ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Нобэрэ пщэдейрэ

2020-04-07

  • Мэлыжьыхьым и 7, гъубж
  • Узыншагъэм и дунейпсо махуэщ. Узыншагъэр хъумэнымкIэ дунейпсо зэгухьэныгъэр къыщызэрагъэпэща махуэм (1948 гъэм) хуэзэу ягъэлъапIэ.
  • Рунетыр — урысыбзэкIэ лажьэ интернетыр (Ru дамыгъэр зиIэр) — къыщызэрагъэпэща махуэщ. 1994 гъэм мэлыжьыхьым и 7-м лэжьэн щIидзащ абы икIи дунейпсо «хъым» хэтыну хуитыныгъэ зиIэхэм хагъэхьащ.

  • Армением щагъэлъапIэ Анагъэм, лъагъуныгъэмрэ дахагъэмрэ я махуэр
  • Руандэм щыщ тутси лъэпкъым кIэлъызэрахьа геноцидым хэкIуэдахэр ягу къыщагъэкIыж дунейпсо махуэщ. ЛъэпкъгъэкIуэд политикэм и бийуэ ООН-м 2003 гъэм къищта унафэм ипкъ иткIэ ягъэуващ ар. КъуэкIыпIэ Африкэм щыIэ а къэралым и унафэщIхэр 1994 гъэм дзэм тридзри, пIалъэкIэ лэжьэну правительствэ къызэрагъэпэщауэ щытащ. Ямылэжьа щIэпхъаджагъэхэмкIэ ягъэкъуаншэурэ, цIыху мин щитхум къыщыщIэдзауэ зы мелуаным нэс ягъэкIуэдауэ къалъытэ абы щыгъуэ.
  • 1795 гъэм Франджым къыщащтащ Пщалъэхэм я мардэм теухуа хабзэр.
  • 1827 гъэм инджылыз фармацевт Уокер Джон ищIащ япэ сенычыр икIи ар и ныбжьэгъу уэчыл Никсон ирищауэ щытащ.
  • 1934 гъэм Урысейм къыщызэрагъэпэщащ бдзэжьейхэр хъумэным зи лэжьыгъэр хуэгъэпса IуэхущIапIэхэр.
  • Америкэм щыщ къэрал къулыкъущIэ, ЦРУ-м и япэ унафэщIу щыта Даллес Аллен къызэралъхурэ илъэси 126-рэ ирокъу.
  • ТхакIуэ, журналист, КъБР-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, АР-ми КъШР-ми щIыхь зиIэ я журналист Мэзыхьэ Борис и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
  • Урысей продюсер, кинокритик, «Кинотавр» фестивалым и къызэгъэпэщакIуэ Рудинштейн Марк и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
  • Къэрал къулыкъущIэ, политик, УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым и УнафэщI, «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденым и нагъыщэ псори зрата Матвиенкэ Валентинэ и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
  • Къэрэшей-Шэрджэсым и цIыхубэ усакIуэ, КъШР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ, Къандурым и цIэр зезыхьэ саугъэтыр зыхуагъэфэща Бемырзэ Мухьэдин къызэралъхурэ илъэс 72-рэ ирокъу.
  • Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Къуэжьокъуэ Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 9 — 11, жэщым градуси 2 — 3 щыхъунущ.
  • Мэлыжьыхьым и 8,бэрэжьей
  • Цыджанхэм я дунейпсо махуэщ. Цыджанхэм я дунейпсо Конгрессу 1971 гъэм Лондон щызэхэтам къыщащтащ абы теухуа унафэмрэ а лъэпкъым и гимнымрэ и ныпымрэ.
  • УФ-мрэ Белоруссиемрэ я Дзэ комиссариатхэм я лэжьакIуэхэм я махуэщ
  • 1766 гъэм мафIэсыр щагъэункIыфIкIэ къагъэсэбэп пкIэлъей зэрыгъэжыр къызэрагупсысам и патент дунейм щыяпэу США-м щатащ.
  • 1918 гъэм плъыфищу зэгуэлъ Урысей бэракъыр зэрахъуэкIащ щэкI плъыжь зэфIэзэщым къыхэщIыкIа, зи къуапэм, гъубжэ, уадэ, вагъуэ хэщIыхьа ныпкIэ.
  • 1918 гъэм Сихъу Сэфарбий и усэхэр зэрыт тхылъ къыдэкIащ.
  • 1966 гъэм КПСС-м и ЦК-м и Секретарь нэхъыщхьэу Брежнев Леонид хахащ.
  • Азие Курытым щыщ къэрал къулыкъущIэ, дзэзешэ, Кавказым и тхыдэми лъэужьышхуэ къыхэзына Тамерлан къызэралъхурэ илъэс 684-рэ ирокъу.
  • Адыгэ Республикэм щыщ парт, совет лэжьакIуэ, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Чэмокъуэ Аслъэнджэрий къызэралъхурэ илъэси 112-рэ ирокъу.
  • Композитор, УФ-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тыкъуэ Къаплъэн и ныбжьыр илъэс 82-рэ ирокъу.
  • Дипломат, Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэм и Секретарь нэхъыщхьэу 1997 — 2006 гъэхэм щыта Аннан Кофи къызэралъхурэ илъэс 82-рэ ирокъу.
  • Адыгеймрэ УФ-мрэ я цIыхубэ сурэтыщI, АР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Къат Теучэж и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирокъу.
  • Футболист цIэрыIуэ, тренер Iэзэ, СССР-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, къэралым и чемпион, Совет Союзым и мызакъуэу, дунейм и щIыпIэ куэдми зи цIэр щыIуа Чивадзе Александр и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
  • Къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ, КъБР-м и Парламентым ЩэнхабзэмкIэ, граждан, жылагъуэ IуэхущIапIэхэм зегъэужьынымрэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэмкIэ и комитетым хэт Пащты Борис и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
  • КъБР-м и Жылагъуэ палатэм хэта Шэшэн МуIэед и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
  • Урысей футболист цIэрыIуэ, УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, ди къэралми дуней псоми я гъуащхьэтет нэхъыфIхэм хабжэ Акинфеев Игорь и ныбжьыр илъэс 34-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 10 — 12, жэщым градус 1 — 2 щыхъунущ.