ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Мы махуэхэм

2020-02-22

  • Мазаем и 22,  щэбэт
  •  ЩIэпхъаджагъэ зыкIэлъызэрахьа цIыхухэм защIэгъэкъуэным и дунейпсо махуэщ
  •  Мысырым и Зэкъуэтыныгъэм и махуэщ
  •  Индием Анэм и махуэр щагъэлъапIэ

  •  1714 гъэм Санкт-Петербург къыщызэрагъэпэщащ Аптекарскэ хадэр. Иджыпсту ар ЩIУА-м и Ботаническэ хадэрщ.
  •  1819 гъэм Флоридэр Испанием къыхэкIри, США-м и штат хъуащ — ар Америкэм и Штат Зэгуэтхэм доллар мелуанитхукIэ иращат.
  •  1921 гъэм СССР-м и Къэрал планыр къызэрагъэпэщащ.
  •  1935 гъэм унафэ къащтащ США-м и президентым и хэщIапIэ Унэ ху-жьым кхъухьлъатэхэр щхьэпрылъэтыкIыну зэрыхуимытым теухуауэ.
  •  1993 гъэм УФ-м и Президентым егъэщIылIа Президент совет къызэрагъэпэщащ.
  •  2014 гъэм Украинэм и Радэ Нэхъыщхьэм унафэ къищтащ а къэралым и еплIанэ президент Янукович Виктор конституцэкIэ и пщэ къыдэхуэ и къалэнхэр зыщхьэщихыжауэ къэлъытэным теухуауэ.
  •  Польшэм щыщ композитор, пианист цIэрыIуэ Шопен Фредерик къызэралъхурэ илъэс 208-рэ ирокъу.
  •  Дзэ къулыкъущIэ, США-м и япэ президенту щыта Вашингтон Джордж къызэралъхурэ илъэс 288-рэ ирокъу.
  •  Къэрал къулыкъущIэ, Урысейм и Президентым и лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щы-Iа, Урысейм и ЛIыхъужь Казанцев Виктор и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
  •  Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Щауэ Му-хьэмэд и ныбжьыр илъэс 78-рэ ирокъу.
  •  УФ-м щIыхь зиIэ и энергетик, КъБР-м и къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ Кебеков Владимир и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
  •  КъБР-м и Парламентым и депутату щыта, Къэбэрдей-Балъкъэрым мэкъумэш хозяйствэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Щоджэн Мартин и ныбжьыр илъэс 66-рэ ирокъу.
  •  УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым и сенатор, КъБР-м и Президенту щыта, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, ЩIДАА-м и академик Къанокъуэ Арсен и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
  •  Къэрал, политикэ лэжьакIуэ, КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIу лэжьа Хьэсанэ Руслан и ныбжьыр илъэс 60 ирокъу.
  •  КъБР-м, КъШР-м, Адыгэ Республикэм, Ингушым я цIыхубэ артисткэ Сокъур Ольгэ къыщалъхуа махуэщ.
  •  КъБКъМУ-м и ректор, техникэ щIэныгъэхэм я доктор, доцент Апажэ Аслъэн и ныбжьыр илъэс 46-рэ ирокъу.
  •  Урысей актрисэ цIэрыIуэ, уэрэджыIакIуэ, УФ-м и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща Будинэ Ольгэ и ныбжьыр илъэс 45-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Махуэм хуабэр гра-дуси 4 — 5, жэщым градуси 2 — 3 щыхъунущ.
  • Мазаем и 23, тхьэмахуэ
  •  Белоруссием, Къыргъызым, Урысейм, Таджикистаным, Осетие Ипщэм Хэкум и хъумакIуэм и махуэр щагъэлъапIэ
  •  1918 гъэм совет къэралым и дзэр (лэжьакIуэхэмрэ мэкъумэшыщIэхэмрэ я дзэ плъыжь зыфIащар) къызэрагъэпэщу щIадзащ.
  •  1942 гъэм Къардэн Къубатий Ленин орденыр япэу къратащ.
  •  1944 гъэм СССР-м ЗыхъумэжыныгъэмкIэ и къэрал комитетым унафэ къищтащ Шэшэн-Ингуш Республи-кэр зэрыщымыIэжым теухуауэ. Абы ипкъ иткIэ, я щIыналъэм ирашри Азие Курытымрэ Къэзахъстанымрэ ягъэIэпхъуауэ щытащ шэшэн, ингуш лъэпкъхэм ящыщу цIыху 493269-рэ.
  •  1947 гъэм СтандартизацэмкIэ дунейпсо зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ.
  •  1954 гъэм СССР-м унафэ щащIащ щIыщIэхэр гъавэ щыбгъэкI хъун хуэдэу вапIэхэм къыхэгъэхьэным теухуауэ.
  •  Чехословакием щыщ журналист, фашизмэм и бий ерууэ щыта, Мамырыгъэм и дунейпсо саугъэтыр зыхуагъэфэща Фучик Юлиус къызэралъхурэ илъэси 117-рэ ирокъу. Ар Берлин дэт тутнакъэщым 1943 гъэм фокIадэм и 8-м щаукIауэ щытащ. А махуэр Журналистхэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэу ягъэуващ.
  •  Къэрал лэжьакIуэ, КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и УнафэщIу, КПСС-м и Къэбэрдей-Балъкъэр обкомым и секретару щыта ШэджыхьэщIэ Мухьэмэд къызэралъхурэ илъэс 97-рэ ирокъу.
  •  Композитор, УФ-м и цIыхубэ ар-тист, КъБР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат, КъБР-м и Гимным и макъамэр зытха Къардэн Хьэсэн и ныбжьыр илъэс 97-рэ ирокъу.
  •  УФ-м, КъБР-м щIыхь зиIэ я егъэджакIуэ Пащты СулътIан къызэ- ралъхурэ илъэс 97-рэ ирокъу.
  •  КъБР-м щIыхь зиIэ и сурэтыщI Акъсырэ МуIэед и ныбжьыр илъэс 89-рэ ирокъу.
  •  Совет, урысей композитор, УФ-м и цIыхубэ артист, Урысей Федерацэм и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща, фильмрэ мультфильму 160-м щIигъум макъамэ яхуэзытха Крылатов Евгений и ныбжьыр илъэс 86-рэ ирокъу.
  •  УсакIуэ, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъубжокъуэ Лиуан къызэралъхурэ илъэс 83-рэ ирокъу.
  •  Актёр, режиссёр цIэрыIуэу щыта, СССР-м и цIыхубэ артист Янковский Олег къызэралъхурэ илъэс 76-рэ ирокъу.
  •  Украинэм и ещанэ президент (2005 — 2010 гъэхэм) Ющенкэ Виктор и ныбжьыр илъэс 66-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градуси 7 — 8, жэщым градуси 3 — 6 щыхъунущ.
  • Мазаем и 24, блыщхьэ
  •  Эстонием и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
  •  Мексикэм и къэрал ныпым и махуэщ
  •  1466 гъэм Бельгием и Брюгге къалэм дунейм щыяпэу лотерее щагъэджэгуащ.
  •  1881 гъэм Панамэ кIэнауэр ухуэн щIадзащ.
  •  1942 гъэм «Америкэм и макъ» радиостанцым и япэ нэтыныр эфирым кIуащ.
  •  1973 гъэм ди къэралым и телевиденэм япэу игъэлъэгъуащ «Нэрылъагъухэр — фIэщщIыгъуейхэр» нэтыныр.
  •  1994 гъэм Налшык деж къыщехуэхащ Ан-12 кхъухьлъатэр, Санкт-Петербург къалэм къикIыр. Абы цIыху 13 хэкIуэдащ.
  •  Флотым и адмирал, тенджыз ФIыцIэ флотыр къызэзыгъэпэщахэм ящыщ, адыгэу ялъытэ Ушаков Фёдор къызэралъхурэ илъэс 275-рэ ирокъу.
  •  ТхакIуэ, драматург цIэрыIуэ Иванов Всеволод къызэралъхурэ илъэси 125-рэ ирокъу.
  •  Шэрджэс тхакIуэ Уэхъутэ Абдулыхь къызэралъхурэ илъэси 111-рэ ирокъу.
  •  Драматург, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Щхьэгъэпсо Мухьэмэд къызэралъхурэ илъэси 105-рэ ирокъу.
  •  УэрэджыIакIуэ, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Кристалинская Майе къызэралъхурэ илъэс 88-рэ ирокъу.
  •  Физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Алшагъыр Борис и ныбжьыр илъэс 78-рэ ирокъу.
  •  Актрисэ, РСФСР-м и цIыхубэ артисткэ Соловей Еленэ и ныбжьыр илъэс 73-рэ ирокъу.
  •  Къэрал лэжьакIуэ, хьэрычэтыщIэ, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор Ерчэн Темболэт къызэралъхурэ илъэс 62-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градуси 6 — 7, жэщым градуси 3 — 5 щыхъунущ.
  • Мазаем и 25, гъубж
  •  Кувейтым и лъэпкъ гуфIэгъуэщ — Британием къыхэкIыу къэрал щхьэхуэ щыхъуа махуэр (1961 гъэм) егъэлъапIэ
  •  1836 гъэм США-м щыяпэу Кольт Сэмюэл кIэрахъуэ къызэригупсысам щыхьэт техъуэ патент къратащ.
  •  1921 гъэм Куржы ССР-р къызэрагъэпэщащ.
  •  1946 гъэм Дзэ Плъыжьым зэреджэр Советыдзэ жиIэу зэрахъуэкIащ.
  •  1956 гъэм Хрущёв Никитэ КПСС-м и ХХ съездым и зэIущIэ зэхуэщIам къыщыпсэлъащ, Сталин Иосиф иригъэкIуэкIа политикэмкIэ зэрымыарэзыр къигъэлъагъуэу, ар щIэпхъа- джагъэ пыухыкIахэмкIэ игъэкъуаншэу.
  •  1977 гъэм, Москва и мызакъуэу, Европэм щынэхъ ин дыдэу къалъытэу щыта «Россия» хьэщIэщым мафIэсышхуэ дыдэ къыщыхъуащ. Абы цIыху 43-рэ хэкIуэдауэ щытащ.
  •  1992 гъэм Урысей хьэрш агентствэр къызэрагъэпэщащ.
  •  Актёр, СССР-м и цIыхубэ артист Санаев Всеволод къызэралъхурэ илъэси 108-рэ ирокъу.
  •  Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБКъУ-м и япэ ректору щыта Бэрбэч ХьэтIутIэ къызэралъхурэ илъэси 104-рэ ирокъу.
  •  Филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ КIуэкIуэ Джэмалдин къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу.
  •  Инджылызым щыщ рок-музыкант, «Битлз» гуп цIэрыIуэм хэта Харри- сон Джордж къызэралъхурэ илъэс 77-рэ ирокъу.
  •  УФ-м и Президентым и лIыкIуэу Ипщэ федеральнэ щIыналъэм щыIэ, Урысейм и прокурор нэхъыщхьэу щыта, Урысей Федерацэм и ЛIыхъужь Устинов Владимир и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ. Махуэм хуабэр градуси 5, жэщым градус 1 — 2 щыхъунущ.