ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Хэха'

Абыхэм ирогушхуэ

2018-09-13

  • ЩIэныгъэлIхэр
  • ЩIэныгъэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа цIыху зыбжанэ къы­дэкIащ Псынабэ. Абыхэм я лъагъуэр пхишащ я къуажэдэсхэм ящыщу япэу зи диссертацэр пхызыгъэкIауэ щыта Шыд Лиуан.
  • ШэкIыхьэщIэ Марие — педагогикэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор
  • Хьэкъун Тимур — экономикэ щIэныгъэхэм я доктор
  • Индарокъуэ Светланэ — медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат
  • Теувэ Аслъэн — медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Зи къэкIуэнур дахэхэр

2018-09-13

  • Спортым и мастеру 3, спортым и мастерым и кандидату зыбжанэ къы­дэкIащ Псынабэ.

  • Архэстхэ Ануарбийрэ Хьэсбийрэ, ХьэбытIэжь Тобий сымэ СССР-м спортымкIэ и мастерщ. Ахэр щIалэ­гъуалэмрэ ныбжьыщIэхэмрэ я щапхъэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Дэтщ жылэм тыкуэн зыбжанэ

2018-09-13

  • Тыкуэн зыбжанэ дэтщ Псынабэ. Дэтхэнэми и лэжьыгъэр зыхуэунэтIар цIыхухэр зыщIэупщIэ ерыскъы­хэкI­хэмрэ хьэпшыпхэмрэ къахузэгъэпэщынрщ.

  • Унагъуэ ущыхъукIэ куэд ухуей мэхъу. Ахэр псынщIэу икIи жыжьэ мыкIуэу псынабэдэсхэм щагъуэт къуажэкум щылажьэ тыкуэнхэм. Абыхэм щащэхэр уасэкIэ къезэгъ­рабгъуу икIи фIагъ лъагэ яIэу щытщ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Жылэм узыщрихьэлIэ унагъуэцIэхэр

2018-09-13

 

  • ЗэгурыIуэрэ зэдэIуэжу Псынабэ щызэдопсэу адыгэ­хэр, тырку-месхетхэр, урысхэр, нэгъуэщI лъэпкъхэр. Къуажэм нобэ ущрохьэлIэ мыпхуэдэ унагъуэцIэхэм:
  • АбытIэ
  • Архэст
  • Багбанов
  • Балъкъэр
  • Бахъуэ
  • Бейтокъуэ
  • Биналиев
  • БытIэ

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Шэрэдж и Iуфэм зыщызыузэщIа Псынабэ къуажэу зэрытIысрэ илъэс 90 ирокъу

2018-09-13

  • ЩIыпIэ Советым и
  • унафэщIахэмрэ администрацэм и
  • Iэтащхьахэмрэ
  • Зыгъэл Залымджэрий
  • Шыд ХьэкIашэ
  • Теувэ Щэрэлыкъуэ
  • Тен Тэзрэт
  • ХьэбытIэжь Мэдж
  • Хъуажэ ХьэкIашэ
  • Къардэн Iэюб
  • Шакъ Машэ

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Хамэхэм захуэгъэпщкIунукъым

2018-09-13

  • НэгъуэщI къэралхэм къи­кIыу Урысейм щы­лэ­жьэну, пIалъэкIэ щы­Iэну къакIуэ псоми я унэцIэхэр «цифровая плат­форма» къызэра­гъэ­пэ­щым ират­хэнущ.

 

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку, Хэха

«Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденыр Къаншыкъуей Р. Хь. етыным и IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм и Указ

2018-09-11

  • КъытщIэхъуэ щIэблэр егъэджэнымрэ гъэсэнымрэ ­хуищIа хэлъхьэныгъэшхуэм папщIэ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденыр Къаншыкъуей Риммэ Хьэмид и пхъум етын.
  •          Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм
  •          и Iэтащхьэ                                       КIУЭКIУЭ Юрий
  • Налшык къалэ
  • 2018 гъэм фокIадэм и 10-м
  • №133-УГ
  • Къаншыкъуей Риммэ Хьэмид и пхъур КъБАССР-м щыщ Старэ Урыху къуажэм (иджыпсту Хьэтуейщ) 1938 гъэм къыщалъхуащ.
  • КъБКъУ-м щыщIэса лъэхъэнэм студент отрядым хэту тIэунейрэ щIыщIэхэм щыIащ. 1961 гъэм Нарткъалэ дэт курыт еджапIэ №3-м инджылызыбзэмкIэ егъэджакIуэу лэжьэн щыщIидзащ. 1978 гъэм щегъэжьауэ 2001 гъэм ­пенсэм кIуэху Нарткъалэ дэт лицей №1-м инджылызыбзэмкIэ и егъэджакIуэу щытащ. Абы зэхилъхьащ хамэ къэ­ра­лыбзэ егъэджынымкIэ къэрал псом щызэлъащIыса методикэр.
  • «СССР-м и цIыхубэ егъэджакIуэ», «РСФСР-м цIы­хубэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ и отличник» цIэхэр къыфIащащ. ГуащIэдэкI Бэракъ Плъыжь орденыр, ­КъБР-м и ЩIыхь тхылъыр, «ЩIыщIэхэмрэ ябгынэжа щIы­хэмрэ къэ­зыIэтыжахэм зэращыщым папщIэ», «ГуащIэдэкI щIыхь», «Псэемыблэж лэжьыгъэм папщIэ», «В.И. Лениныр къы­зэралъхурэ илъэси 100 зэрырикъум и щIыхькIэ» медал- хэр, «СССР-м егъэджэныгъэмкIэ и ­отличник» бгъэхэIу дамыгъэр къратащ.
  • СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и депутату, щIыпIэ уна­фэр зезыгъакIуэ органхэм я депутату щытащ. Къаншыкъуей Р. Хь. и цIэр иратхащ «Къэбэрдей-Балъкъэрым и Гуа­щIэдэкI щIыхь» республикэ щIыхь пхъэбгъум.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэр егъэджэныгъэмкIэ IэнатIэм и ветеран Къаншыкъуей Риммэ илъэс 80 зэрырикъуамкIэ ехъуэхъуащ

2018-09-11

  • Нобэ илъэс 80 щрикъу юбилей махуэр егъэлъапIэ егъэджэныгъэмкIэ IэнатIэм и ветеран, СССР-м и цIыхубэ егъэджакIуэ Къаншыкъуей Риммэ.

  • Риммэ Хьэмид и пхъум илъэс 50 лэжьыгъэ гъуэгуанэ кърихьэкIащ, абы щыщу илъэс 33-кIэ Аруан районым хыхьэ  Нарткъалэ  дэт  курыт  еджапIэ  №1-м  щылэжьащ, нэгъуэщI къэралыбзэ егъэджынымкIэ абы зэхилъхьа методикэр къэрал псом къыщалъытащ. Къаншы къуей Риммэ ди республикэм и цIыхухэм ящыщу игъэсар щIэблэ зыбжанэ мэхъу, абы иджырей егъэджа­кIуэхэр доплъей.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мы махуэхэм

2018-09-11

  • ФокIадэм и 11,
  • гъубж
  • Фадэ емыфэным и Урысейпсо махуэщ
  • Урысей Федерацэм Iэ­щэкIэ ЗэщIэузэда и Къарухэм гъэсэныгъэ лэжьыгъэмкIэ я IэщIагъэлIхэм я махуэщ
  • ХьиджрэмкIэ илъэ­сыщIэр къыщихьэ махуэщ
  • Аргентинэм щагъэлъапIэ егъэджакIуэм и махуэр
  • 1812 гъэм Аляскэм япэу итIысхьащ урыс лъэпкъым щыщ гупхэр — Форт Росс зыфIаща щIыналъэр къэу­нэ­хуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Адыгэ псалъэр» адыгэ унагъуэ псоми илъын хуэдэу

2018-09-11

  • ПщIэ зыхуэтщI ди щIэджыкIакIуэхэ!
  • ФокIадэм и 1-м щIидзауэ КъБР-м Пощт зэпыщIэныгъэхэмкIэ и ­управленэм ирегъэкIуэкI 2019 гъэм и япэ илъэс ныкъуэм къы­фIэ­ры­хьэну газетхэм, журналхэм Iэ трегъэдзэным теухуа лэжьыгъэр.
  • Газетхэм ящыщу «Адыгэ псалъэм» и закъуэщ Къэбэрдей-Балъ­къэрым ди анэдэлъхубзэкIэ къыщыдэкIыр. ДызэригугъэмкIи, ар яIэ­рыхьэн хуейщ дэтхэнэ зы адыгэ унагъуэми.
  • ГъэщIэгъуэн куэд къивгъуэтэнущ ди газетым и къыдэкIыгъуэ- хэм — политикэ, экономикэ, щэнхабзэ, гъуазджэ, спорт хъыбары-щIэхэр, ди тхыдэм, ди хабзэ-бзыпхъэхэм ятеухуа тхыгъэхэр, нэ­гъуэщI куэди.
  • Газетым Iэ щытевдзэ хъунущ КъБР-м и пощт IуэхущIапIэхэм.
  • «Адыгэ псалъэм» и Iэ тедзапщIэр илъэс ныкъуэм сом 612-рэ кIэ­пIей­кIэ 78-рэ хъууэ аращ.
  • Ди индексыр 51531

Зыхыхьэхэр: Хэха

Индыл-Тэн кIэнауэм и тхыдэр

2018-09-11

  • 1952 гъэм СССР-м «Волго-Донской канал» зыфIаща кIэнауэр къыщызэIуахауэ щытащ, Лениным и цIэр зэрихьэу. Абы зэпи­щIэрт Сталинград къалэр зыIус Индылрэ (Волгэ) Калач зыIус Тэнрэ (Дон).
  • Каналым километри 101-рэ и кIыхьагъщ, метри ­3,5-м щIигъу и куууагъщ, псыIу­дзэ 13 егъэлажьэ. Абы и щIыIум щызокIуэф тонн 7000 зи хьэлъагъ ­кхъухь хьэ­лъэзешэхэр. 2009 гъэм кIэнауэм щызэпрашащ тонн­ 13200000-рэ. Нобэ а бжы­гъэр нэсащ тонн 16500000-м.
  • ИтIани куэд щыгъуазэкъым Индыл-Тэн кIэнауэш­хуэм и тхыдэр XVI лIэщIыгъуэм нэс зэрыIэбэжым. А лъэхъэнэм Уэсмэн къэралыгъуэм бжьыпэ щызыIыгъхэм язт Каффэ къалэм и бейлербей Къасым-пэщэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Темыркъан Юрий и илъэс

2018-09-11

Темыркъан Юрий Музыкэ театрым цIыхухэм щаIуощIэ. Налшык, 1981 гъэ

Зыхыхьэхэр: Хэха

АДЫГЭ лъагъуэжьхэмкIэ

2018-09-11

  • Хэгъэгухэр зэпащIэ
  • Ди газетым зэрытетащи, шыщхьэуIум и 9-м къыщегъэжьауэ и 23-м нэсыху ­Кавказ Ищхъэрэм щыIащ Кърым Республикэм и къалэ зэмылIэужьыгъуэхэм щылажьэ журналистхэу «Альманах. Образы мира. Адыги» хэзыгъэгъуазэ проектым телажьэ гупым хэтхэр.

 

Адыгэ «пщыIэм» кърегъэблагъэ Кавказ Ищхъэрэм и пашэр — Матовников Александр.

  • ЗекIуэр зэхишащ лъахэхутэ, тхыдэдж Осташкэ Андрей. Кавказым зэрыщыIа зэманым къриубыдэу, Кърымым щыщ журналистхэм зэщIагъэхьащ ди лъэпкъэ­гъу­хэр нэхъыбэу зэрыс щIыналъэхэу Адыгэ Республикэр, Къэрэшей-Шэрджэсыр, Къэ­бэрдей-Балъкъэрыр, Краснодар, Ставрополь крайхэм хыхьэ къуажэхэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мэздэгу къалэм и къэунэхукIар

2018-09-11

  • Тхыдэджхэм къахэкIынкIэ хъунущ Мэздэгу къалэр къэунэхунымкIэ щхьэусыгъуэу увар 1759 гъэм къэ­-хъуа Iуэхугъуэр арауэ тезыгъэчыныхьхэр.

  • ЗэрызэкIэлъыкIуам хуэдэу къэтIуэтэжынщи, дэ жытIэну дызыхуейр мыращ. XVIII лIэщIыгъуэм и етIуанэ Iыхьэр екIуэкIырт. Къэбэрдей ЦIыкIу (Джылъахъстэней) щIыналъэм щыпсэу пщыхэм ящыщ зыр, Къаншокъуэ (Кончокин) Кургъуокъуэ, Дагъыстэным и ищхъэрэ лъэ­ныкъуэмкIэ щыIэ Кизляр быдапIэм кIуэри, абы зыщригъэумэхъащ («умэхъын» — крещение), чыристан диным зэрихьам щыхьэт иритехъуэу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Тхыдэ, Хэха

Мэздэгу адыгэхэр

2018-09-11

  • Мэздэгу адыгэхэр щIыналъитIым, Осетие Ищхъэрэ — Аланиемрэ Ставрополь краймрэ, щопсэу, ику иту къатщтэмэ, я бжыгъэкIэ щызэхуэдэу. Псори зэрыхъур мини 6-м нэблагъэщ.
  • 2018 гъэм ирагъэкIуэкIа щIэпщытыкIыныгъэхэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, Мэздэгу къалэ цIыху 41728-рэ щопсэу. Ди лъэпкъэгъуу ­абы дэсыр зэрыхъур 1280-м тIэкIу щIигъущ, ­нэгъуэщIу жытIэмэ, щыпсэухэм я проценти ­3,3-щ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха