ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

«Жэбэчий  щыщ  уэрэдбзу»

2020-04-09

  • РСФСР-м, Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ я артисткэ Щауэжь Розэ къызэралъхурэ илъэс 90 ирикъуащ мэлыжьыхьым и 2-м. Адыгэ Республикэм и мызакъуэу, Къэбэрдей-Балъкъэрми, Къэрэшей-Шэрджэсми ар къэзымыцIыху, и уэрэдхэр зэхэзымыха ису къыщIэкIынкъым.

  • Щауэжь Розэ

  • Щауэжьыр 1946 гъэм щIотIысхьэ Мейкъуапэ егъэджакIуэхэр щагъэхьэзыру дэт училищэм. Абы макъамэмкIэ щрагъэджащ Рублевэ П., Полянский А. сымэ.
  • Щауэжьым макъ дахэ зэриIэм  гу лъитауэ щытащ зэфIэкI зыбгъэдэлъ щIалэгъуалэр къалъыхъуэу Мейкъуапэ къэкIуауэ щыта, Римский-Корсаков Н. и цIэр зэрихьэу Ленинград дэт консерваторием къикIа комиссэм хэта, профессор Чарушников В. Адыгэ къуажэ цIыкIум къыщыхъуа хъыджэбзым и зэфIэкIыр абы щыгъуэ наIуэ къэхъуауэ щытащ.
  • 1953 гъэм Розэ щIотIысхьэ а консерваторием. Сценэмрэ вокалымрэ я щэхухэр къэзыхута, 1959 гъэм ехъулIэныгъэкIэ а еджапIэр къэзыуха Щауэжьыр Краснодар дэт филармонием,   иужькIэ Адыгэ Республикэм и концерт эстрадэ бюром я уэрэджыIакIуэу щытащ. Ар зэрылэжьа зэманым къэрал псор къызэхикIухьащ, хамэ къэрал куэдым щыIащ. Абы и репертуарым сыт щыгъуи хэтащ адыгэ лъэпкъ уэрэдыжьхэмрэ урыс, хамэ лъэпкъ классикэмрэ.
  • Щауэжьыр хэтащ «Мейкъуапэ», «Лагъуэ-Накъэ», «Орида» ансамблхэм. Ауэ, дэнэ щымылэжьами, и макъ гуакIуэм едаIуэхэр дихьэхыу, и лэжьыгъэм и псэр етауэ щытащ.
  • Розэ композитор цIэрыIуэхэу Тхьэбысым Умар, Тыкъуэ Къаплъэн сымэ ядэлэжьащ. Тхьэбысымым итха «Уи нитIыр», «Си нанэ», «Сосрыкъуэ» уэрэдхэр дахэу игъэзащIэу щытащ.
  • Композитор Натхъуэ Жанхъуэт Щауэжьым уэрэд куэд хуитхащ. Абыхэм ящыщщ «Ярэби», «Адыгэ джэгу», «Нысэм и уэрэд» жыхуиIэхэр, нэгъуэщIхэри.
  • Москва дэт «Мелодия» фирмэм Розэ и пластинкэ зыбжанэ къыщыдагъэкIащ. АбыкIэ сэбэп къыхуэхъуащ РСФСР-м и щIыхь зиIэ, Адыгэ Республикэм и цIыхубэ артист ЛIыцIэрыIуэ Ким.
  • «Жэбэчий щыщ ди уэрэдбзу» — аращ Щауэжь Розэ и къуажэгъухэр, къэзыцIыхухэр нобэми къызэреджэр. Илъэс 40-м нэблагъэкIэ и макъ дахэмкIэ утыкур           зыгъэбжьыфIа Щауэжьым деж-кIэ къыхуагъэфэща псоми нэхърэ а цIэр нэхъ лъапIэщ.
  • Уэркъ Жыраслъэн.