ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Нобэрэ пщэдейрэ

2019-10-01

  • Жэпуэгъуэм и 1, гъубж
  • Зи ныбжь хэкIуэтахэм я дунейпсо махуэщ
  • Макъамэм и дунейпсо махуэщ
  • Лы мышхыным и дунейпсо махуэщ
  • Кофем и дунейпсо махуэщ
  • УФ-м и лъэсыдзэхэм я махуэщ
  • Азербайджаным и прокуратурэм и лэжьакIуэхэм я махуэщ
  • Китайм и лъэпкъ махуэшхуэщ. 1949 гъэм жэпуэгъуэм и 1-м къызэрагъэпэщащ Китай ЦIыхубэ Республикэр.

  • Узбекистаным щагъэлъапIэ егъэджакIуэмрэ гъэсакIуэмрэ я махуэр
  • 1661 гъэм дунейм щыяпэу Инджылызым щызэхэтащ кхъухьхэмкIэ къыщызэдэжа зэпеуэ. Зэхьэзэхуар зэкъуэшитIт — а къэралым и пащтыхь Карл ЕтIуанэмрэ абы и къуэш Джеймсрэ. ТекIуар, дауи, къэрал унафэщIырт.
  • 1881 гъэм Франджым къыщызэрагъэпэщащ «Бордо» футбол клубыр.
  • 1924 гъэм Москва къыщызэIуахащ Сатирэм и театрыр.
  • 1924 гъэм Налшык егъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр техникум къыщызэIуахащ.
  • 1931 гъэм СССР-м и телевиденэм пIалъэ хэхам тету лэжьэн щIидзащ.
  • 1933 гъэм Налшык Лениным и цIэр зэрихьэу дэт еджапIэ къалэ цIыкIум къыщызэрагъэпэщащ лъэпкъ студие.
  • 1967 гъэм СССР-м и Телевиденэ нэхъыщхьэм и нэтынхэр щхъуэкIэплъыкIэу къигъэлъагъуэу хуежьащ.
  • 1988 гъэм СССР-м футболымкIэ и командэ къыхэхар Корее Республикэм и къалащхьэм щекIуэкIа ХХIV гъэмахуэ Олимп Джэгухэм я чемпион хъуащ.
  • Урысей император Павел Езанэр къызэралъхурэ илъэс 265-рэ ирокъу.
  • Къэбэрдей тхакIуэ, драматург Нало Жансэхъу къызэралъхурэ илъэси 113-рэ ирокъу.
  • Урысей актёр, режиссёр, СССР-м и цIыхубэ артист Ефремов Олег къызэралъхурэ илъэс 92-рэ ирокъу.
  • Дзэ къулыкъущIэ, генерал-майор Хъуэт Владимир                  и ныбжьыр илъэс 82-рэ                ирокъу.
  • Къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ Къущхьэ Амырхъан и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
  • Адыгэ усакIуэ, тхакIуэ, критик Ергъукъу-ШащIэ Шэмсиет къыщалъхуа махуэщ.
  • Урысей актрисэ, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Усатовэ Нинэ и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
  • Инджылызым щыщ политик, а къэралым и премьер-министру щыта Мэй Тере-          зэ и ныбжьыр илъэс 63-рэ           ирокъу.
  • Урысей актрисэ, жылагъуэ лэжьакIуэ, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Хаматовэ Чулпан и ныбжьыр илъэс 44-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •    «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 21 — 24-рэ, жэщым градус 11 — 12 щыхъунущ.
  • Жэпуэгъуэм и 2, бэрэжьей
  • Залымыгъэ мылэжьыным и дунейпсо махуэщ. ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм 2007 гъэм къищта унафэмкIэ ягъэуващ, Индием и лъэпкъ-щхьэхуитщIыжакIуэ зэщIэхъееныгъэм и пашэу щыта Ган-ди Махатмэ къыщалъхуа махуэм трагъахуэри.
  • СНГ-м хыхьэ къэралхэм щагъэлъапIэ цIыхухэм профтех щIэныгъэ егъэгъуэтыным и махуэр
  • 1552 гъэм Иван Грознэм и дзэм Къэзан къалэр къащтащ икIи Къэзан хъаныгъуэр Урысейм къыгуагъэхьащ.
  • 1870 гъэм Рим къалэр Италие зэгуагъэхьэжам и щыхьэр хъуащ.
  • 1936 гъэм зи судыр ящIам нэхъыбэ дыдэу тралъхьэ илъэс бжыгъэр хъуэжыным теухуа унафэ къащтащ. ЩIэпхъаджагъэ хьэлъэ зылэжьам илъэси 10-м и пIэкIэ илъэс 25-рэ тутнакъэщым щигъэкIуэну ягъэуващ.
  • 1942 гъэм Краснодон къалэм къыщызэрагъэпэщащ «ЩIэблэщIэ гвардие» щэхурылажьэ комсомол зэгухьэныгъэр.
  • 1945 гъэм Къэбэрдей пединститутым школ-интернат къыщызэIуахащ.
  • 1987 гъэм япэу телевиденэм игъэлъэгъуащ «Взгляд» нэтыныр — зэман кIэщIым къриубыдэу къэралым икъукIэ цIэрыIуэ щыхъуауэ щытар. Ар къызэрагъэпэщащ икIи илъэс куэдкIэ ирагъэкIуэкIащ Малкин Анатолий, Лысенкэ Анатолий, Любимов Александр, Листьев Владислав, Политковский Александр, Эрнст Константин, Демидов Иван, Хангэ Еленэ, хьэрычэтыщIэ Довгань Владимир сымэ, нэгъуэщIхэми. А нэтынырщ япэу утыку къыщихьар иужькIэ цIэрыIуэ дыдэ хъуауэ щыта Цой Виктор и «Кино» гупыр.
  • Индием и лъэпкъ-щхьэхуитщIыжакIуэ зэщIэхъееныгъэм и пашэхэм ящыщ зыуэ щыта Ганди Махатмэ къызэралъхурэ илъэси 150-рэ ирокъу.
  • Совет дзэ къулыкъущIэ, Совет Союзым и Маршал Шапошников Борис къызэралъхурэ илъэси 132-рэ ирокъу.
  • Союзпсо радиом и диктор, СССР-м и цIыхубэ артист, Хэку зауэшхуэм и зэма-         ным «Совинформбюро»-м и хъыбарыщIэхэм къеджэу щыта Левитан Юрий къызэралъхурэ илъэси 105-рэ ирокъу.
  • УэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, Урысей Федерацэм, КъБР-м, АР-м, КъШР-м, Дагъыстаным я цIыхубэ артист Тут Заур и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
  • СурэтыщI-живописец Ерчэн Исуф и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
  • Пауэрлифтинг спорт лIэужьыгъуэмкIэ плIэнейрэ (1996 — 1999 гъэхэм) дунейм и чемпион  хъуа Хъуажь Юрий и ныбжьыр илъэс 49-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •    «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 22 — 24-рэ, жэщым градус 12 — 13 щыхъунущ.