ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Июнь, 2020

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ К. В. Медицинэм и лэжьакIуэм и махуэм теухуа и хъуэхъу

2020-06-20

  • Ныбжьэгъу лъапIэхэ!
  • Медицинэм и лэжьакIуэм и махуэмкIэ си гум къыбгъэдэкIыу сынывохъуэхъу.
  • А махуэм зэкъуегъэувэ гущIэгъумрэ ­гуапагъэмрэ зи лъабжьэ IэщIагъэр къы­хэзыхахэр, щIэныгъэфI зыбгъэдэлъ, зи IэнатIэм егугъуу бгъэдэт, къарууэ яIэр Iуэхум ирахьэлIэну хьэзыр, нэхъыщхьэращи — псэкIэ бей, гудзакъэ зыхэлъ, цIыхум и гузэвэгъуэр зыхэзыщIэф псори. Мис ­апхуэдэ хьэлхэр сыт щыгъуи яхэлъщ Къэбэрдей-Балъкъэрым и медицинэ лэжьакIуэхэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденыр тыным и IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм и Указ

2020-06-20

  • Узыншагъэр хъумэн IэнатIэм зегъэужьыным хуащIа хэлъхьэныгъэшхуэм папщIэ, коронавирус узыфэ зэрыцIалэм ебэныным къыщагъэлъэгъуа зэфIэкIхэм, я IэщIагъэм фIыуэ зэрыхащIыкIым икIи илъэс куэд хъуауэ хьэлэлу зэрылажьэм папщIэ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденыр етын:
  • Атабиевэ Жаннетэ Хьисэ и пхъум — «Къалэ клиникэ сымаджэщ №2» (узыфэ зэ­ры­цIалэ нэхъ шынагъуэхэмкIэ госпиталь №4) узыншагъэр хъумэнымкIэ къэрал бюджет IуэхущIапIэм и дохутыр-анестезиолог-реаниматологым
  • Къэнэмэт Лейлэ Ибрэхьим и пхъум — «Къалэ клиникэ сымаджэщ №1» (узыфэ зэ­рыцIалэ нэхъ шынагъуэхэмкIэ госпиталь №2) узыншагъэр хъумэнымкIэ къэрал ­бюджет IуэхущIапIэм тхьэмбыл узыфэхэр зэфыкIхэр щагъэхъуж и къудамэм и уна­фэщIым, дохутыр-пульмонологым
  • Меркуловэ Александрэ Павел и пхъум — Прохладнэ къалэмрэ Прохладнэ муни­ципальнэ щIыналъэмрэ я «ЩIыналъэ сымаджэщ нэхъыщхьэ» (узыфэ зэрыцIалэ нэхъ шынагъуэхэмкIэ госпиталь №3) узыншагъэр хъумэнымкIэ къэрал бюджет IуэхущIапIэм и терапие къудамэм и унафэщIым, дохутыр-терапевтым.
  •                             Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм
  •                             и Iэтащхьэ                                                       КIУЭКIУЭ Казбек
  • Налшык къалэ
  • 2020 гъэм мэкъуауэгъуэм и 19-м
  • №69-УГ

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и къэрал дамыгъэхэр тыным и IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм и Указ

2020-06-20

  • Коронавирус узыфэ зэрыцIалэм ебэ­ныным, узыншагъэр хъумэн IэнатIэм зегъэужьыным хуащIа хэлъхьэныгъэш­хуэ­хэм, я IэщIагъэм зэрыхуэIэзэм папщIэ
  • цIэ лъапIэхэр яфIэщын:
  • «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм
  • щIыхь зиIэ и дохутыр»
  • Иуан Маринэ Руслан и пхъум — Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэм «СПИД-мрэ узыфэ зэрыцIалэхэмрэ яхуэгъэза профилактикэ лэжьыгъэхэр егъэкIуэ­кIы­нымрэ абыхэм ебэнынымкIэ и центр» (узыфэ зэрыцIалэ нэхъ шынагъуэхэмкIэ госпиталь №1) узыншагъэр хъумэнымкIэ къэрал бюджет IуэхущIапIэм и дохутыр нэхъыщхьэм и къалэнхэр зыгъэзащIэм

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ФIыщIэрэ щытхъурэ зыхуэфащэхэр

2020-06-20

  • СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым 1980 гъэм жэпуэ­гъуэм и 1-м унафэ къищтауэ ­щытащ Медицинэм и лэжьакIуэм и махуэр ягъэувыну. Абы щегъэжьауэ, илъэс 40 хъуащи, мэкъуауэ­гъуэм и ещанэ тхьэмахуэр цIыхухэм я узыншагъэр, ­гъащIэр хъумэнымкIэ IэнатIэм пэрытхэм я махуэшхуэщ.
  • Дэтхэнэ зы IэщIагъэми гъащIэм мыхьэнэшхуэ щиIэщ, ауэ ар медицинэм еп­хамэ, абы пылъ жэуап­лыныгъэр куэдкIэ нэхъ инщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ а унэтIы­ныгъэм и лэжьакIуэхэм цIыхум  нэхъ лъапIэ дыдэу иIэр — и узыншагъэр, и гъащIэр — дзыхь хуащI. Абы къыхэкIыу я Iэзагъэм, щIэныгъэм хагъахъуэ зэпыту екIуэкIын ­хуейщ, медицинэм щIэуэ къыхыхьэ псори   я лэжьыгъэм нэсу къыщагъэ­сэ­бэпыфын хуэдэу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Нэрылъагъут бийр зэрыхагъэщIэнур

2020-06-20

  • Урысей Федерацэм и Президентым унафэ зэрищIам тету 1996 гъэ лъандэрэ мэкъуауэгъуэм и 22-р — ­Хэку зауэшхуэм щыщIидза махуэр — Фэеплъымрэ щыгъуэмрэ я махуэу ягъэуващ.
  • 1941 гъэм мэкъуауэгъуэм и 22-м Германием и дзэр СССР-м къыте­уауэ щытащ. Дивизэ 200-м щIигъу хъу бийхэр я къарукIи, зауэлIкIи куэдкIэ нэхъ лъэрыхьт, зауэм зыхуэзымыгъэ­хьэ­зыра ди къэралым нэхърэ.
  • Гитлер мурад ищIат ди хэкур иубыду, абы и къулеигъэ псори зыIэригъэхьэну. ИкIи зауэр щIидзэн ипэкIэ абы къыдиушта IэщIагъэлIхэм зрагъэлъэгъуат ди къэралым и тIасхъапIэхэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мы махуэхэм

2020-06-20

  • Мэкъуауэгъуэм и 20,
  •  щэбэт
  • Зи псэупIэр IэмалыншагъэкIэ зыхъуэжын хуей хъуахэм я дунейпсо махуэщ
  • Зоопаркхэм щаIыгъ пылхэр хъу­мэным и дунейпсо махуэщ
  • Азербайджаным газым пыщIа и IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэхэм я махуэр щагъэлъапIэ
  • Узбекистаным и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ. 1990 гъэм къащтащ   я къэрал суверенитетым теухуа декларацэр.
  • Аргентинэм и лъэпкъ ныпым и махуэщ
  • 1881 гъэм Новгород Ищхъэрэм лэжьэн щыщIидзащ Урысейм щыяпэ телефон линэм.
  • 1933 гъэм СССР-м и прокуратурэ нэхъыщхьэр къызэрагъэпэщащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Ди республикэми щекIуэкIынущ

2020-06-20

  • Мэкъуауэгъуэм и 22-м, Фэеплъымрэ щыгъуэмрэ я махуэм, гъэ къэс йокIуэкI «Фэеплъым и шэху уэздыгъэ» лъэпкъпсо Iуэхур. Апхуэдэ щIыкIэкIэ цIыхубэр хуо­щыгъуэ Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм. Мы гъэм дызэрыт щытыкIэм къыхэкIыу, шэху уэздыгъэхэр онлайну щIагъэнэну аращ. ЩIагъанэ къудей мыхъуу, дэтхэнэ зы уэздыгъэми зы сом щхьэщатыкIынущ. ­Акцэм къыхэкIыну ахъшэр Хэку ­зауэшхуэм и ветеранхэм я узын­шагъэр ирагъэфIэкIуэным трагъэкIуэдэнущ. Ар мэкъуауэгъуэм и 21 — 22 махуэхэм я зэхуаку дэлъ жэщым щIагъэнэну аращ.
  • Коронавирус уз зэрыцIалэм къыхэкIыу цIыхухэр уэрамым къы­дэмыхьэми, мэкъуауэгъуэм и 22-м сыхьэт 12-рэ дакъикъэ 15-м зы да­къикъэкIэ щыму я щхьэхэр хуагъэщхъынущ Хэку зауэшхуэм хэкIуэда- хэм. А махуэм КъБР-м и щэнхабзэм   и лэжьакIуэхэр хэту онлайн-концерт екIуэкIынущ, абы фыщеплъыфынущ КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и минис­терствэм и сайтым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Уэртэн Мухьэмэд Исмэхьил и къуэр

2020-06-20

  • Мэкъуауэгъуэм и 18-м дунейм ехыжащ мэ­къу­мэш щIэныгъэхэм я кандидат Уэртэн Му­хьэ­мэд Ис­мэхьил и ­къуэр.
  • Уэртэн Мухьэмэд  1943 гъэм накъыгъэм и 13-м Бахъсэн щIыналъэм хы­хьэ Къулъкъужын Ипщэ къуажэм къыщалъхуащ. Курыт школыр дыщэ медалкIэ къиухри, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал уни­верситетым зоотехниемкIэ и къудамэм щIэ­тIыс­хьащ. ЩIэныгъэм хуэ­­нэхъуеиншэ щIалэр Ленин В. И. и цIэкIэ ягъэува стипен­диер къихьу еджащ икIи универси­тетыр диплом плъыжькIэ къиухащ. Абы иужькIэ ­Уэртэныр Москва къа­-лэм дэт, Тими­рязевым и цIэр зезыхьэ урысей аг­рарнэ университетым и аспирантурэм щеджащ. И кандидат лэжьыгъэр ехъулIэныгъэкIэ пхигъэкI­ри, мэкъу­мэш щIэныгъэхэм я кандидат цIэр къыфIащащ.
  • Уэртэн Мухьэмэд и лэжьыгъэ гъуэ­гуанэр езыр къыщалъхуа къуажэм къыщожьэ — жылэм щызэхэт совхо­зым и зоотехник нэхъыщхьэу къыщIи­дзэри, иужькIэ абы и унафэщIу илъэс куэдкIэ лэжьащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

1 КъБР * «Мир» канал

2020-06-20

  • Блыщхьэ, мэкъуауэгъуэм и 22
  • 6.00 «Республикэ: тхьэмахуэ зэ­хуаку хъыбархэр» (16+)
  • 6.30 «А зауэм хэта сэлэтхэр». Зенин Александр (12+)
  • 7.00 «Полк уахътыншэ» (12+)
  • 7.15 «Къэбэрдей-Балъкъэрым и дыщэ вагъуэхэр». Совет Союзым и ЛIыхъужь Мэсей Аслъэнджэрий (12+)
  • 7.30 «Республикэ: тхьэмахуэ зэ­хуаку хъыбархэр» (16+)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ОТР Общественное Телевидение России

2020-06-20

  • Блыщхьэ, мэкъуауэгъуэм и 22
  • 6.00 «Республикэ: тхьэмахуэ зэхуаку хъыбархэр» (16+)
  • 6.30 «Абыхэм Хэкур яхъумащ». Телефильм (12+)
  • 7.00 «ХьэтIохъущыкъуэм и жыг хадэр».  ­Тхы­дэмрэ иджырей гъащIэмрэ (12+)
  • 7.30 «Дэ зыри тщыгъупщакъым. Мэкъуауэ­гъуэм и 22-м пщэдджыжьыр сы­хьэтиплIым» (12+)
  • 8.00 Видеооператор Золотарёв Эльдар  и фэеплъу (12+)
  • 8.20 «Полк уахътыншэ» (12+)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

КъБР-м и РАДИО

2020-06-20

  • Блыщхьэ, мэкъуауэгъуэм и 22
  • 00.00 — Макъамэ 99,5-FM (урысыбзэкIэ)
  • 1.00 — Макъамэ 99,5-FM (адыгэбзэкIэ)
  • 1.35 — «Фэр папщIэ» (адыгэбзэкIэ)
  • 2.00 — «Макъамэ» (адыгэбзэкIэ)
  • 2.30 — «Жэщыбг нэужьым» (адыгэбзэкIэ)
  • 3.00 — «Орайда» (балъкъэрыбзэкIэ)
  • 4.00 — «Сахна» (балъкъэрыбзэкIэ)
  • 5.00 — Макъамэ 99,5-FM (урысыбзэкIэ)
  • 6.35 — «ПщIэну щхьэпэщ» (урысыбзэкIэ) (12+)
  • 6.45 — 7.00 «Спорт хъыбархэр» (урысыбзэкIэ) (12+)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Уафэбгыкъу и нэлат

2020-06-20

  • (КIэлъыкIуэр.
  • ПэщIэдзэр №№37 — 39, 41 — 48,
  • 50 — 51, 54 — 57, 62, 65 — 68, 70 — 71-хэм итщ).

Сурэтыр Хьэгъундокъуэ Мухьэмэд ищIащ.

  • — Тхьэм уиузэщI, Iэта-Ильяс, — Нэкъар уа­нэгум зреIэтыкI, — ар лIы и псалъэщ. Ауэ «адэкIэ» жыхуэпIа гупсысэр зыщыгъэгъупщэт! ДызэщIыгъуу за­къуэм и Iыхьэ дызэдедзэкъащи, дызэдзейуэ дяпэкIи дыгупсысэнущ.
  • — Ар иджыпстукъым… — Iэта-Ильяс зэуэ зэIынащ. — Уэрэ сэрэ иджыри Iуэху куэдыщэ къытпоплъэ, Мамсыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Бешкъэзакъхьэблэр зэрычийлъэрыкІуэ, унэпакІуэ къэси зэрыгуащэтІурэ

2020-06-20

  • ХьэтІохъущыкъуей  Ипщэм  и  псалъалъэ
  • И цІэр езым ещхьу екІуу икІи гъэщІэгъуэну Бешкъэзакъхьэблэ дэсащ зы цІыхубз — ДумэрданэтІас. Езыр Борэхэ япхъут, Мэршэнкъулхэ я нысэт. Зэра­ІуэтэжымкІэ, и щІыкІэр ямылей пагагъ хэмылъу удэзыхьэхт, Іущт, и псалъэр бэм къалъыхъуэрт, къуа­жэдэс нэхъыжьхэми чэнджэщэгъу щащІи куэд­рэ къыхэкІырт.

  • Гум губгъуэм ис къуа­жэхэр абы къимыІэпхъу­кІынкІэ Іэмал имыІэу псэ­зэпылъхьэпІэ щихуэм, ­къуажэм цІыхухъу ямы­Іэжыр ДумэрданэтІас тегъэ­щІапІэ ищІщ, къащІэхъуэ щІэблэр хъумэн зэрыхуейм тригъэчыныхьри, и дыщ ­къуажэр, БорейкІэ зэджэр, нэхъапэкІэ Фэндыкъуэ кІуэжауэ дэсти, къуэблыгущ, къыкъуэнащ, дэри псэупІэ тхуэхъунущ, жиІэри Бешкъэзакъхьэблэр абы кІуэуэ тІысыну нэхъыжьхэр къы­хуезыджауэ щытар аращ. Жылэр апхуэдэу ихъума ­хъуащ ДумэрданэтІас.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Нартыху зэтеуда хьэнтхъупс

2020-06-20

  • Нартыху зэтеудар тIэу-щэ щIагъэпщ, псы щIыIэкIэ плIэ-тхуэ ялъэс, итIанэ шыуаным ит псы къэкъуалъэм хакIутэ зэIащIэурэ, тхъурымбэр къытрах, мафIэр щабэ ящIри, шыуаныщхьэр тепIауэ дакъикъэ 20-25-кIэ ягъавэ, Iув хъуху. Абы зэIащIэурэ шэ гъэпщта щIакIэ. Шыгъу хадзэри, щIэх-щIэхыурэ зэIащIэурэ, хьэзыр хъуху ягъавэ. Пщтыру фалъэ куум иракIэри, шатэпс тракIэж. ЩIакхъуэ е лэкъум дашх.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ШынэхъыщIэ

2020-06-20

  • Iуэтэж
  • Зэшищ псэурти, я нэхъыщIэм ШыкъумцIийкIэ еджэрт. ШыкъумцIий яфIэделэти, зыхагъэкIын мурад ящIащ шынэхъыжьитIым: «Ди напэр трех, емыкIу къыдегъэхь, мыр афIэкIа къыддалъагъу хъунукъым», — жари.
  • Мэл яIэти, мэл зытхух ират­ри, ШыкъумцIий зыхагъэкIащ зэшитIым.
  • — Уи щхьэ гъэпсэуж, дэ укъытщымыгугъ, — жраIэри пщIантIэм дагъэкIащ. Мэл зытхухыр хъуакIуэ дихуащ ШыкъумцIий, мэз ­лъапэм щигъэхъуакIуэурэ, жэщ къытехъуащ. «Пщэдей мэз лъапэм къэсхун ­хуейщ мэлыр, — жиIащ ШыкъумцIий. — Сыт щхьэкIэ схужын: мэз лъапэм къэзгъэнэнщи, пщэдджыжь сыкъыкIэлъыкIуэнщ».

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха