ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Нобэрэ пщэдейрэ

2019-10-31

  • Жэпуэгъуэм и 31,
  • махуэку
  • Экономием и дунейпсо махуэщ
  • Къалэхэм я дунейпсо махуэщ
  • Тенджыз ФIыцIэм и дунейпсо махуэщ
  • Гимнастикэм и урысейпсо махуэщ
  • Урысейм щыIэ СИЗО-хэмрэ тутнакъэщхэмрэ я лэжьакIуэхэм я махуэщ
  • Урысейм щылажьэ Iэ­пэтэрмэш зэдзэкIакIуэм и махуэщ

  • 1811 гъэм Санкт-Петербург пэмыжыжьэ Царское Село жылэм къыщызэIуахащ урыс тхыдэмрэ щэнхабзэм­рэ я зыужьыныгъэмкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ хъуа еджапIэр — Императорым и Царскосельскэ ­лицей зыфIащар. Ар къэ­зыухахэм къахэкIащ щIэныгъэлI, тхакIуэ, усакIуэ, дзэзешэ лъэрызехьэхэр. Абы­хэм ящыщу нэхъ цIэ­рыIуэ дыдэ хъуар Пушкин Александрщ.
  • 1864 гъэм Невадэ щIы­налъэр США-м хыхьащ абы и 36-нэ штату.
  • 1888 гъэм лъакъуэрыгъа­жэм щIалъхьэ хьэфэ шэрхъыр къагупсысащ.
  • 1892 гъэм къыдэкIащ Артур Конан Дойль и «Приключения Шерлока Холмса» тхылъыр.
  • 1984 гъэм Индием и премьер-министр Ганди Инди-рэ  яукIащ.
  • 2011 гъэм, ООН-м цIыхухэр къэзыбж и фондым къыз­э­ри­тамкIэ, дунейм къыте-хьащ ЩIым щыпсэухэр мелард пщыкIуз иризыгъэкъуа цIыхур. Абы иризэдауэ пэт­ми, Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я ­Зэгухьэныгъэм унафэ къищ­тауэ щытащ апхуэдэ цIыхуу Филиппинхэм къыщалъхуа Камачо Даницэ Мэй къызэрилъытам теухуауэ.
  • 2015 гъэм Синай хы­тIы­гу­ны­къуэм къыщехуэхащ Airbus A321-231 кхъухьлъатэр. Мысырым и ­Шарм-эш-Шейх къалэм къи­кIыжу Санкт-Петербург къэкIуэж рейсым иса цIыху 224-ри абы хэкIуэдат.
  • Урыс шахматист, дуней псом и еплIанэ чемпион Алёхин Александр къызэралъхурэ илъэси 127-рэ ­ирокъу.
  • Совет актёр цIэрыIуэ, ­СССР-м и цIыхубэ артист Папанов Анатолий къызэралъхурэ илъэс 97-рэ ­ирокъу.
  • Совет экономист, урысей политик, Москва къалэм и япэ Iэтащхьэу щыта Попов Гавриил и ныбжьыр илъэс 83-рэ ирокъу.
  • УФ-м и къэрал лэ­жьа­кIуэ, етIуанэ рангым и къэ­рал чэн­джэщэгъуу щы­та Хъуп­сы­рокъуэ ­Назир (Кърым-Джэрий) къы­­зэралъхурэ илъэс 67-рэ ирокъу.
  • Дунейм и
  • щытыкIэнур
  •    «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ, уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градуси 5 — 6, жэщым градуси 2 щыхъунущ.
  • ЩэкIуэгъуэм и 1,
  • мэрем
  • Урысей Федерацэм и Суд приставхэм я махуэщ
  • 1520 гъэм Магеллан и псы дэжыпIэр зэрыщыIэр къахутащ. Абы и бгъуагъыр ки­лометритIрэ метр щитIрэ ­къудейщ зэрыхъур, ауэ Америкэ Ипщэмрэ Огненная Земля щIыналъэмрэ зэпегъэщхьэхукI.
  • 1800 гъэм США-м и уна­фэщIхэм ящыщу япэу Адамс Джон Iэпхъуащ пре­зи­дентхэм я хэщIапIэщIэм — иджыпсту ахэр Унэ ХужькIэ зэджэм.
  • 1857 гъэм Урысейм япэ ­пощт маркэр къыщыдагъэ­кIащ. Абы щхьитI зыфIэт бгъэм и сурэт тетт, и уасэр кIэпIейкIипщIт.
  • 1894 гъэм Урысейм и пащ­тыхь тахътэр къылъысащ къэралым и иужьрей им­ператор Николай ЕтIуанэм.
  • 1897 гъэм Турин дэт университетым и студентхэм къы­зэрагъэпэщащ «Ювентус» (Италие) футбол ко­мандэр. Иджы ар дуней псом щыцIэрыIуэ клуб лъэщщ.
  • 1899 гъэм «Варяг» кхъу­хьыр тенджызым япэу техьащ.
  • 1922 гъэм Налшык парт школ къыщызэIуахащ.
  • 1936 гъэм Налшык Урыс къэрал драмэ театр къыщызэIуахащ.
  • 1938 гъэм япэу ягъэунэ­хуащ Хэку зауэшхуэм и зэманым  цIэрыIуэ дыдэ ­хъуауэ щыта «Катюша» Iэ­щэм и ­къарур.
  • 1941 гъэм США-мрэ Канадэмрэ я зэхуакум, Ниагарэ псыкъелъэм щхьэщы-ту, лъэмыж къыщызэIуахащ. Абы лэгъупыкъу лъэ­мыж­кIэ йоджэ.
  • 1950 гъэм США-м и президент Трумэн Гарри яукIын мурадкIэ лейзехьэхэр те­уат.
  • 1977 гъэм лэжьэн щIа­дзащ цIыхухэр къызэрырашэкI Ту-144 кхъухьлъатэ-хэм.
  • 1993 гъэм Европэ Зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ. Иджыпсту абы къэрал 28-рэ хохьэ.
  • 1997 гъэм «Культура» телеканалым лэжьэн щIидзащ.
  • 1998 гъэм Европэм цIыхум и хуитыныгъэхэмкIэ и судыр къызэрагъэпэщащ.
  • Дзэ, къэрал къулыкъущIэ, Урысейм и лъэпкъ лIыхъужь Пожарский Дмитрий къы­зэралъхурэ илъэс 441-рэ ирокъу.
  • КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ, Ленин саугъэтым, СССР-м, РСФСР-м я Къэрал саугъэтхэм я лауреат Кулиев Къайсын къызэралъхурэ илъэси 102-рэ ирокъу.
  • Къэрал, жылагъуэ лэ­жьакIуэ, щIэныгъэлI, УФ-м щIыхь зиIэ и экономист ГуэбэщIыкI Жантемыр и ныбжьыр илъэс 81-рэ ­ирокъу.
  • Медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Шыгъушэ Хьэсэн къы­зэралъхурэ илъэс 72-рэ ирокъу.
  • Дунейм и
  • щытыкIэнур
  •    «pogoda.yandex.ru» сай­-тым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ, уэс тIэкIу ­къыщесынущ. Хуабэр махуэм градус 1 — 2, жэщым 1 градус щыхъунущ.
  • Зыгъэхьэзырар ЖьэкIэмыхъу Маринэщ.