ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Сыт Тыркум щыпсэу адыгэхэр зыгъэгушхуэр?

2020-03-14

  • Дунейм тет лъэпкъыбзэхэм ящыщу нэхъ пасэрейхэм халъытэ адыгэбзэр Тыркум и университетхэм ящыщу тIум щаджыр — Эрджиесымрэ (къуэкIыпIэ псэ­лъэкIэр и лъабжьэу), Дузджэ университетымрэ (къухьэпIэ псэлъэкIэр и лъабжьэу).
  • Эрджиес университетым, Тыркум и университет нэхъ инхэм ящыщу Къайсэр къалэ дэтым, адыгэбзэмрэ щэнхабзэмкIэ и къудамэр 2013 гъэм къызэIуахауэ щытащ. Щхьэусыгъуэ зэмыл1эужьыгъуэхэм къахэкIыу, илъэс зыбжанэкIэ ар лэжьакъым, ауэ 2018 гъэм Хэкум егъэджакIуэхэр кърашри япэрей курсми студентхэр къащтащ — нэрыбгэ 30-м щIигъуу. 2019 — 2020 гъэ еджэгъуэми апхуэдэ дыдэу Эрджиес университетым и адыгэбзэ къудамэм студентхэр къищтауэ, курситIыр зэдоджэ.
  • Япэ курсым и дисциплинэхэм хохьэ: бзэщIэныгъэр, еджэныр, тхэныр, щIэдэIукIыныр, псэлъэныр, адыгэ щэнхабзэр. ЕтIуанэ курсым щегъэжьауэ къыхохьэ нэ­гъуэщI дерсхэри: адыгэбзэ практикумыр, адыгэ ди­алекто­логиер, адыгэ литературэр, урысыбзэр, Кавказым и тхыдэр.

  • Курс нэхъыжьхэм студентхэм яджынущ адыгэ тхыдэр, IуэрыIуатэр, мифологиер, бзэщIэныгъэм и Iыхьэ щхьэхуэхэр. Эрджиес университетым илъэсрэ ныкъуэрэ лъэхъэнэм къриубыдэу адыгэбзэр щегъэджыныр зэрекIуэкIам къигъэлъэгъуащ Iуэху дахэм бгъэдыхьэкIэу иIэн­ хуейри, методикэ и лъэныкъуэкIэ гулъытэ нэхъ зыхуэщIыпхъэри. А псори зэхьэлIэжар, зыхуэгъэзар адыгэбзэм хуеджэну университетым щIыхьахэращ, икIи угугъэ хъунущ еджакIуэхэм къапэщылъ къалэн мытын­шыр къагурыIуэу я Iуэху нэхъыщхьэм егугъуу еджэхэу. Адыгэбзэр адэкIэ тырку къэралым щызекIуэныр, ар щIэблэхэм яхэпщэныр куэдкIэ зэлъытар икIи а IуэхумкIэ дызыщыгугъыр адыгэбзэр джынымкIэ япэ лъэбакъуэхэр зычахэрщ.
  • Хэкумрэ Тыркумрэ къыщинэмыщIауэ, адыгэбзэр ­щадж Куржым и къалащхьэ Тифлис къэрал университетым, Швецием щыIэ Мальмё университетымрэ Лунд университетымрэ, Нидерландхэм щыIэ Лейден университетым, Канадэм и МакМастер университетым, Австралием и Квинсленд университетым, нэгъуэщI къэралхэми. Ауэ мы иужьрейхэм адыгэбзэр зэрыщаджыр нэхъыбэм зытещIыхьар къэхутэныгъэ лэжьыгъэрщ, нэ­гъуэщIу жыпIэмэ, а университетхэр къэзыуххэм нэгъэсауэ адыгэбзэр ящIэу щыткъым, атIэ адыгэбзэм и теорием и екIурабгъухэм щагъэгъуазэу аращ. Арами, адыгэбзэр щIэныгъэ утыкум итыным хуэщхьэпэ Iуэхушхуэ ялэжь а еджапIэ нэхъыщхьэхэм. Абыхэм къащхьэщокI Тыркум адыгэбзэр яджыныр университетышхуитIым зэрыщекIуэкIыр. Къайсэррэ Дузджэрэ адыгэбзэ къудамэхэр къыщызыуххэр курыт еджапIэхэми университетхэми щезыгъэдж егъэджакIуэуи щIэныгъэрылажьэуи лэжьэ­фы­нухэщ. Къудамэхэм щеджэхэм апхуэдэ лъэкIыныгъэ къезытыну щIэныгъэ куу ягъуэтынымкIэ лэжьыгъэшхуэ ирагъэкIуэкI Черкесскрэ Мейкъуапэрэ икIа егъэджа­кIуэхэм.
  • АдыгэбзэмкIэ къудамэхэр Тыркум и университетхэм къызэрыщызэIуахам нэгъуэщI мыхьэнэи иIэщ: абы Анадолэ щIыналъэм щыпсэу адыгэхэр егъэгушхуэ, адыгэбзэр, адыгэ хабзэр, адыгэ щэнхабзэр мыкIуэдыжу щIэблэщIэхэр абыхэм щIэпIыкIа зэрыхъунымкIэ гугъапIэшхуэ къарет.
  • ИУАН Зэуал,
  • профессор.
  • ПАЩТЫ Мадинэ,
  • егъэджакIуэ нэхъыжь.
  • Тырку Республикэ, Къайсэр къалэ