтрэ. Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Розэ Нэху и псэр

2016-07-14

  • Истамбыл хиубыдэ Бейогълу ­куейм «голланд сэрей»-кIэ еджэу зы уардэунэ дэтщ. 1700 гъэхэм и пэщIэдзэм абы къыщыхъуа зы ­лъагъуныгъэ хъыбарщ фхуэс­Iуэ­тэжынур. ГурыщIэр яку къыдэ­хъуауэ щытащ адыгэ пщащэмрэ Голландием и лIыкIуэмрэ (посолымрэ).
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ

Кавказ Ищхъэрэм и цIыху нэхъ къулей дыдэхэр

2016-03-11

  • «Forbes» журналым апхуэдэ цIыхуу мы гъэм хы къыхитхыкIащ. КъызэрыщIэкIамкIэ, абыхэм ящыщу щыр зэIыхьлы дыдэщ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: ГъэщIэгъуэнщ