ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

«Къыптехуэр щIэи, зэрыхъу ирехъу»

2019-02-19

  • УэрэджыIакIуэ Щауэ Тимур нэхъ гъунэгъуу фыдогъэцIыху
  • ДжэгуакIуэр щэнхабзэм и жьантIэдэсу къалъытэ. Абы IэщIэлъ Iэмэпсымэм зэманым зыдихъуэжу щытми, и къалэныр нэпцIым зытригъэуа «пэжыфэр» къытрилъэфынращи, ар къызэхъулIэрщ ипэжыпIэкIэ а IэщIагъэм къыхуигъэщIар. Нобэ нэхъ гъунэгъуу зэдгъэцIыхуну ди мурад Щауэ Тимури усакIуэу зыкъимылъытэжу жеIэ, Урысейм къызэрыщацIыхур зытегъэпсам техуэ и уэрэд шэрыуэхэмкIэщ.

  • ДжэгуакIуэр усакIуэм къызэрыщхьэщыкIыр
  • Агънокъуэ Лашэ, Сыжажэ Къылъшыкъуэ, ХьэхъупащIэ Хьэсэн, нобэ къэунэхужа ди «Хьэгъэуджыр», Окуджавэ Булат, Высоцкий Владимир — щхьэж къызэрехъулIэкIэ и пэжыр утыку зэрырихьэным хущIэкъуа, хущIэкъу защIэщ зи цIэ къитIуахэр. Сыт цIыхубэм ахэр фIыуэ щIилъагъур? Захуэмрэ дахэмрэ гум фIэфIу къызэригъэщIар арагъэнщ. Тхылъым ихуэ усыгъэр нэхъ жыжьэ мэIэбэ, зэманым IэщIэкIыну йоIэ, аракъэ абы «литературэ» щIыфIащыжари. ДжэгуакIуэбзэр зыхиубыдэ зэманым нэхъ пэгъунэгъущ, сыту жыпIэмэ, зыхуэгъэзар Iуэхушхуэхэр зылъахъэ Iуэху цIыкIухэрщ, зыпэщIэувэри узэрытегушхуэу IукIуэтыну щытыкIэ мыщхьэпэхэрщ. «Машинэр щывгъэшкIэ, уэздыгъэхэр щIэвгъанэ!» («Включайте поворотники») — жиIэу шхыдэм игъэIур уэрэд? «Мафием и тхьэмадэр щIилъхьэжырт» («Хоронила мафия») — ар усэ? Апхуэдэ защIэщ Тимур уэрэдыпкъ щIилъхьауэ къызэрытхэлъэщыхь и сатырхэр. ШыкIэпшынэм и пIэкIэ гитарэ зэрыIэщIэлъри, адыгэбзэм и пIэкIэ къалэдэс уэрамыбзэр зэриупэпцIри зэран къыхуэхъуркъым. Къэралым щекIуэкI хэхыныгъэхэм хабзэншагъэр зэрыщыкуэдым, нэпсейхэр зэрынасыпыншэм, гупсысэну хущIэмыхьэ цIыхубэр хуэфэщэпсу щхьэхуещэхэм я унафэм зэрыщIэхуэр езым зэрилэжьэжым… Тимур къызэрыгуэкIыфэ къраплъынкIэ шынэркъым, уеблэмэ «литературэ джэдыгур» зыхуэцIыкIу усакIуэхэмрэ критикхэмрэ защригъэцIыхужи къохъу.
  • ЦIыху насыпыфIэм
  • и гъащIэ гъуэгу
  • «Сэ 1964 гъэм бадзэуэгъуэм и 14-м Кавказ лъапэм деж щылъ Черкесск къалэ щхъуантIэ цIыкIум сыкъыщалъхуащ, — зэи зэримыгъэтIылъэкI гушыIэр и Iэпэгъуу къеIуэтэж и гъащIэр Щауэм. — СыкъызыхэкIа унагъуэр лъэпкъ зэныбжьэгъугъэм и дамыгъэт – си адэр адыгэщ, си анэр нэгъуейщ. Ауэ япэ интернационалисту ди унагъуэм исар муслъымэныгъэм кърит хуитыныгъэм ипкъ иткIэ щхьэгъусиплI зиIа си адэм и адэшхуэ Джэмилт. ЦIыхубзиплIри лъэпкъ зырызым щыщт: зыр адыгэт, адрейр абазэт, ещанэр урыст, еплIанэр къэрэшейт. Унагъуэм илъ хъыбархэм къызэрыхэщымкIэ, псори хъарзынэу зэгурыIуэрт. Азэмэт-Джэрий зи цIэ си адэшхуэр Дзэ Хужьым зэрыхэтам щхьэкIэ 1933 гъэм ягъэкIуэдауэ щытащ. Си анэшхуэм сабииплI къызэрыхуэнам нэмыщI, зипкъ къыдэмыбз зеиншэ цIыкIу зришэлIат и дыщым щыщу. ЯгъэкIуэдам зэрищхьэгъусэм щхьэкIэ, ар колхозым къыхахужат, узэрыхуейуэ псэу жыхуаIэу. ЗэманыфI дэкIа нэужьщ къыщысщIар Щауэхэ адыгэ-шэрджэс уэркъ лIакъуэу зэрыщытыр. Ар ди адэ-анэхэм тщабзыщIырт, къыджьэдэхумэ, фIы зэрыщIэдмыхынур ящIэрти. Си щхьэгъусэр куржыщи, мэгушыIэ: «Фэ, адыгэхэм, щхьэл зиIэ псори пщыуэ къыфщохъу». ИкIи пэжщ: лъэпкъыр къызыдэкIа Зеикъуэ къуажэжьым щхьэл щыдиIащ. Си ныбжь хэкIуатэмэ, ди мылъкур къызатыжыну япэзубыдынщ, дищIхэр къатесхыжынщ, щхьэл зэфIэзгъэувэжынщи, хэт ищIэрэ, хьэжыгъэм хужь ищIа пащIэшхуэ зытет щхьэлтет вэгъзэгъ къысхэкIынкIи хъунщ.
  • Си анэмкIэ си адэшхуэ Джанибеков Абдул-Хьэмид цIыху къызэрымыкIуэу щытауэ жаIэ. Ар нэгъуей лъэпкъым и узэщIакIуэт, IуэрыIуатэджт, тхыдэтхт икIи тхакIуэт. Iэщыхъуэ тхьэмыщкIэхэм я бынхэм папщIэ япэ еджапIэхэр Iэщтырхъан губернием къыщызэIуихауэ щытащ абы, езым урысыбзэр щригъэджу. Журнал къыдигъэкIыу, тхылъ тедзапIэм и унафэщIу щытащ. Абы итха пьесэхэр Iэщтырхъан театрым щагъэувауэ яIуэтэж. Иджыпсту зекIуэ нэгъуей алыфбейр зэхэзылъхьэу нэгъуей тхыбзэм и лъабжьэр зыгъэтIылъар аращ. Iэщтырхъан областми Дагъыстэнми абы и цIэр зезыхьэ еджапIэхэр щыIэщ, гъэ къэс «Джанибековым и фэеплъ еджэныгъэхэр» щрагъэкIуэкIыу.
  • Ауэ сэ абыхэм сыкIуэну соукIытэ, нэгъуеибзэкIэ «хъырц» зэрызмыщIэм къыхэкIыу. АдыгэбзэкIи сынэхъ щIагъуэкъым. Си жагъуэ мэхъу ар. Толстойм, Достоевскэм, Пушкиным я щIэблэу ха- мэ къэралхэм щыпсэухэм урысыбзэ ямыщIэу жаIэри, абыкIэ си гур согъэфI.
  • Адэшхуэм срихьэлIакъым, анэшхуэр пшагъуэ-пшагъуэу си нэгу къыщIоувэж. Зы анэшхуэ Iэминат — тэтэрт, адрей Хьэлимэт — шэрджэст. ЗэрыжаIэжымкIэ, илъэсищ сыхъуху — Хьэлимэт-нанэ псэуху — къысIурылъэлъу адыгэбзэкIэ сыпсалъэу щытащ.
  • Шэч хэлъкъым гъащIэм къыщызэхъулIа псомкIи си адэ-анэм я щIыхуэ зэрыстелъым. Дунейм сыкъызэрытехьам и мызакъуэу, хъу-мыхъуми цIыху къызэрысхэкIар ахэращ зи фIыгъэр.
  • Си адэ СулътIан Азэмэт-Джэрий и къуэр и IэщIагъэкIэ инженер-конструкторт, Черкесск дэт заводым щылэжьащ и гъащIэ псом. Куэдым зэрыдихьэхыр сыт щыгъуи згъэщIагъуэрт. Сыт хуэдэ зэмани еджэ зэпытт зытеухуа IуэхукIэ фIыуэ зэщхьэщыкI тхылъхэм: «Кристаллография», «Гъудэхэмрэ хъумпIэцIэджхэмрэ», «Ноосфера», «Теориер зи лъабжьэ физикэ», «КъэщIэрэщIэжыгъуэм и тхыдэр», къинэмыщIхэр. Ди адэр пхыплъыкIэ куу зиIэ цIыхут. Си къуэшымрэ сэрэ зэхэтщIыхь къомыр, ныбжьыщIэ дыхъуа нэужь, зыгуэр пхыдгъэкIын щхьэкIэ зэIутщэхэр асыхьэтым къыщIигъэщырт. Ауэ Iуэху ищIу зэ диубэрэжьыфакъым. ЩыуагъэнкIи хъунщ. Шахмат джэгуным дригъасэрт. Унагъуэм ис зэраншухэр есэп щIэныгъэхэм хуегъэджэныр зи пщэрылъыр арат.
  • Гуманитар щIэныгъэхэр ди анэм и пщэ дэлът. Абы МГУ-р къиухат, аспирантурэм щеджат, диссертацэ пхигъэкIат. Къэрэшей-Шэрджэсым ТхыдэмкIэ, щэнхабзэмкIэ, литературэмкIэ и щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и унафэщIу лажьэрт. ЦIыхубэ лэжьакIуэт, депутатт, сытым дежи зыгуэрым дэIэпыкъурт.
  • ЦIыхухэм зыгуэр ящигъэпсынщIэн зыфIэфI цIыхуфIт, цIыху нэхут. Я гъащIэ псом ди адэмрэ ди анэмрэ библиотекэшхуэ зэхуахьэсати, си къуэшымрэ сэрэ абы «дыщыхъуакIуэурэ» дыкъэтэджащ.
  •  Апхуэдэ унагъуэм щхьэкъэбу укъыщыхъуныр емыкIут. ФIыуэ седжэрт, Ставрополь дэт мединститутыр къэзухащ. ЩIалэгъуэ-псынщIэгъуэм дыхьэулеинуи деджэнуи дыхунэсырт. Студент КВН-хэр, япэрей уэрэдхэр, фестивалхэр — псори зэпхар Ставропольщ. Лэжьэн щыщIэздзар Черкесскщ, областым и сымаджэщым.
  • ИтIанэ Зэлэнщыгу (Зеленчук) сыщылэжьэну сагъэкIуащ. Сабий цIынэ зыIэщIэлъ си щхьэгъусэмрэ сэрэ япэщIыкIэ псы зыщIэмыша икIи ямыгъэплъ къуажэ унэ цIыкIу дыщIэсащ. Дзыгъуэхэри къыддэпсэурт. Си щхьэгъусэр, телъэщIауэ жыпIэмэ, егъэлеяуэ дзыгъуэхэм ящошынэ. Террористхэр, псыдзэ-мафIэсхэр, уз зэрыцIалэхэр сытым щыщ, дзыгъуэхэм елъытауэ? Арати, сэ сыщыщIэкIхэм деж сабийр къищтэрт, Iэнэм дэпщейрти, сыкъэкIуэжыху абы тест. ИужькIэ унафэщIхэм ягу къытщIэгъури, Архъыз Ищхъэрэм зы пэш хъу фэтэр къыщыдатауэ щытащ.
  • 1996 гъэм «Мэзкуу щхьэгъубжэхэр» зыфIаща уэрэджыIакIуэ зэпеуэм си уэрэдхэр зытет кассетэ езгъэхьа нэужь, гу къыслъатэри, Мэзкуу сраджащ. Абдеж къыщыщIэдзауэ ежьащ: концертхэр, уэрэд егъэтхынхэр, радио-интервьюхэр, телевиденэм срагъэхьэни щIадзащ.
  • Уэрэд жыIэнымрэ дохутыр IэзэкIэмрэ здэсхьыну сыхэтащ зыкъомрэ. Ауэ 1999 гъэм тIум я зыр къыхэзмыхыу хъунутэкъыми, Мэзкуу пэгъунэгъуу Дубнэ къалэм сыIэпхъуащ. Абы си къуэш нэхъыжь Мурат дэсщ, психиатр-дохутыру щылажьэу. Сэ сыт щыгъуи абы ещхь сыхъуным сыхуеIэ зэпытт. ДыщыцIыкIум зэ закъуэ сиубэрэжьауэ щытащ. Схуэфащэт, а дерсыр зэи сигу ихужакъым. ПхуэмыIуэтэн хуэдизкIэ сэ нэхърэ нэхъыфIщ си къуэшыр.
  • Иджыпсту Мэзкуу сыщопсэу. Илъэс тIощI хъуауэ сыунагъуэлI насыпыфIэщ, сабиищ сиIэщ. Сымыщхьэхмэ, уэрэд сотх. Къысхуэвгъэгъу си щхьэм щхьэкIэ куэд зэрыжызмыIэфар, мы тхыгъэри щIызэхэслъхьар сыкъызыхэкIар наIуэ къэсщIын папщIэщ. Гум къинэжыр, си къуэшхэ, Iуэхушхуэщ».
  • Мурадым зэрылъэIэс
  • Iэмалхэр
  • Щауэ Тимур щытхъуну зи мурадым абы и уэрэдхэм щыщ пычыгъуэ къимыхьу хъуркъым. Ауэ уэрэд зэрыжиIэр урысыбзэщ. Урысыбзэ къудеи мыхъуу, уэршэрыбзэщ, уэрамыбзэщ. Куэдрэ дытопсэлъыхь урыс унагъуэм къыщамылъхуам и урысыбзэр зэрыримыкъум къыхэкIыу, итхми щыщIагъэ зэриIэм. Тимур къыщыхъуар мыурыс унагъуэми, и адэ-анэр лъэпкъкIэ зэрызэтемыхуэм хамэбзэр анэдэлъхубзэ хуищIащ. Езым и щхьэгъусэр зэрыкуржым Iуэхум а лъэныкъуэм-кIэ нэхъри зригъэужьащ. Гу лъумытапIэ имыIэу, Щауэм и уэрэдхэм куэдрэ къыхохуэ лъэпкъ зэныбжьэгъугъэм теухуа сатырхэр. Кавказым ущыщу Мэзкуу ущыпсэуныр, мэзкуудэсхэм я лъахэгъуу закъыщыбгъэхъуныр гугъу дыдэу щыщыт зэманым лъэпкъ зэхэгъэжым къиша Iэуэлъауэ гуэрым кIэлъыпсалъэу абы итхауэ щытащ «Боржомымрэ лъэпкъ зэныбжьэгъугъэмрэ» зыфIища уэрэдыр:
  • Кавказым щыщхэми мэзкуухэми
  •  я лажьэкъым —
  • Ер, нэрылъагъуу, делэ гупщ
  •  къызылъыкъуэкIыр,
  • Ахэм я делэхэм дыдейхэр я гъусэжу
  • ДыIуагъэплъэнущ куэдрэ я делэкIэм.
  • (Я мыcлю, дeлo нe в кaвкaзцax,
  •  мocкaляx…
  • Cдaeтcя мнe, чтo здecь вcё дeлo
  •  в дуpaкax.
  • Иx дуpaки, a тaкжe дуpaки у нac
  • Eщe пoкaжут нaм дуpaцкий
  •  мacтep-клacc!)
  • «Жэнэтым уурысми, учукчэми, уермэлыми, мыхьэнэ щиIэнукъым. Жэнэтыр СССР-м ещхьу псоми я зэхуэдэщ». (B paю нe вaжнo — pуccкий, чукчa, apмянин. Paй — oн вeдь кaк CCCP — нa вcex oдин.) ЗэгъэпщэныгъэкIэ къыщIигъэлъэIуэми, и плъапIэр гурыIуэгъуэ зэрищIын Iэмал къегъуэт Тимур.
  • УсакIуэ, уэрэджыIакIуэ ирехъу, бзэр зи Iэмэпсымэм шыфэлIыфэ гуэр иIэщ, «ар мыпхуэдэщ» жыуигъэIэу. Щауэм гъэщIэгъуэну дэплъагъур фэрыщIыгъэ хэIэтыкIар къызэрыригъэпсыхын щапхъэ нэрылъагъум, къимылъыхъуэххэм ещхьу, асыхьэтым зэрытеIэбэрщ. Сыт ипэжыпIэкIэ псалъэ шэрыуэм и пщэ къыдэхуэр? УзэрыцIыхур, уи щхьэ, мащIэ-куэдми, пщIэ зэрыхуэпщIыжыр уи гум щигъэбыдэнырщ. Упэлъэщынукъым, псалъэм папщIэ, хьэрэмышхым зэрихьэ лейм, ауэ абы арэзы утемыхъуэныр уи къарур мащIэ щхьэкIэ, уи цIыху къалэну щытын къанэркъым. Тимур цIыхухэм жамыIэ жиIэркъым, ауэ псоми ящIэ мыхъумыщIагъэ гуэрым и гугъу щищIкIи, цIыху балигъым хуэфащэ Iуэху еплъыкIэ узыншэр утыку зэрырихьэным хущIокъу. Хэти тIысу иубыфынущ къэралым и нэхъыщхьэ дыдэр, ауэ закъуэтIакъуэх- хэрщ зылъагъур ищхьэкIэ щамыгъэзащIэ къалэным и лъабжьэкIэ щекIуэкI гъащIэр зэрызэIищIэр. Ар утыку псалъэм къыщезыгъэзэгъыфынур нэхъ мащIэжщ.
  • Зэманым къихь
  • мыхъумыщIагъэхэр
  • Къуаншэм зегъэцIыхужыным укъыфIэкIмэ, Тимур сатыр куэд трегъэкIуадэ цIыхум хэдэкIэ-къыхэхыкIэ узыншэ зэримыIэм и щхьэусыгъуэкIэ насыпыншэ зэрызищIыжым. Телевизорым, компьютерым, фадэм, ерыскъы лейм, зыхэIэтыкIын хьэлым узыхуишэнкIэ хъунур езым и унагъуэри и гъунэгъухэри щапхъэ ищIурэ дегъэлъагъу:
  • Еууей, зэман зэIумыбз, акъыл
  •  зимыIэ зэман!
  • ЖэрыжэкIэ допсэу, тхылъ зэтеддз
  •  папщIэу.
  • Ярэби, сыт лажьэ дэ къомыр
  •  дызыхэхуар?
  • Хэт дезыхужьар? Дэнэ
  •  дыздэпIащIэр?
  • (Ах, странное время, безумное время,
  • Живём второпях, словно книгу
  •  листаем.
  • И что же случилось-то с нами со всеми?
  • Куда мы спешим? От кого убегаем?)
  • Лажьэ зимыIэ гъащIэм Iэмал пхэнжкIэ убгъэдыхьэмэ, фIыуэ хэлъри зэрумылъагъужырщ джэгуакIуэм и гупсысэр зытегъэпсар. ЩIэуэ къежьа «тыншыгъуэхэм» узэрагъэбэлэрыгъым, сымаджэ, щхьэжагъуэ, гупсысэх узэращIым теухуащ «Суррогатхэр», «Депрессием добэн», «Фадэм зэраныгъэу къишэр», «Неврозышхуэ» уэрэдхэр. «Ай Пи, Ай Ти, Три Джи» уэрэдыр зытеухуар иджырей нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ зэпэIэщIэ зыщI компьютерхэкIхэращ:
  • Си сабий телъыджэ цIыкIухэр
  •  я щIыбагъкIэщ зэрыслъагъур,
  • ФафIэ къахыхьа къыпфIэщIу,
  •  интернетым иубыдахэщ.
  • Сыкъалъагъукъым. ЯжызоIэ:
  •  «Сэ сымис, сыкъэкIуэжащ!»
  • «Уи пщыхьэщхьэ фIыуэ, папэ!» —
  •  щхьэпхэтIыгукIэ жэуап къат.
  • (Я своих чудесных деток вижу только
  •  со спины.
  • Словно свинкой — интернетом все
  •  мои заражены.
  • Ничего не замечают, говорю им:
  •  «Я пришел!»
  • Мне затылки отвечают: «Здравствуй,
  •  папа. Хорошо»).
  • Апхуэдэ дыдэу Тимур щодыхьэшх фIымрэ Iеймрэ, пэжымрэ нэпцIымрэ зэхэзымыгъэкIыф, я гъащIэр сабий акъылыншэм ещхьу езыхьэкI «балигъхэм»:
  • И щхьэр зэкIуэкIащ гъунэгъум,
  • Фызым и цIэр щыгъупщакIэщ:
  • Компьютерыр и псэлъэгъущ,
  • И ефэгъущ икIи и щIасэщ».
  • (Крыша едет у соседа:
  • Как жену зовут, не помнит.
  • Ему компьютер — собеседник,
  • Собутыльник и любовник.)
  • Iэзэ дыдэкIэ узэджэнур зи Iэзагъым гу лъумытэрщ. ЛIэщIыгъуих хъуауэ зи пщIэр емыхуэх Шекспир и тхыгъэхэм еджа гуэрым «Сэри схуэтхынущ апхуэдэу», — жиIат жи. Еджари куэдщ, тхэри мащIэкъым, ауэ хъуар мыхъуам къызэрыщхьэщыкIыр зыхэпщIэ фIэкIа, гум щIынэсыр къэIуэтэгъуейуэ къонэ. Урыс литературэм щыщу псоми еджапIэм гукIэ щызрагъэщIа сатырхэм мыхьэнэщIэ ящIелъхьэ Тимур, абы и фIыгъэкIэ жиIэну зыхуейр псоми зэдащIэ хуэдэу мэхъу. Псалъэжьыр зыхужаIам щIытехуэр шэрыуэу зэрызэхалъхьам къыдэкIуэу, зыщIэри зэрымыхуэмыхуращ, дауи.
  • Унагъуэ насыпым теухуауи иIэщ Тимур уэрэд зыбжанэ. Абыхэм язщ зи лIыр гукъэкIыншэ бзылъхугъэр дэзыгъэцIыху «Лъагъуныгъэ тхыгъэхэр» («Любовное чтиво»). ЦIыхубзым жэщ-махуэ имыIэу фIылъагъу романхэр щIеджыкI, и гъащIэр зыщыщIэ гуфIэгъуэ цIыкIухэр ирыригъэкъужын папщIэ. Абы и фIыгъэкIэ илI гунэфыр хуошэч. Нэхъ жыжьэ мэIэбэ «Уи щхьэгъусэм ущIэмыкIие, тIыщхьэ!» («Не ори на жену, баран») уэрэдыр. Ар зыхуэгъэзар псалъэ пхъашэкIэ лIыгъэ къэзыгъэлъагъуэ унагъуэлIхэрщ. ГушыIэ хэмылъыххэуи иIэщ уэрэд Тимур. Абыхэм язщ «Си щхьэгъусэм и щIыхькIэ» («Посвящение жене») зыфIищар: «Псыкъелъэ макъыр зэхэсхыу, сынасыпыфIэу сыкъэушыну сыхуейщ», — гум къонэ абы щыщ сатырхэр. Усэм и кIэухым жиIэну зыхуейр нэхъ IупщIыж щещI: «Псоми щIэрыщIэу зехъуэж, лъагъуныгъэр тыгъэ папщIэу къытхуонэ».
  • Гулъытэ зыхуэфащэхэм язщ «Троллейбус Iувым сису Тхьэм сызэрепсэлъар» («Разговор с Богом в переполненном троллейбусе») уэрэдри:
  • Псори дызэхуэдэ цIыхущ,
  • Псори и кIэм дынэсынущ.
  • Псори и кIэм дыщикIынущ,
  • Жэнэтыбжэм хуэзанщIабзэу.
  • Абдеж Тхьэр къыщыдэупщIмэ:
  • «ЦIыкIухэ, сыт дунейм щыфщIар?»
  • Сыт жэуапу еттыжынур?
  • «ФIыуэ фадэ дыщефащ?!»
  • (Все мы люди и, конечно,
  • Все доедем до конечной.
  • Все мы выйдем на конечной,
  • Аккурат у райских врат,
  • И Господь нас спросит: «Дети,
  • Чем прославились на свете?»
  • Что мы Господу ответим —
  • Тем, что пьём по три ведра?)
  • ГушыIэр и Iэмалу щытми, дызытепсэлъыхь щIалэр и фIэщу фIым зэрыхуеIэр, и дэтхэнэ уэрэдри плъапIэ лъагэм зэрыхуэгъэзар нэрылъагъущ. Ар нэхъ IупщIу къыхощ Тимур, Немцов Борис и фэеплъу ящIа зэхуэсым щыжиIа псалъэхэм. «Къыптехуэр щIэи, зэрыхъу ирехъу», — латин псалъэжьыр къехьри, уэрэджыIакIуэм къыдыщIегъу: «Щхьэж къыттехуэр дывгъащIэ, зиусхьэнхэ!» И уэрэд псори зытеухуар арауэ пхужыIэнущ. Езы гъащIэри зытеухуар аракъэ?!
  • ЧЭРИМ Марианнэ.