ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Тхьэм зы щIыпIэм щызэхуишэса?

2020-03-07

  • Ижь-ижьыж лъандэрэ къэрал зэмылIэужьыгъуэ­хэм ящыщ къэхутакIуэхэр, еджагъэшхуэхэр ягъэщIа­гъуэу адыгэ бзылъхугъэм тетхыхьащ. Ахэр тепсэ­лъы­хьащ адыгэ бзылъхугъэм и дахагъэм, и акъыл жаным, ар нэхъри гуакIуэ зыщI зэрихьэ хабзэ гъэщIэ­гъуэнхэм.
  • X лIэщIыгъуэм адыгэ хэкум щыIа хьэрып географ-къэхутакIуэ Абдул-Хьэ­сэн Алий аль-Массуди итхыгъащ: «Хэгъэгуу дэ дыздэщыIахэм, къеттхэ­кIа лъэпкъхэм зыри яхэткъым адыгэхэм хуэдэу зи щIыфэр хужьрэ зи бзылъхугъэхэр дахэрэ.

  • Зы лъэпкъи иIэкъым апхуэдэ уардагъэ, Iэпкълъэпкъ зэ­кIуж. Адыгэ бзылъхугъэхэр цIэрыIуэщ я хьэл-щэн дахэмкIэ».
  • Массуди и ужь илъэс 800-м нэс дэкIауэщ нэмыцэ философ-этнограф Гердер Иоганн адыгэхэм щатетхыхьар. Мис абы итхам щыщ пычыгъуэхэр: «Мыр адыгэ хэкущ, дахагъэм и хэщIапIэщ… Адыгэ бзылъхугъэр дуней хъурейм къыщацIыху. Абыхэм я наб­дзэ шылэ фIыцIэ псыгъуэ­ къурашэм, хъуаскIэр къы­зыщIих нэ фIыцIэхэм, натIэ хужь джафэм, нэкIу хъурей Iупэ пIащIэм удамыхьэхынкIэ Iэмал иIэкъым. Дуней псом Iэпкълъэпкъ зэкIужу тет цIыхухэр мыбдеж Тхьэм щызэхуишэсам хуэдэщ… Дэ, Европэм, ди насыпти, мы лъэпкъ дахащэм дыпэмыжыжьэу Тхьэм дыкъигъэщIащ».