ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Ди зэманым и лIыхъужьхэр

2020-04-07

  • Иджыпсту дуней псом щызекIуэ псалъэмакъ нэхъыщхьэхэр зытеухуар коронавирусым земыгъэубгъунырщ, абы пэщIэтынырщ. КъекIуэкIыр апхуэдизкIэ куэдщи, кърахьэкI Iуэтэжхэм ятепщIыхьуи зы Iуэху еплъыкIэ гуэрым тыншу ухуэкIуэфыркъым, зым жиIэм адрейр пэщIэуэу щытщи. КъызэрыгуэкI цIыхухэм къытхуэнэжыр къэрал унафэщIхэмрэ дохутырхэмрэ я псалъэр дгъэзэщIэнырщ: къытхуагъэува пIалъэм ди унэ дисыжынырщ, медицинэм и лэжьакIуэхэм узыфэм зэрызыщытхъумэну къытхуагъэува Iэмал щхьэхуэхэм дытету.

  • НобэкIэ, псом хуэмыдэу, гугъу ехьыр дохутырхэрщ. Абыхэм я къару псори хуаунэтIащ уз шынагъуэм цIыхухэр къызэрырагъэлынум. Уегупсысмэ, нобэ ди зэманым и лIыхъужь нэхъыщхьэхэр ахэращ. Узыфэ зэрыцIалэхэм еIэзэ дохутырхэм махуэри жэщри сымаджэщым щагъакIуэ, лэжьэгъуэ сыхьэтыр нагъэсами, ахэр я унэхэм екIуэлIэжыну Iэмал зэрамыIэм къыхэкIыу. Сымаджэщым адэкIэ щыIэ дунейм ахэр пызыщIэр телефонырщ.
  • СПИД-мрэ узыфэ зэрыцIалэхэмрэ щеIэзэ, щыпэщIэт республикэ центрым гъатхэпэм и 18-м узыфэ зэрыцIалэ шынагъуэхэмкIэ госпиталь къыщызэрагъэпэщащ, апхуэдэуи къатхэм ящыщ зыр дохутырхэр щыпсэуну хухахащ. Интернетым къыдит Iэмалхэр къэдгъэсэбэпу абы дохутыр зыбжанэм щытыкIэм теухуа я еплъыкIэхэм фыщыдогъэгъуазэ.
  • НОТ Тамарэ: — Махуэ зыбжанэ и пэкIэ лэжьапIэ сыщыкIуэкIэ щыстIэгъэнум сегупсысу щытащ: бостей, кIэрэ плIэрэ хьэмэрэ гъуэншэдж. Нобэ псоми ди щыгъыныр зэщхьщ: ди щхьэм щыщIэдзауэ ди лъакъуэм нэс щIэуфащ. «Пшыхь дахэм узэрыкIуэ фэилъхьэгъуэщ, — жаIащ. — Пшыхьым уокIуэ. ГъащIэмрэ лIэныгъэмрэ къыщызэдэфэну пшыхьым. Уэ у-ГъащIэщ. Фэ тIум фи къафэм пашэныгъэр щыпIыгъыныр уи къалэнщ, сымаджэхэми, уи лэжьэгъухэми, хъыбарыфI къыпэплъэ дэтхэнэми фIэщхъуныгъэр яхэплъхьэжу». Лэжьэгъуэ зэманыр еухри, си фэилъхьэгъуэр сызэсэжа щыгъыным хуокIуэж. Ди гъащIэр тIууэ гуэша хъуащ. Иджыпсту дызэрыхуа щытыкIэм и пэкIэ щыIа гъащIэм дыхуозэш. Фэ, цIыхухэм, куэдкIэ фэлъытащ дунейпсо пандемиер къызэтегъэувыIэныр. ПсэукIэ зэпIэзэрытым дихьэжынымкIэ, ди сабийхэм, адэ-анэхэм, благъэ-Iыхьлыхэм нэхъ псынщIэу дахуэзэжынымкIэ дэIэпыкъуэгъу фыхъуфынущ. Фысакъ! ЗэрыхъукIэ, фи унэ фисыж!
  • АТМУРЗАЕВЭ Дианэ: — Дыщылажьэри дыщыпсэури сымаджэщырщ. Махуэ зыбжанэ хъуауэ сымаджэщ пщIантIэм нэхъ жыжьэ сыкIуакъым, си унагъуэри слъэгъуакъым. Коронавирусыр политикхэм къагупсыса гуэркъым, ар ди унагъуэхэр къызэднэкIауэ, емынэ узым зэрыпэщIэт щыгъыныр тщыгъыу, ди щхьэр хэтлъхьэнкIэ шынагъуэ щыIэу нобэрей ди гъащIэм дыщызыIууа узыфэ хьэлэчщ. ФызыщIэгупсысыжи, карантиным къыфхуигъэув хабзэхэр вгъэзащIэ, цIыхухэм фахэмыхьэ, узыфэ гъэтIылъа зиIэ жьы хъуа цIыхухэм, фи благъэхэм фахуэсакъ.Сэ шэч къытесхьэркъым си жыIэм цIыху нэхъыбэ къедаIуамэ, узыфэ шынагъуэр нэхъ щIэхыу зэрыужьыхынум. ИтIанэ дэри ди унэм декIуэлIэжыфынущ! Зыфхъумэж!
  • БЭРЭГЪУН Лианэ: — Узыфэ зэрыцIалэм щеIэзэ IэнатIэм и лэжьакIуэ псоми я жэщ-махуэр сымаджэщым щагъакIуэ. СыхьэтийкIэ долажьэ, ауэ ар зэман гъунэншэу къытщохъу, нэгъуджэ тIулъым фэр зыщIеIулIэ, нэкIуIупхъуэмкIи тыншу дыбэуэфыркъым. Ауэ абыи десэжащ. Нэхъ къыстохьэлъэ си Iыхьлыхэр зэрызмылъагъур. КъызэрыгуэкI си лэжьэгъуэ махуэхэм сыхуозэш. ЩытыкIэ гугъу дыкъихутащ, ауэ сышынэркъым, псори дызэкъуэувэмэ, узыфэ шынагъуэм дызэрыпэлъэщынур сощIэри. Си тхыгъэр зылъагъу псоми зыфхузогъазэ, сыт и лъэныкъуэкIи сакъыныгъэ зыхэвгъэлъыну. Дэ нэхъ псынщIэу унэм дызэрекIуэлIэжынур фи зэхэщIыкIым куэдкIэ елъытащ. КIэ зимыIэ щыIэкъым, иджыпсту дызыхэт шынагъуэми дыкъыхэкIынущ.
  • КЪАМБИЙ Людмилэ: — Госпиталым къиубыдыр тIууэ гуэшаш: «къабзэ», «фIей» щIыналъэ. Дыщыпсэур «къабзэ» щIыпIэрщ, абы хухэхащ IуэхущIапIэм и 4-нэ къатыр. «ФIей» щIыналъэм зыри къипх хъунукъым. Медицинэ тхылъхэм итын хуейр плъырым тет дохутырхэм телефонкIэ яжетIэурэ иратхэ. Емынэ узым зэрызыщахъумэ щыгъыныр тщыгъыу сыхьэти 8-кIэ долажьэ, дакъикъэ 15 — 20 токIуадэ ар зэтхъуэкIыжыным. Лэжьэгъуэ сыхьэтыр и кIэм нэса нэужь, медицинэ тхылъымпIэхэм дыхэтщ. Мы Iуэхум теухуауэ къызэрагъэпэща егъэджэныгъэхэми, онлайн-лекцэхэми тщIэн хуей псоми дыхуагъэсакъым: лэжьыгъэр здекIуэкIым упщIэ куэд къоув, ахэр дызэгъусэу зэфIыдох. Псом нэхърэ нэхъ хьэлъэщ ди Iыхьлыхэм дазэрыпэIэщIэр.
  • Ди щыгъын шынагъуэм ныкъусаныгъэ куэд иIэми, десэжащ. Сымаджэхэм я деж сыщыкIуэкIэ куэдрэ согупсыс: «Дауэ пIэрэ дакъызэрыщыхъур?» — жысIэу. Балигъхэм Iуэхур къагурыIуэ хъунщ. Сабийхэр-щэ? Согугъэ «Миньоны» мультфильмым хэт лIыхъужь цIыкIухэм драгъэщхьыу. Ди къудамэм щIэлъ сымаджэхэр (узыфэр яIэу зыхуагъэфащэхэрщ) цIыху зэпIэзэрытхэщ. Дэ абыхэм гущIэгъу яхудиIэщ, езыхэм дызыхащIыкI. «Узэджэр къокIуэ» жаIэ. НэхъыфIым дыщыгугъынщ. ТщIэркъым щытыкIэр зэпIэзэрыт щыхъужынур. Дохутырхэм унэм фыщIэсыну фыкъызэрыхураджэм лъабжьэ имыIэу щыткъым. Пэжщ, COVID-19-р цIыхухэм я процент 80-м тыншу щхьэщокI е ику ит хьэлъагъ иIэу игъэсымаджэу аращ. Иджыпсту дэ вирусым зэман къыфIэтхьэхун хуейщ. Ди иммунитетыр абы зы тхьэмахуэкIи хуэхьэзыр хъунукъым. Унэм фыщIэсыну фыкъыщIыхураджэр сымаджэ хьэлъэ хъухэм я бжыгъэр ягъэмэщIэн папщIэщ. Фи щхьэри фIыуэ флъагъухэри зэрыфхъумэным фыхущIэкъу.
  • СЫНДЫКУ Ланэ: — Мыпхуэдэ щытыкIэ шынагъуэ иджы япэу дихуэу аращ, ауэ абы псори дызэкъуигъэуващ. Социальнэ сетхэм дохутырхэм хуэгъэза псалъэ гуапэхэр щатх. Дэ ар зыхыдощIэ икIи абы ди дежэкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ. Дэтхэнэ Iуэхуми фIыр къыхэтлъагъукIыу, дымыгужьейуэ, гугъэ дахэ диIэу япэкIэ дыплъэу дыщытын хуейщ. Си Iуэхухэр тэмэмщ, ауэ си анэм и гъусэу къэзгъэна си къуэ цIыкIум егъэлеяуэ сыхуозэш. Дызыхуэвгъэсакъыж!
  • ЩхьэщэмыщI Изэ.