ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2019-07-27

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • ШэкIэ щIа прунж хьэнтхъупс, бжьын гъэлыбжьа тедзауэ
  • Прунж лъэсар шыгъу зыхэдза псы къэкъуалъэм хакIутэ, зэIащIэурэ, тхъурымбэр къытрахыурэ зэ къытрагъэкъуалъэ. МафIэр щабэ ящIри, ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, зэзэмызэ тхъурымбэр къытрахыурэ. ИтIанэ зэIащIэурэ шэ гъэпщтар щIакIэ, мафIэр щабэ ящIри, хьэзыр хъуху ягъавэ.

  • Хьэзыр хъуа прунж хьэнтхъупсыр пэшхьэкум къытрахыж, бжьын гъэлыбжьа традзэри, шыуаныщхьэр тепIауэ дакъикъитху-хыкIэ щагъэт. Пщтыру Iэнэм трагъэувэ. ЩIакхъуэ е лэкъум дашх.
  • Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ): псыуэ — г 150-рэ, прунжу — г 50, шэ щIэмыхуу — г 400, шыгъуу — узыхуейм хуэдиз. Бжьын гъэлыбжьам: тхъууэ — г 15, бжьын укъэбзауэ — г 15, шыбжий сыр хьэжауэ — узыхуейм хуэдиз.
  • КIэртIоф гъэва гъэдиижа
  • КIэртIоф тхьэщIар и фэр зэрытелъу ягъавэ. Псыр щIагъэжри ягъэупщIыIу, яукъэбз, пIащIэ цIыкIуурэ яупщIатэ. Бжьын цIынэ гъэкъэбзар сэкIэ зэпагъэлъэлъ, бжьыныху укъэбзар яуб. Ахэр фалъэ куум иралъхьэри шыгъу, шыбжий сыр хьэжа хадзэ, шатэ хакIэжри, зэрызэхэмыпIытIэнкIэ хуэсакъыурэ кIэртIоф IупщIэхэр хагъэзэрыхь.
  • Iэнэм щытрагъэувэкIэ тепщэч куу цIыкIум иралъхьэри, бжьын цIынэ упщIэта тракIутэж. ЩIакхъуэ е лэкъум дашх.
  • Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ): кIэртIоф мыукъэбзауэ — г 200, бжьын цIынэу — г 50, бжьыныху укъэбзауэ — г 20, шатэу — г 80, шыгъуу, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
  • «Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым  къитхыжащ.
  •  
  • Хъыбар гукъинэжхэм щыщ
  • Уджпхырыху
  • Шыгъушэ НэIиб жари Зеикъуэ щIалэ хьэлэмэт дэсащ, лэжьакIуэшхуэу, ехьэжьауэ цIыху хьэлэлу, нэщхъыфIэу, гушыIэ дахэ хэлъу, псом ящхьэжу дахащэу къафэу, езыр сэ нэхърэ нэхъыжьми, си ныбжьэгъушхуэу.
  • НэIиб зауэм хэтыну и ныбжьыр нэсыпатэкъым, ауэ зауэм щыгъуи, абы и ужь илъэс гугъухэми лэжьыгъэм я нэхъ хьэлъэр зи фэм дэкIахэм я пашэу щытащ. Абы теухуауэ куэд жыпIэ хъунущ, ауэ сэ зи гугъу сщIынур ар гукъинэж щIысщыхъуа и джэгу хэтыкIэ, и къэфэкIэ дахэрщ, икIи къытехъуауэ щыта зы Iуэху дыхьэшхэнщ.
  • Зауэ зэманми, абы и ужь илъэсхэми адыгэ къуажэхэм гузэвэгъуэшхуэ дэлъащ. ЦIыхур ныбаджэт, IэпцIэлъапцIэт, зы хьэдагъэм адрейр къытехъуэу зауэм хэкIуэдауэ зи хъыбар къахьхэр ягъеижырт. Фронтыр гъэшхэн хуейти, лэжьыгъэр зымащIэкIи къамыгъэтIасхъэу лIыжь-фызыжьхэм, фызабэхэм, балигъ мыхъуа сабийхэм иралъэфэкIырт, щысхьи псэхуи щыIэтэкъым. Арыншауэ зэрымыхъунури ящIэрти, зыщIезыгъэхи тхьэусыхи яхэттэкъым. ГъэщIэгъуэныр арти, апхуэдиз гуауэмрэ гугъуехьымрэ зыдэлъ къуажэм адыгэ джэгур щызэпыуртэкъым. Фызышэ хьэгъуэлIыгъуэр мащIэми, нэгъуэщI щхьэусыгъуэ гуэрхэри къыкъуэкIырт. Я благъэ нэгъуэщI къуажэ къикIрэ къахуэкIуамэ, джэгушхуэ хуащIырт. Гуауэм иужьыгуа цIыхур Iэмал имыIэу нэщхъыфIагъэ гуэри хуейт. Арыншэу псэуфынухэтэкъым.
  • Мы стхыжыр си нэгу щIэкIауэ сэ фIыуэ сызыщыгъуазэщ. Балигъ мыхъуа щIалэгъуалэр нэхущым къыщыщIэдзауэ кIыфI хъуху белкIэ кIэртIоф къэттIыжу, нартыху къыдэтчу е мэкъу деуэу, Iэнэ тщтэуэ губгъуэм дитауэ, жэщым къуажэ джэгум дыкъехрэ хьэгъуэлIыгъуэм дыхэ- тауэ пщэдджыжьым лэжьыгъэ хьэлъэм дыпэрыхьэжырт. Дэнэт апхуэдиз къару къыздикIри?! Къуажэм дыздэкIуэн джэгу щымыIэмэ, жэщхэсу дыздэщыIэ бригадэ пщыIэм джэгушхуэр щызэхэдублэрт. Зыр лIэмэ адрейм зэрызимылIэжыр арауэ къыщIэкIынщ цIыхур зыгъэпсэури, сыт хуэдэ гуауэми хьэзабми къезыгъэлри.
  • АтIэ, мис апхуэдэ къуажэ хьэгъуэлIыгъуэ джэгум и пащтыхьт Шыгъушэ НэIиб. Ар зыхэмытыр джэгу мыхъуауэ къалъытэрт, здэмыкIуам къакIуэрти яшэрт. НэIиб къафэу щытеткIэ, пшынэри зэрылъэлъырт, Iэгури щIаудырт. Мо щIалэ цIынэ дахэшхуэм зиупцIыжу лъапэкIэ къафэу, къыпыгуфIыкIрэ и нэхэр ипIытIу щыплъагъукIэ, уи гур къигуфIыкIырт, дуней гуауэр пщигъэгъупщэрт, упсэуну гукъыдэж къуитырт.
  • Зэгуэрым, хэтхэми сщIэжыркъым, щхьэусыгъуэри сщыгъупщэжащ, джэгушхуэ щыIэт, НэIиби хэту. Иджы ди адыгэ джэгухэм хъарзынэу къыщофэ, ауэ удж хэтыжу слъагъуркъым. Абы щыгъуэ уджыр ехьэжьауэ екIуэкIырт. Арат щIалэгъуалэм я зэпсэлъапIэр, зэпылъыпIэр. Фэеплъ бэлътоку, гъуджэ цIыкIу хуэдэ гуэр гупыж зэхуащIми, уджырат щызэIахри.
  • АтIэ, зи гугъу сщIы джэгум щIалэгъуалэр къэфэнкIэ щрикъури, уджыр ирагъэжьащ. НэIиб зыпылъ хъыджэбзыр псоми ящIэрти, ар зыгуэрым къыдишырти Iэпэгъу къыхуищIырт е езыр дэкIырти къришажьэрт. А жэщым джэгум щыIэтэкъым НэIиб зыпылъ хъыджэбзри, зыхуэзэр къигъэуджырт. Сытми, хамэ къуажэ къикIа хъыджэбз мыцIыху гуэр къыIэщIэлъагъуэри, НэIибым къигъэуджыну къыдишащ. Моуэ утыкум зыкъыщигъэкIэрэхъуауэ НэIибыр мэгушыIэ:
  • — Мы хъыджэбз хьэщIэм, къэкIуэным и пэкIэ письмо къысхуитхащ, фи къуажэ сынэкIуэнущи, сумышэу сыкъыдэкIыжынукъым жери, — письмом лъыхъуэ хуэдэу и жыпым иIэбэ зещI НэIиб. — Иджы мыр ныжэбэ згъэкIуэсэнущи, хьэщIэр зейхэм къыджепIакъым жывмыIэж…
  • МафIэм хуэдэу къызэщIэна хъыджэбз хьэщIэр и Iэпэгъуу НэIибыр йоуджэкI, мыдрей къомри тIурытIу и ужь иуващ. НэIиб и гушыIэн къикIати, «Уа, мы хъыджэбз хьэщIэр си Iэгум къитIэхъуащ…», — жери цIыхур зэщIегъэдыхьэшхэ.
  • А и Iэгум къитIэхъуауэ жыхуиIэ хъыджэбз хьэщIэм и Iэр НэIибым хуиту къритыртэкъыми, зы плIанэпэ иригулIауэ зэрызехьэрт. Ауан сыкъэпщIащ жери арат хъыджэбзым. НэIибым, зэ IуплъэгъуэкIэ си псэр птхьэкъуащ, жиIэрти тхьэр игъэпцIырт. Абы псэлъэкIэ ищIэрт, гушыIи хэлъти, зыщысхьыжыртэкъым. Хъыджэбзым, жыпIэр пцIыщ, ауан сыкъощI жери, зихъунщIэрт…
  • НэIибым хъыджэбзым и Iэ къримытыр нэхъ хуиту зыIэригъэхьэщ, и Iэблэр гуи-чым хуэдэу зрикъузылIэри:
  • — Ялыхь, хъыджэбз хьэщIэ, сэ уэ бжесIэр пцIымэ, мыбдеж сыкIуэцIрыгъэху, — жиIэри и шырыкъужьымкIэ пхъэбгъу лъэгум теуащ…
  •  Абдеж дунейр къутэжащ… Насып диIэти, къутэжыпакъым. «Уджпыху», «уджхъурей», «уджхэш» жыхуаIэхэм «уджпхырыху» псалъэр щIэуэ къыхэхъуауэ арат.
  • Щралъхьар ямыщIэж мо пхъэбгъу лъэгу кIапэфыр, цIыху Iув къытетыр хуэмышэчу, пхыщIыкIащ икIи лъагъуныгъэр зыпкърыхьауэ къэудж зэIэпэгъу къомыр лъэныкъуэкIэ ещэтэхащ. Уджыр щекIуэкI а пэш дыдэм щIэт пэшхьэкум шыпс зэрыт шыуаныр къэкъуалъэу тети, къэлъейри къахэкIащи, хэт сес, хэти сисащ жери зэщIокIие. Сэ, зи насып нэхъ къикIахэм сахэхуэри, шыпсым щыщ тIэкIу къыслъэIэсами, и пщтырыпIэр къызжьэхэуатэкъыми сыгуфIэу сакъыхэкIащ. НэIиб и Iуэху зэрыхъуам сыщIэупщIати, шыпс ткIуэпс лъэмыIэсауэ Iуэхум гъущэу къыхэкIауэ къыщIэкIащ.
  • Къэрмокъуэ   Мухьэмэд.
  •  
  • Дыщалъхуа щIыналъэм
  • Джэдмышх  псыкъелъэхэр

  •  
  • ЖыIэгъуэхэр
  • Ирамыху  хэкум  икIыркъым
  • Хамэш ушэсу ущIэмыпхъуэ, унэсынкъым хасэм и чэзум.
  • Гуэныр нэщIми, хьэщIэм хуаIуатэркъым.
  • ЗэгъэзэхуэкIэ зыщIэр лъэIуакIуэу дэткъым.
  • УзэгурыIуэмэ, псори уиIэ пэлъытэщ.
  • Къаугъэ лъыхъуэм щхьэусыгъуэ и куэдщ.
  • ЦIыхум дыгъужьыфэ къытезыгъауэр нэпсеягъэрщ.
  • Къэзыдыгъуам унауэ къыщохъу, зыфIадыгъуам унэхъуауэ жеIэ.
  • ХабзэмыщIэ хъущIэрейщ.
  • Ирамыху хэкум икIыркъым.
  • ХамэщIыр щIыIэщ, темылъми уэс.
  • ЛIыгъэ зиIэр зэгуроIуэ, ар зимыIэр зопщэфыIэ.
  • Жэрдэм зыщI Iуэхуншэкъым икIи хъерыншэкъым.
  • Хамэ ахъшэр бжыгъуафIэщ, уриуэркъынуи тыншщ.
  • Нысэ мыгъасэм уэрэд хуаус.
  • Дыгъум и лъагъуэр лъэхъуэщым щеух.
  • Дамэ зытетри хуэныкъуэщ лъакъуэ, теувэнущи лъэуейм.
  • Уи Iэгум илъ псори умыгъэлъагъуэ, уи гум илъ псори умыIуатэ.
  • Зэманым и уасэр зымыщIэм гъащIэр жейуэ егъакIуэ.
  • ЕфакIуэ гуп нэхърэ — уэршэрэгъу закъуэ.
  • АфэщIагъуэ Iэнас.
  •  
  • ГушыIэхэр
  • Зыдыгъуари  игъэтыншынкъым
  • Мэкъуауэгъуэ мазэр къэблагъэрт. Къармэхьэблэхэми етауэ мэкъу зэреуэнум зыхуагъэхьэзырырт.
  • «Ялыхь, Къармэхьэблэ мэкъуауэ мазэу сыщумыгъалIэ!» — жиIакъэ адыгэм. ЦIыкIуи ини мэкъуауэщ. Апхуэдэ махуэ гуэрым хэплъэу тетIысхьэпIэм тес Мусэ пощтзехьэ къыIухьар къеупщIащ:
  • — Мыр сыт, Мусэ, хуабжьу ухэплъэрэ?
  • — Зэпытыр къыхуэмыкIуэ, си шэмэджыр сфIадыгъуащ.
  • — Умыгузавэ, Мусэ. Уэлэхьэ, ар зыдыгъуари имыгъэтыншын а шэмэджым, — жиIэщ, газет къихьар къритри IуигъэзыкIыжащ пощтзехьэм.
  • Зыри къэмыкIмэ-щэ?
  • Жьэ мыгъуэ нэхъ Iей сыт щыIэ? Зыри! Мел апхуэдэт. ИгъащIэм абы и жьэ фIы къыжьэдэкIауэ зэхэзыха щыIэтэкъым. Къуажэ псом Iуэху гуэр ящIэнумэ е гъуэгу техьэнумэ, Мел зыщагъэпщкIурт, ар къахуэзэмэ, я Iуэху къазэремыхъулIэнур ящIэрти. Жылэм хужьщ жаIэмэ, езым фIыцIэщ жиIэнут. Гъавэ щытрасэкIэ, Мел увынти губгъуэр зэпиплъыхьынт. «Уэлэхьэ, мы гъэми щIагъуэ къэмыкIыну!» — жиIэнти, а зэрыжиIа дыдэм хуэдэу гъавэр къайхъулIэртэкъым.
  • «Мел жьэ мыгъуэ ишхыдыкIащ», — жаIэурэ бжьыхьэм гъавэ мащIэр кърахьэлIэжырт.
  • Апхуэдэу, гъатхэпэ мазэу, гуэдз трасэну зыщагъэхьэзырым, къуажэм и унафэщIыр Мел и деж къакIуэри къелъэIуащ:
  • — Мел, гуэдз тесэныр щIэддзэнущ! Губгъуэм унимыхьэ къудей! Къыттетх гъавэм щыщ уэтыну укъызогъэгугъэ!
  • — КъытемыкIмэ-щэ?! — жиIащ Мел.
  • «ЗэпытрыкIуэр къыпхукIуэ!» жыхуиIэ щIыкIэу, унафэщIыр Мел хуеплъэкIри, пщIантIэм къыдэкIыжащ.
  • Думэн Мурадин.
  •  
  • КъэкIыгъэхэм я дуней
  • Къэбыстэ
  • Къэбыстэр япэ дыдэу къежьа хадэхэкIхэм ящыщ зыщ. ЦIыхум ар ерыскъыпхъэу къагъэсэбэпу щытащ ди эрэм и пэкIэ илъэс минитху, миниплIкIэ узэIэбэкIыжмэ. Къэбыстэм и хэкур ЩIыкурытых тенджызым и Iуфэм Iус къэралхэрщ.
  • Абы теухуа тхыгъэхэр къыщагъуэтыжащ пасэрей Мысырым, папирусым тету. Ди эрэм ипэкIэ илъэсищэ зыкъомкIэ псэуа, алыдж дохутырышхуэ Гиппократи къэбыстэм и гугъу ещI, хадэхэкI гъуэзэджэу къибжу. Еджагъэшхуэ Аристотель и лэжьыгъэхэми ущрохьэлIэ а къэкIыгъэм теухуа тхыгъэхэм.
  • Пасэрей Урымым щыпсэуахэм къэбыстэр яцIыху къудей мыхъуу, я шхыныгъуэ хьэлэмэтуи щытащ. Шэджагъуашхэ ящIа иужькIэ, ар гуIэфIтещIэжу Iэнэм къытралъхьэрт. Ди эрэм и япэ лIэщIыгъуэм урымхэм къэбыстэ лIэужьыгъуэ зыбжанэ хасэрэ кърахьэлIэжу яIэу щытащ. Абы щыхьэт тохъуэ еджагъэшхуэ икIи тхакIуэ цIэрыIуэ Плиний Нэхъыжьым и IэдакъэщIэкIыу ди деж къэсахэр. Урым тхыдэтх Катон зэрыжиIэмкIэ, римлянхэм къэбыстэр шхыныгъуэу къагъэсэбэп къудейтэкъым, атIэ узыфэ зэмылIэужьыгъуэхэми иреIэзэрт.
  • КъухьэпIэ Европэм щыпсэухэм къэбыстэр къызэрацIыхури ерыскъыпхъэу къагъэсэбэпу зэрыхуежьэри куэд щIакъым — зы илъэс минкIэ узэIэбэкIыжмэщ. Ди къэралым ар къыщысар зыкъомкIэ нэхъ иужьыжщ, епщыкIузанэ, епщыкIутIанэ лIэщIыгъуэхэрщ. ЯпэщIыкIэ ар Киевскэ Русым щащIэу щIадзащ, нэхъри гувауэщ Москва и Iэгъуэблагъэхэм къащылъэIэсар. Илъэс щиплIкIэ узэIэбэкIыжмэ, къэбыстэр дэнэкIи щызэлъащIысащ. Иджы ар щамыщIэ, зыубгъуауэ ерыскъыпхъэу къыщамыгъэсэбэп зы къэрали щыIэу къыщIэкIынкъым.
  • Къэбыстэр алыдж псалъэщ, «капут» жиIэмэ щхьэщ къикIыр. Апхуэдэу щIыфIащар ар щхьэм ещхьу зэрыхъурейрщ.
  • А хадэхэкI телъыджэр лIэужьыгъуэ куэд дыдэ мэхъу. Европэм и закъуэ щащIэр лIэужьыгъуищэм нос. Ахэр я IэфIагъкIи зэхуэдэкъым, витамину хэлъри зэхуэдизкъым.
  • ИкъукIэ гъэщIэгъуэнщ брюссельскэ лIэужьыгъуэр. Ар сантиметр пщIейм нэсу докIей икIи мыIэрысэм хуэдиз хъууэ тIощIым щIигъу къыпокIэ. А псоми зэхэту я хьэлъагъыр грамм щитIым къыщыщIэдзауэ грамм щиблым нос. А лIэужьыгъуэр КъухьэпIэ Европэм, псом хуэмыдэу, Инджылызым куэду щащIэ. Ар япэ дыдэу къыщагъэкIар Бельгиерщ, аращ «брюссельскэ» жиIэу щIыфIащари. ЗэрыIэфIым, витамин зэмылIэужьыгъуэ куэдкIэ зэрыкъулейм и мызакъуэу, ар икIи зэгъщ.
  • Ижь-ижьыж лъандэрэ къэбыстэр хущхъуэ папщIэуи къагъэсэбэп. Абы ирагъэхъуж жьэжьейр, чэр, дзэмыхэм, мафIэм исам, уIэгъэм тралъхьэ.
  • Борей Рауф.
  •  
  • Едзыгъуэхэр
  • Къэрабгъэ
  • Къыпхуэзамэ, и дзэлыфэр пхуетI, —
  • «Гухэлъ IэфIкIэ ар къопсалъэ».
  • Уи щIыбагъкIэ мащэ щетI, —
  • ИгукIэ джатэр пхуегъэдалъэ.
  •  
  • ГущIэгъуншэ
  • И нэм щIэхуэмэ нэбжьыц,
  • Ар къыпоплъэ уи гущIэгъу,
  • КъыфIэIуэхукъым езым зыц,
  • Ууейм щIэлъу щытми бжэгъу.
  • Хьэгъапхъэ
  • ТкIуэпс уэшхыу къытеткIуамэ,
  • Псыдзэ къыщIэуауэ къыщохъуж.
  • Уафэр хъуэпскIыу илъэгъуамэ,
  • Дунейр мафIэм хисхьэу
  • тхьэ щеIуэж.
  • ***
  • Солъагъу, хъыджэбз,
  • уэ утхьэIухудщ.
  • Ауэ пхузощI зы дагъуэ:
  • Ухьэлыншэщи, абы уегъэпуд.
  • КхъыIэ, умыщI уи жагъуэ.
  •  
  • ***
  • Зы цIыхум фIэIеижщ адрейр,
  • Адрейм къыщохъу
  • нэхъ Iеиж модрейр.
  • Апхуэдэщ зэрытхьыр дунейр,
  • Хэти нэхъ фIэфIщ лъагэху
  • и лъэуейр.
  •  
  • ***
  • Иджыпсту уэ уи
  • хьэмтетыгъуэщи,
  • Уэгуми щIыгуми уихуэжыркъым.
  • АпхуэдизкIэ дунейр уи
  • щIэщыгъуэщи,
  • Хьэмтет узыщIахэр
  • пщIэжыркъым.
  •  
  • ***
  • ЦIыхум иIэщ, си къуэш,
  • зы тхъэгъуэ,
  • Ар гъащIэм и курых щIалэгъуэрщ.
  • Ди насыпти а ныбжьым
  • дапщэщи дитам,
  • Илъэсищэ къудей нэхъ
  • мыхъуми дыпсэуам!
  •  
  • Псалъэзэблэдз
  • ЕкIуэкIыу: 5. Пхъэ къутахуэ жьгъей, пхъэ упсахуэ. 7. Языныкъуэ псэущхьэхэм я щIыфэм хищIэ хьэпIацIэ. 8. Уи щхьэ мыузым … иумышэкI. 9. Нартхэм я ныкъуэкъуэгъу лъэпкъ. 10. … зимыIэм дзажэпкъ иIэщ. 11. ЩIымахуэ щыгъын. 13. Зэпэхъурейуэ пшэр. 14. Лым трищIэ пшэрыпIэ. 17. Япэу Къэбэрдей-Балъкъэрым щекIуэкIа президент хэхыныгъэхэм хэта, философие щIэныгъэхэм я доктор … Феликс. 19. Псы фIей ина. 20. Пщэ гъум. 24. Нартыху щхьэкIэм къыдидз гъэгъа. 25. ЩIым гъуэ куу щызыщI, хьэпIацIэхэр зи шхыныгъуэ псэущхьэ цIыкIу. 27. Адыгэш къабзэ. 28. Iэщ … бгъашхэмэ, уи Iупэр дагъэ къищIынщ, цIыху … бгъашхэмэ, уи Iупэм къеуэжынщ. 29. … пыIэ. 33. ЛIы и къуэгъурэ … и гъуррэ. 34. Пасэрей адыгэ хъыбар- егъащIэ. 36. Шым и кIуэкIэ. 37. Удын зэхэдзэ нэхърэ — … зэхэдзэ. 39. Ди къуажэ зы фыз … дэсщи, узыфэ псори игъэхъужу жеIэ. 40. Литературэ тхыгъэ мыин. 41. Андемыркъан Къэбэрдей пщышхуэм мыпхуэдэу ещауэ хъыбархэм хэтщ: «Беслъэней ПцIапцIэу …, си шэм и кIуэкIэр уигу ирихьа?» 42. Теунэ Хьэчим цIэрыIуэ зыщIа повесть.
  • Къехыу:1. Хугу хьэжыгъэм, тхъум, фошыгъум къыхэщIыкIа адыгэ шхыныгъуэ. 2. Тхылъым и «джанэ». 3. ХадэхэкI. 4. ГъущI щхъуэ-щIыхуфэ — гъэткIугъуафIэу, упIэщIыгъуафIэу. 6. Пуду къещэху, лъапIэу ещэж. 11. Тонн 70-100-м щIигъу къэзышэч псэущхьэ. 12. КIуэ пэтми бжьиз зымыкIу. 15. Пхъум и бын. 16. Нэхъапэхэм къулыкъущIэхэр зэрызекIуэу щыта шыгу. 18. «Iуащхьэмахуэ» журналым илъэс 40-м щIигъукIэ щылэжьа, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ тхакIуэ. 21. МафIэ бзий къыдихыу уафэм къыщоуэ. 22. Уафэ лъащIэм къыщызыкIухь … Iэрамэ. 23. ХьэщIэ лъапIэм хуаукI Iэщ. 26. ГъавэгъэкI цIэрыIуэу щыта, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь … Ахьмэд. 30. Ди унафэщIым и … къызегъэз. 31. МафIэ здэщыIэм ари щыIэщ. 32. Къулейсыз дыдэ. 35.Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и лэжьакIуэу щыта, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артист: къызэралъхурэ мы гъэм илъэс 85-рэ ирокъу. 38. Адыгэ джэгуакIуэ цIэрыIуэ Агънокъуэ … 39. ЦIыху сабыр, зэпIэзэрыт, щэныфIэ.
  • Зэхэзылъхьар   Мыз Ахьмэдщ.
  • Бадзэуэгъуэм и 20-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
  • ЕкIуэкIыу:5. Азэмэт. 7. БжьапцIэ. 8. Пхъы. 11. Щхьэхынэ. 14. Щимэ. 15. Тхьэм. 16. Къул. 18. Лы. 19. Iумыл. 22. Щынэ. 24. Анэ. 25. Нэд. 26. Къэб. 27. Пхъужь. 28. Аркъэ. 31. Танэ. 32. Хъуп. 33. Бо. 34. Пагэ. 36. Тхъупс. 39. ТIэхъуалэщ. 42. Кумб. 43. Гурымыкъ. 44. Бейгуэл.
  • Къехыу:1. Къанкъуэщ. 2. ХьэщIэщ. 3. Бжьыхьэ. 4. КIуэркъым. 6. Пхъэх. 9. Жьым. 10. Щыхь. 12. Хьэлэ. 13. Нало. 17. Лъэнтхъуий. 20. Мысыр. 21. Лант1э. 22. Щэбэт. 23. Номин. 29. УпщIэ. 30. Абгъуэ. 34. Пэнагуэ. 35. Гын. 37. Хъушэ. 38. Сомали. 39.ТIымыжь. 40.Армэ. 41. Щэуей.