ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Февраль, 2020

КъБР-м и Iэтащхьэр хэтащ ухуэныгъэм зегъэужьыным теухуа зэIущIэм

2020-02-15

  • Урысей Федерацэм и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Хуснуллин Марат дыгъуасэ Москва щригъэ­кIуэ­кIащ псэупIэхэр ухуэным, экологием, гъуэгу инфраструктурэм зегъэу­жьы­ным, ­къалэхэр зэIузэпэщ щIыным ехьэлIа лъэпкъ проектхэр гъэзэщIэным теухуауэ. Абы хэтащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек.
  • ЗэIущIэм щытепсэлъыхьащ щIыналъэхэм комплекснэу зегъэужьыным, псэу­пIэхэр ухуэнымкIэ щыIэ Iэмалхэм зегъэубгъуным, уасэхэр зэрагъэув щIыкIэр гъэтэмэмыным, бжыгъэхэр зи лъабжьэ технологиехэр ухуэныгъэм къыщыгъэ­сэбэпыным пыщIауэ япэ игъэщыпхъэ ­къалэнхэм. Апхуэдэу гулъытэ хуащIащ ипотекэмкIэ ставкэхэр гъэмэщIэнымкIэ, ипотекэ кредитхэм проценткIэ щхьэщатыкIым кIэрыгъэхунымкIэ щыIэ хэ­кIыпIэхэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Щэнхабзэм и IуэхущIапIэхэр къагъэщIэрэщIэж

2020-02-15

  • «Щэнхабзэ» лъэпкъ проектым и щIыналъэ Iыхьэм хиубыдэу яубзыхуа лэжьыгъэхэм япкъ иткIэ, 2020 гъэм ­КъБР-м и жылагъуэхэм щрагъэфIэкIуэнущ икIи къызэхуэтыншэу щы­зэ­ра­гъэпэ­щы­жы­нущ къуа­жэ щэнхабзэ унэу 9. Апхуэдэу хьэзыр ящIу къы­зэIуахыну я мурадщ Нартан къуа­жэм и щэнхабзэ унэщIэр.
  • АдэкIи пащэнущ республикэм и щэнхабзэ, зыгъэп­сэхупIэ IуэхущIапIэхэм зегъэужьынымкIэ лэжьыгъэ­хэм. Гъуазджэм­кIэ сабий шко­лу щым зыхуеину му­зыкэ Iэмэпсымэхэр къыхуащэхунущ. Налшык дэт ­ТЮЗ-мрэ Гуащэ театрымрэ я унэхэри зыхуей хуагъазэ икIи а лэжьыгъэр илъэсищкIэ екIуэкIынущ.
  • «Творчествэм и лэжьакIуэ­хэр» лъэпкъ проектыр гъэ­зэщIэным трагъэкIуэдэн ­папщIэ дызэрыт илъэсым ­КъБР-м и республикэ бюд­жетым щыхухахащ творчес­-кэ гупхэм, проект щхьэ­хуэ­хэм папщIэ грантхэр, ап­хуэ­дэу КъБР-м и щэнхабзэм и лэжьакIуэу 122-м я IэщIагъэм хагъэ­хъуэным трагъэ­кIуэдэну ахъшэр.

Зыхыхьэхэр: Хэха

ЦIыхубэм я гурыщIэхэр къагъэнаIуэ

2020-02-15

  • Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир вэсэмахуэ яIущIащ къэ­ралым и Конституцэм зэхъуэкIыныгъэ­хэр хэлъ­хьэным теухуауэ зэхуашэса лэ­жьакIуэ гупым. Адрей цIыху 75-м яды­щIыгъуу абы хэтащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, Президентым и деж Лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ щыIэ советым нэгъабэ лъандэрэ хагъэхьа Сэхъурокъуэ Хьэу­-тий.

 

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

УнагъащIэхэм ядоIэпыкъу

2020-02-15

  • Бахъ­сэн къалэ округым и щIыналъэ администрацэм и ­Iэтащхьэ Мамхэгъ Хьэчим ­къалэдэс унагъуэ зыбжанэм иджыблагъэ яритащ псэу­пIэ къащэхун е ирагъэщIын папщIэ социальнэ ахъшэ зэ­рыхуха­хымкIэ сертификатхэр.

  • Зи насып къикIа унагъащIэхэм ще­хъуэ­хъум, муниципалитетым и Iэтащхьэм къыхигъэщхьэхукIащ къалэм и унафэщIхэр мы Iуэхум дяпэкIи зэре­гугъунур икIи цIыху­хэм я псэупIэхэр егъэ­фIэкIуэным къэ­кIуэну зэманым ахъ­шэ нэхъыбэ тригъэ­кIуэдэну зэримурадыр.
  • Балъкъыз  Iэминэ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Зумакулов Борис илъэс 80 ирокъу

2020-02-15

  • Къэрал, политикэ, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор Зумакулов Борис нобэ и махуэщIщ.
  • Дунейпсо Адыгэ Хасэмрэ Къэбэрдей Адыгэ Ха­сэмрэ хэкулI зэпIэзэрытым, КъБР-м куэд хуэзы­лэ­жьам фIыуэ щыIэмкIэ йохъуэхъу!

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Адыгэ тхыдэмрэ лъэпкъыр къызытехъукIа лIакъуэхэмрэ»

2020-02-15

  • Мы тхыгъэм фIэщыгъэ хуэхъуа тхылъыр Котля­ровхэ я тедзапIэм къы­щыдэкIащ. Ар ягъэхьэзыращ Мэзкуу щыщ щIэныгъэлIхэу Зайцев Ильярэ Шумкин Арсенийрэ.
  • ТХЫЛЪЫР сурэту трахыу къы­дагъэкIыжахэм ящыщщ. Бекович-Черкас­скэ Елмырзэ и лъэIукIэ Хьэ­жы Къурбан жыхуаIэ гуэрым 1757 — 1758 гъэхэм итхыу, иджы ар урысыбзэкIэ зэра­дзэкIыжа хуэдэу жаIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«ЛIыхъужьхэм я блын» стендыр къызэIуах

2020-02-15

  • 1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм къы­щахьа ТекIуэныгъэр илъэс 75-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ ирагъэкIуэкI щIыналъэ зэхуаку щIалэ­гъуалэ проектым ипкъ иткIэ КIуэкIуэ В. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал аграрнэ ­университетым иджыблагъэ къыщызэIуахащ «Лыхъужьхэм я блын» стендыр. Ар къызэгъэпэщыным хэтащ Урысейм и ЛIыхъужьхэр, КъБР-м и Прави­тельствэм щыщхэр, университетым, IэщэкIэ ЗэщIэузэда Къарухэм я офицеру запасым щыIэхэм я зэгухьэныгъэхэм я лъэпкъ ассоциацэм я уна­фэщIхэр, студентхэр, еджакIуэхэр.
  • «ЛIыхъужьхэм я блын» проектым ипкъ иткIэ ­Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округым и щIыналъэхэм щыIэ еджапIэу 15-м къыщызэIуахынущ Хэку зауэшхуэм и ЛIыхъужьхэм я сурэтхэр щызэхуэхьэса ­стендхэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ усакIуэ, КъБР-м и Къэрал саугъэтыр зрата Тхьэгъэзит Зубер и ныбжьыр илъэс 85-рэ зэрырикъуам и щIыхькIэ

2020-02-15

  • Мазаем и 17-м
  • Сыхьэт 14-м щегъэжьауэ ХьэтIохъущокъуэм и хадэм ПоэзиемкIэ и алеем усакIуэм и тхыгъэхэм къыщеджэнущ.
  • Сыхьэт 18-рэ дакъикъэ 30-м Къэрал музыкэ театрым гуфIэ­гъуэ пшыхь щекIуэкIынущ Къэбэрдей-Балъ­къэ­рым и цIыхубэ уса­кIуэ, КъБР-м и къэрал саугъэтыр зрата Тхьэгъэзит Зубер и ныбжьыр илъэс 85-рэ зэрыри­къуам теухуауэ.
  • Мазаем и 18-м
  • Юбилей дауэдапщэхэр Тхьэгъэзит Зубер щалъхуа Тэрч районым къы­щы­зэрагъэ­пэщынущ.
  • ФыщIэупщIэ хъунущ 42-43-13 телефонымкIэ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

УсакIуэ Балкъыз Батий дунейм ехыжащ

2020-02-15

  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и щэн­хабзэм хэщIыныгъэшхуэ игъуэтащ. Дунейм ехыжащ усакIуэ Балъкъыз Батий Ахь­мэд и къуэр.
  • Ар Бахъсэн рай­оным хыхьэ Къулъкъу­жын Ип­щэ къуажэм ­ 1948 гъэм бадзэуэгъуэм и 15-м къыщалъхуащ. 1967 гъэм ­къуажэ школыр къиухри, а гъэ дыдэм дзэм къулыкъу щищIэну ираджащ. Усыгъэм дихьэх щIалэм хуэфащэ щIэ­ныгъэ зригъэгъуэтыну мурад ищIри, 1981 гъэм Горький ­Максим и цIэр зэрихьэу Москва дэт Ли­тературэ институтым заочнэу щIэтIысхьащ икIи ар 1987 гъэм хъарзынэу ­къиухащ. 1991 гъэм щыщIэдзауэ ­Урысейм и ТхакIуэхэм я союзым хэтащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мы махуэхэм

2020-02-15

  • Мазаем и 15,
  • щэбэт
  • Лышх узыр зэфыкI сабийхэм ядэIэпыкъуным и дунейпсо махуэщ
  • Урысей Федерацэмрэ Беларусь Республикэмрэ щагъэлъапIэ я къалэн ягъэ­защIэу нэгъуэщI къэ­ралхэм щыхэкIуэда зауэлIхэм я фэеплъ махуэр
  • США-м и президентхэм я махуэщ
  • Канадэм и лъэпкъ ны­пым и махуэщ (ар 1965 гъэм къащтауэ щытащ)
  • Сербие Республикэм и къэралыгъуэм и махуэщ
  • 1895 гъэм макъамэм щыху­ра­гъаджэ Урысей академиер, абы и къызэгъэпэщакIуэ Гнесинхэ зэшы­п­хъу­хэм я цIэхэр иджы зезы­хьэр къы­зэ­Iуахащ.
  • 1919 гъэм Петроград теат­рыщIэ къыщызэIуахащ. Иджыпсту ар Товстоногов Георгий и цIэр зезыхьэ Драмэ Театр Инырщ (БДТ).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Ермэлыхэр зэтраукIауэ къэзылъытэхэм Сириер яхохьэ

2020-02-15

  • Сирием и ЦIыхубэ Советым (Пар­ламентым) мазаем и 13-м зэ­дэ­арэзыуэ Iэ щаIэтащ Уэсмэн Тыркум ермэлыхэр хьэлэч къызэрыща- щIар зымыдэ резолюцэм и телъ­хьэу.
  • ХъыбарегъащIэ агентствэхэм къы­зэратымкIэ, Уэсмэн империем ермэлыхэм лъапсэрых къызэрыщы­хуагъэкIуар къалъытащ къэрал 30-м. Ауэ езы Анкара зиу­мы­сы­жыркъым ермэлыхэр зэры­зэт­ра­у­кIамкIэ. Абы къыдощI, Азербайджанри яхэту, къэрал зыбжанэ.
  • Сирием и ЦIыхубэ Советым къищта унафэм пэджэжащ Армением нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ и ми­нистерствэр: «Дэ пщIэшхуэ худощI Сирием Уэсмэн империем ермэлыхэр зэрыщызэтраукIар къы­зэ­рилъытар.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Хэт хъуну Бекович-Черкасскэ Елмырзэ?

2020-02-15

  • Илъэс зыбжанэ ипэ «Адыгэ псалъэм» тетащ Прагэ щыщ тхакIуэ, усакIуэ цIэрыIуэ Чех Сватоплук (1846-1908) и къалэмыпэм къы­щIэкIа «Шэрджэс» Iуэтэжыр. Ар урысыбзэкIэ зэридзэкIри, 1925 гъэм хэIущIыIу ищIауэ щытащ Бекович-Черкасскэ Елмырзэ.
  • СЫТ И ХЪЫБАР езы Бекович-Черкасскэм? Ар 1899 гъэм Мэздэгу и Iэшэ­лъашэм — Бэчмырзэхэ я жылэм — къыщалъхуащ, Къэбэрдейми Урысейми щыцIэрыIуэ пщы лъэпкъым къыхэкIащ. И анэ ФатIимэт ХьэтIохъущокъуэхэ япхъущ. Мэздэгу, Шэткъалэ (Ставрополь), Тэрчкъалэ (Владикавказ) щеджащ, Граждан зауэм и зэманым Къэбэрдей шу дивизэм щыщ Къэбэрдей полкым хэтащ, штабс-ротмистр хъуауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Усыгъэхэр

2020-02-15

  • КЪАГЪЫРМЭС Борис
  • *   *    *
  • IэфIыгъэу, лIыгъэу пхэлъыр,
  • уи гуапагъэр
  • Куэд щIауэ псэкIэ зыхэсщIэу сопсэу.
  • СлъэкIамэ, ахэр минкIэрэ згъэбагъуэу,
  • Сыпхуэлэжьэнти, си бзэ, гъащIэ псом.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Иджы Тверь къапоплъэ

2020-02-15

  • Воронеж къалэм и «Согдиана» спорт уардэунэм мазаем и 5-10-хэм щекIуэкIащ 2005 гъэм къалъхуа хъыджэбз цIыкIухэм Урысей Федерацэм баскетболымкIэ и зэхьэзэхуэм и финал ныкъуэм и етIуанэ Iыхьэр. Абы текIуэныгъэр къыщихьащ Налшык и курыт еджапIэ №2-м и командэм.
  • Хэгъэрейхэм къищынэмыщIауэ, Тулэ, Вологдэ, Москва, Дон Iус Ростов, Налшык къалэхэм я гуп нэхъыфIхэр зыхэта зэхьэзэхуэр хуабжьу гуащIэ ­хъуащ. Абы хуэфэщэну зыкъыщагъэлъэгъуащ ди хъыджэбзхэм. Тхьэкъуэхъуэ Уэсмэн и унафэм щIэту Налшык къалэ администрацэм Физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэ IуэхухэмкIэ и управленэм курыт еджапIэ ­№2-м баскетболымкIэ щиIэ командэм хузэфIэкIащ я хьэрхуэрэгъу псори ­хагъащIэу финалым кIуэну. Ар мэлыжьыхь (апрель) мазэм Тверь къалэм щекIуэкIынущ.
  • Воронеж щыIа финал ныкъуэм и етIуанэ Iыхьэм и баскетболисткэ нэхъыфIу къалъытащ налшыкдэс Ерёминэ Дарье. КъищынэмыщIауэ, зэпеуэм кIэлъыплъахэм ­гулъытэ щхьэхуэ къыхуащIащ ди гупым и капитан Тау Саидэ, Игошкинэ Екатеринэ, Бланыхь Элинэ, Дмитриенкэ Вероникэ сымэ.
  • Хьэтау  Ислъам.

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Россия 24» «Къэбэрдей-Балъкъэр» ГТРК-м и ТВ

2020-02-15

  • Блыщхьэ, мазаем и 17
  • 17.30 ЩIыпIэ зэман. «Россия 24». «Тхьэмахуэ зэхуаку хъыбархэр» (12+)
  • 19.30 ЩIыпIэ зэман. «Россия 24». КъБР-м щыхъыбархэр (12+)
  • 19.45 ЩIыпIэ зэман. «Россия 24». Репортаж щхьэхуэ
  • Гъубж, мазаем и 18
  • 19.30 ЩIыпIэ зэман. «Россия 24». КъБР-м щыхъыбархэр (12+)
  • 19.45 ЩIыпIэ зэман. «Россия 24». Интервью (12+)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха