ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

ЛIыкIуэхэм я гъащIэр

2020-03-24

  • (гъэкIэщIауэ)
  • Тхьэр арэзы зыхуэхъун Хьуд и ужькIэ, Алыхьым цIыхубэм ЛIыкIуэу къахуигъэкIуат Сэлихь (Тхьэр арэзы зыхуэхъуныр).
  • Сэлихь къызыхуигъэкIуа гупым я псэупIэхэр яухуат жьыбгъэм зэтримыкъутэфын хуэдэу быдэу, Хьуд и жыIэм емыдэIуа гупыр жьыбгъэшхуэ къыкъуэуам ихьыжати. Ахэр бгъуэнщIагъым зэрыщыпсэум, абы хэлъ бжэхэр зэрыхьэлъэм щхьэкIэ я гугъэт жьыбгъи, псыи, зыри зэран къахуэмыхъуфыну. АрщхьэкIэ, Алы­хьым и къарум пэлъэщын щыIэ?!
  • Шэч хэмылъу, Сэлихь къызыхуигъэкIуа гупым Алыхьыр къахуэупсат мылъкушхуэкIэ, абыхэм я куэдт бгы­хэри, псыхъуэхэри, къэкIыгъэ­хэри, псэущхьэхэри.
  • Мылъкум зи щхьэр игъэунэза гупыр техьащ гъуэгу мыгъуэу нэ­хъапэм Хьуд и гупыр зытетам. Абыхэм ящыгъупщащ Алыхьыр икIи хуэпщылIу щIадзащ тхьэнэпцIхэм. Апхуэдэу щыхъум, абыхэм Алыхьым яхуигъэкIуащ Сэлихь ЛIыкIуэр, Алы­хьым и закъуэныгъэмрэ и арэзыщIыныгъэмрэ къыхуриджэнхэу. ЛIыкIуэм а къалэныр игъэзэщIащ еш имыIэу. Алыхьым и закъуэныгъэм ахэр ЛIыкIуэм къыхуриджащ илъэс 70-кIэ. АрщхьэкIэ, абыхэм зыри зэхахыну хуеякъым, уеблэмэ, ЛIыкIуэр яукIыну мурад ящIащ. Апхуэдэу щыхъум, Сэлихь зы бгъуэнщIагъ гуэрым деж защыщигъэпщкIуащ джаур бзаджащIэхэм. Ар абдеж щыжеящ илъэс 40-кIэ. Къэу­шыжу гупым щахыхьэжам, и къалэным адэкIи щыпищащ. ЛIыкIуэм цIыхухэр Алыхьым и закъуэныгъэм къыхуриджэхукIэ, бзаджащIэхэр зыхуэпщылI тхьэнэпцIхэм ящыщ зы къутэрт. Алыхьыр зэрыгубжьам ипкъ иткIэ, а гупым я бзылъхугъэхэри мылъхуэж хъуащ, уеблэмэ, къэкIыгъэхэри щымыIэж хъуащ. А псори я нэгу щIэкI пэтми, джаурхэм Iиман къахьыртэкъым.

  • ИкIэм-икIэжым, абыхэм ЛIыкIуэм жраIащ: «Уэ жыпIэр пэжу щытмэ, Алыхьым фIэкIа нэгъуэщI тхьэ щымыIэмэ, дэри Iиман къэтхьыну ухуеймэ, уи Алыхьым мо мывэ къы­рым махъшэбз къыхегъэ­щIы­кIыф, и шырыр и гъусэу». ЛIыкIуэм абыхэм жэуапу яритащ: «АтIэ, фэри фы­мыукI, лей евмых Алыхьым къыф­хуигъэщIыну махъшэм». «Хъунщ, дызэгурыIуащ», — жаIэри, ЛIыкIуэмрэ джаурхэмрэ зэращIылIащ зэгуры­Iуэныгъэ.
  •  ЛIыкIуэ лъапIэм нэмэз рэкхьэтитI ищIу, Алыхьышхуэм елъэIуа нэужь, Алыхь IэмыркIэ, Iэдэм бегъымба­рым иIыгъа башыр къищтэри, абыкIэ еуащ мывэ къырым. Алыхьым и ­къарур бгъэщIагъуэ хъунукъым, мывэ къырым къыхэкIащ махъшэбз, и шырыр щIыгъуу. Махъшэм и жьэм къыжьэдэкIащ «Алыхьым фIэкIа тхьэ щыIэкъым, Сэлихь Абы и ЛIы­кIуэу аращ» псалъэхэр.
  • Ар зи нэгу щIэкIа джаур гупым я пщыр къэтэджри, Сэлихь ЛIыкIуэм и щхьэм ба хуищIащ, Iиман щыпкъэ къызэрихьари жиIащ. Мис апхуэдэу абыхэм ящыщ куэдым Iиман къахьащ.
  • Махъшэбзымрэ и шырымрэ махуэ псом хъуакIуэрти, Сэлихь и мэжджытыр зыдэт къуажэм къыды­хьэ­жырт пщыхьэщхьэм. Ар къуажэм къыщыдыхьэжкIэ, къэувыIэурэ, унагъуэ къэс абы и шэр къыщIашырт. Мис апхуэдэу езыри хъуакIуэу, цIыхубэри гъэшкIэ ипIу псэурт а махъшэр.
  • Iиманыншэхэм яхэтт къулей дыдэу зы бзылъхугъэ бзаджащIэ, КъутамкIэ еджэу. Абы Iэщ куэду зэрихуэрт. ЛIыкIуэмрэ цIыхубэмрэ нэхъапэкIэ зэращIылIа зэгурыIуэныгъэм ипкъ иткIэ, псыкъуийр зы махуэм махъ­шэхэм папщIэ, адрей махуэм цIыху­хэм папщIэ къагъэсэбэпу арат. Бзылъхугъэ къулейм ар и псэм хуте­гъэхуакъым, махъшэхэм ираф псыр къехьэлъэкIыу хуежьащ. Апхуэдэу щыхъум, абы къигъэделащ напитI зиIэхэм ящыщу зылI мыхьэнэншэ, МусдикIэ еджэу. Къутамрэ Мусдирэ мурад ящIащ махъшэбзыр фIагъэжыну. Езыхэм яхуэдэ бзитI­щхьитI гуп гъусэ ящIри, я мурад фIейр ягъэзэщIащ — махъшэр фIагъэжащ. Махъшэ шырри фIагъэжынути, ­ягъуэтыжакъым. Хьэм хуэдэу зрадзри, махъшэм и лыр зэпкъратхъащ, хэти игъэващ, хэти игъэжьащ. Мис апхуэдэу епцIыжахэщ зэращIылIа зэгурыIуэныгъэм.
  • Ар хуабжьу и гум щIыхьащ ЛIы­кIуэм. ИкIи абыхэм захуигъэзащ: ФыгуфIэ, фэ! Махуищ пIалъэу фиIэу аращ. АдэкIэ флъагъунщ Алыхьым и нейр къызэрыфщыхуэр!» — жиIэри, къащыщIынухэр ягуригъэIуащ.
  • Махъшэр зыукIахэмрэ абы и лыр зышхахэмрэ я нэкIур адакъэ сыджым хуэдэу плъыжьу къэушахэщ пщэдджыжьым лIыкIуэм зэрыжиIам тету. ЕтIуанэ махуэм гъуэжьыбзэ хъуащ, ещанэ махуэм абыхэм я нэкIухэр вындым хуэдэу фIыцIэ хъуащ. Абдеж абыхэм къащыгурыIуащ Алы­хьым и нэлатым фIэкIыпIэ зэримыIэр, арщхьэкIэ, Iиман къахьыным и пIэкIэ мурад ящIащ мылIэ щIыкIэ Сэлихь яукIыну. ЛIыкIуэмрэ Iиман къэзыхьахэмрэ Палестинэм кIуэхэ­-ри, джаурхэм я мурадыр къемы­хъулIэу къэнащ.
  • ЕплIанэ махуэр къыщысам, джаур­хэр щым дыдэу зэхэст, къэхъунум пэплъэу, шынэу, «дэнэкIэ къикIыну пIэрэ ажалыр» жаIэу.
  • ИпэкIэ зэи щымыIауэ, зэуэ Iейуэ зэщIэгъуэгъуащ уафэр. Уафэм и ­гъуэгъуэкIэр апхуэдизкIэ шынагъуэт, гузэвэгъуэти, джаур гупыр щтэри, а дакъикъэм ягухэр зэгуэудащ. Псэууэ зыри къэнакъым. Мис аращ я кIуэдыжыкIэ хъуар Сэлихь ЛIыкIуэр къызыхуигъэкIуа гупу Iиман къэ­зы­мыхьахэм.