ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

2019-01-19

  • Накъыгъэм и 15
  • Унагъуэм и дунейпсо махуэщ
  • 1942 гъэм 115-нэ Къэбэрдей-Балъкъэр лъэпкъ шууей дивизэр зауэм Iухьащ.
  • 1914 гъэм къалъхуащ театр режиссёр, РСФСР-м гъуазджэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, АР-м и цIыхубэ артист АхъуэджакIуэ Мэжид.
  • 1919 гъэм къалъхуащ драматург, КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Акъсырэ Залымхъан.

  •  
  • Накъыгъэм и 16
  • 1954 гъэм Налшык къыщызэIуахащ украин тхакIуэ Вовчок Маркэ и фэеплъ сын.
  •  
  • Накъыгъэм и 18
  • Музейхэм я дунейпсо махуэщ
  • 1925 гъэм Адыгэ Республикэм и лъэпкъ музейр къызэIуахащ.
  •  
  • Накъыгъэм и 19
  • 1985 гъэм Налшык къыщызэIуахащ Сабий творчествэм и унэ.
  • 1991 гъэм Налшык къыщызэIуахащ Къэбэрдей лъэпкъым и япэ конгресс. Абы и япэ тхьэмадэу хахащ Къалмыкъ Юрий Хьэмзэт и къуэр.
  •  
  • Накъыгъэм и 20
  • 1875 гъэм Париж къыщащтащ метр, литр, килограмм пщалъэхэр.
  • 1939 гъэм «КъБР-м и цIыхубэ артист», «КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ», «КъБР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ» цIэ лъапIэхэр ягъэуващ.
  • 1974 гъэм къалъхуащ «Черкес хэку» газетым жэуап зыхь и секретарь Абдокъуэ Лусанэ.
  •  
  • Накъыгъэм и 21
  • Урыс-Кавказ зауэр зэриухрэ илъэси 155-рэ ирокъу
  • Урыс-Кавказ зауэм (1763 — 1864) хэкIуэда адыгэхэм я фэеплъ махуэщ
  • 2004 гъэм Налшык къыщызэIуахащ Кавказ зауэм хэкIуэда адыгэхэм я фэеплъ сын.
  •  
  • Накъыгъэм и 22
  • Биологие зэмылIэужьыгъуэм и дунейпсо махуэщ
  • 1914 гъэм къалъхуащ тырку спортым и лэжьакIуэ, Евро-пэм и чемпион, Олимп Джэгухэм бэнэкIэ хуитымкIэ ды-жьын медаль къыщызыхьа (1948) Адыл (Гугъэв) Джандемыр.
  •  
  • Накъыгъэм и 24
  • Славян тхыбзэмрэ щэнхабзэмрэ я махуэщ
  •  
  • Накъыгъэм и 25
  • УФ-м и школхэм иужьрей уэзджынэр къыщоуэ.
  •  
  • Накъыгъэм и 26
  • Урысей хьэрычэтыщIэм и махуэщ
  • 1995 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш академиер (иджы университетщ) къызэIуахащ.
  • 1904 гъэм къалъхуащ археолог, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Ленин саугъэтым и лауреат, КъБАССР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Крупнов Евгений.
  •  
  • Накъыгъэм и 27
  • Библиотекэхэм я урысейпсо махуэщ
  • 1703 гъэм Санкт-Петербург ухуэн щIадзащ.
  • 1795 гъэм Урысейм цIыху куэд зэуэ зэкIуалIэ хъун библиотекэ къыщызэIуахащ.
  •  
  • Накъыгъэм и 28
  • Гъунапкъэхъумэм и махуэщ
  • 1923 гъэм Адыгейм и профсоюзхэр къызэрагъэпэщащ.
  • 1928 гъэм Мейкъуапэ къыщызэIуахащ Адыгейм и тхылъ тедзапIэ.
  •  
  • Накъыгъэм и 29
  • 1929 гъэм къалъхуащ литературовед, критик цIэрыIуэ, филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъШКъУ-м и профессор, ЩIДАА-м и вице-президент, Къэрэшей-Шэрджэсым и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и гуащэ Бэчыжь Лейлэ.
  • 1964 гъэм къалъхуащ филологие щIэныгъэхэм я доктор, усакIуэ Абдокъуэ Мари-нэ.
  •  
  • Накъыгъэм и 30
  • 1431 гъэм Руан къалэм и утыкушхуэм щагъэсащ Жан-нэ д,Арк.
  • Накъыгъэм и 31
  • Урысей адвокатурэм и махуэщ
  • 1929 гъэм къалъхуащ контр-адмирал Тхьэгъэпс Мэжид.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэ (июнь)
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 1
  • Сабийхэр хъумэным и дунейпсо махуэщ
  • 1921 гъэм «Кабардино-Балкарская правда» газетым и япэ номерыр къыдэкIащ.
  • 1924 гъэм «Адыгэ псалъэ», «Заман» газетхэм я япэ номерхэр къыдэкIащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 2
  • 1928 гъэм Налшык тхылъ тедзапIэ къыщызэIуахащ.
  • 1962 гъэм Новочеркасск щызэтраукIащ я гукъеуэхэр жаIэну уэрамым къыдыхьа цIыху мамырхэр.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 3
  • 1943 гъэм Налшык лы комбинатыр зэфIэгъэувэжын яухащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 4
  • Бийр къащытеуам хэкIуэда сабийхэм я дунейпсо ма-хуэщ
  • 1856 гъэм Третьяковскэ галереер къызэIуахащ.
  • 1943 гъэм Налшык щекIуэкIащ фашистхэм я бийуэ республикэм и цIыхубзхэм къызэрагъэпэща пэкIур.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 5
  • Дыкъэзыухъуреихь дунейр хъумэным и дунейпсо махуэщ
  • Экологым и махуэщ
  • 1949 гъэм къалъхуащ радиожурналист Къудей Лидэ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 6
  • Пушкин Александр и махуэщ
  • Урысыбзэм и махуэщ
  • 1799 гъэм урыс усакIуэшхуэ Пушкин Александр къалъхуащ.
  • 1944 гъэм етIуанэ фронтыр къызэIуахащ.
  • 1945 гъэм «1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм и лъэхъэнэм и къару емыблэжу зэрылэжьам папщIэ» медалыр ягъэуващ.
  • 1939 гъэм къалъхуащ адыгэ усакIуэ, прозаик, СССР-м цIыхубэ егъэджэныгъэмкIэ и отличник Апажэ Ахьмэд.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 7
  • 1936 гъэм КъБР-м физкультурэмрэ спортымкIэ и республикэ комитет къызэрагъэпэщащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 8
  • Урысейм и социальнэ лэжьакIуэм и махуэщ
  • 1661 гъэм Идар Темрыкъуэ и къуэрылъху Черкасский Муцал дунейм ехыжащ.
  • 1943 гъэм Налшык фашистхэм я бийуэ интеллигенцэм и пэкIу щекIуэкIащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 9
  • 1883 гъэм Москва тхыдэ музей къыщызэIуахащ.
  • 1935 гъэм Iуащхьэмахуэ и щыгум япэ дыдэу гупышхуэ дэкIащ.
  • 1949 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и дохутыр Чым Агнессэ.
  • 1964 гъэм къалъхуащ техникэ щIэныгъэхэм я доктор, АР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, ЩIДАА-м и член-корреспондент Блахъуэ Хьэзрэт.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 10
  • 1774 гъэм Урысеймрэ Тыркумрэ зэращIылIащ Кючук-Кайнарджи мамыр зэгурыIуэныгъэр. Абы ипкъ иткIэ, Къэбэрдейр Урысейм и зы Iыхьэу къалъытащ.
  • 1936 гъэм «Союзмультфильм» киностудиер къызэрагъэпэщащ.
  • 1955 гъэм Тырныаузрэ Докшукинэрэ къалэ хъуащ.
  • 1949 гъэм къалъхуащ медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Инарокъуэ Аллэ.
  • 1959 гъэм къалъхуащ къэрал лэжьакIуэ, УФ-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Бэчыжь ФатIимэ (КъШР).
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 11
  • 1939 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ ДыщэкI ФатIимэт.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 12
  • Урысей Федерацэм и Къэрал махуэшхуэщ
  • 1942 гъэм Зеикъуэ къуажэм къагъэIэпхъуащ Ленинград хамэ къэралыбзэхэр щаджу дэт пединститутыр.
  • 1990 гъэм Урысей Федерацэм и Къэрал суверенитетым и Декларацэр къащтащ.
  • 1990 гъэм «Печатымрэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэмрэ ятеухуауэ» Законыр СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм къищтащ. Абы цензурэр игъэкIуэдыжащ.
  • 1939 гъэм къалъхуащ драматург, АР-м и цIыхубэ артист, УФ-ми КъБР-ми щIыхь зиIэ я артист Мурат Чапай.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 13
  • 1936 гъэм Къэбэрдей лъэпкъ драмэ театрыр къызэIуахащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 14
  • 1936 гъэм КъБАССР-м гъуазджэхэмкIэ и IуэхущIапIэ къызэрагъэпэщащ.
  • 1964 гъэм къалъхуащ дунейпсо класс зиIэ спортым и мастер, пауэрлифтингымкIэ дуней псом плIэнейрэ щытекIуа, Европэм щэнейрэ и чемпионкэ Танокъуэ Екатеринэ.
  • 1964 гъэм къалъхуащ адыгэ усакIуэ, журналист Хьэщыкъуей Олег.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 15
  • 1561 гъэм Идар Темрыкъуэ ипхъу Гуащэнэ (Марие) и дэлъху Думэныкъуэ, и шыпхъу Алътыншаш, абы и щхьэгъусэ Бекбулат, а тIум я къуэ Саин-Булат и гъусэу Москва нэ- сащ.
  • 1914 гъэм къалъхуащ СССР-м и къэрал лэжьакIуэ, политик Андропов Юрий.
  • 1929 гъэм къалъхуащ шэрджэс тхакIуэ ТIуаршы Аслъэн.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 16
  • Медицинэм и лэжьакIуэм и махуэщ
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 17
  • 1565 гъэм Идар Темрыкъуэ и къуэ Мамстрыкъуэ Москва кIуащ.
  • 1961 гъэм Налшык экраныбгъуэ зиIэ «Восток» кинотеатрыр къыщызэIуахащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 18
  • 1956 гъэм Налшык музыкэ училищэ къыщызэIуахащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 22
  • Фэеплъымрэ щыгъуэмрэ я махуэщ
  • 1941 гъэм Хэку зауэшхуэр къэхъеящ.
  • 1944 гъэм КъБАССР-м и Министрхэм я Советым деж Архив IуэхущIапIэ къыщызэрагъэпэщащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 23
  • 1941 гъэм Къэсейхьэблэ щыщ ТхьэмытлIокъуэ Хьэсэн, КъухьэпIэ Украинэм и къэрал гъунапкъэр ихъумэу, лIыгъэ хэлъу и гъащIэр итащ: гранатэхэр щIэпхауэ фашист танкым зыщIидзэри, ар икъутащ, езыри хэкIуэдащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 24
  • 1937 гъэм Республикэм и Советхэм я чрезвычайнэ съездым къищтащ Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и япэ Конституцэр.
  • 1945 гъэм Москва и Ут Плъыжьым ТекIуэныгъэм и парад щекIуэкIащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 25
  • 1939 гъэм къалъхуащ экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, Темирязевым и цIэкIэ щыIэ академием и профессор, КъШР-мрэ КъБР-мрэ щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Агырбэ Юрий.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 26
  • Наркоманием ебэныным и дунейпсо махуэщ
  • 1920 гъэм Налшык и Затишье хьэблэм япэ санаторэ къыщызэIуахат. Абы Сталин Иосиф зыщигъэпсэхуауэ щытащ.
  • 1938 гъэм КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и депутатхэр япэу хахащ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 27
  • Бдзэжьеящэм и дунейпсо махуэщ
  • Урысейм и щIалэгъуалэм и махуэщ
  • 1919 гъэм Япэ дунейпсо зауэр зэриухамкIэ зэгурыIуэныгъэм Версаль Iэ щытрадзащ.
  • 1979 гъэм «КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ» цIэ лъапIэр ягъэуващ.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 28
  • 1799 гъэм къалъхуащ Iуащхьэмахуэ япэ дыдэу дэкIа адыгэлI (1829) Хьэшыр Чылар.
  • 1944 гъэм къалъхуащ тхакIуэ, щIэныгъэлI, ГенеалогиемкIэ дунейпсо академиеми (Париж) ЩIДАА-ми я член-корреспондент Махъсидэ Анатолий.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 29
  • 1940 гъэм Луначарскэм и цIэр зезыхьэ Театральнэ институтым и адыгэ студиер къаухащ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и актёр хъунухэм.
  •  
  • Мэкъуауэгъуэм и 30
  • 1908 гъэм Бахъсэн, Дзэлыкъуэ мэкъумэшыщIэхэм зыкъаIэтащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэ (июль)
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 1
  • 1957 гъэм Москва и Театр Иным щызэхэтащ Къэбэрдейр езым фIэфIу Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 зэрырикъум и щIыхькIэ Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ я лэжьакIуэхэм я иужьрей концертыр.
  • 1981 гъэм КъБР-м и цIыху- бэ усакIуэ КIыщокъуэ Алим СССР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и правленэм и секретару хахащ.
  • 1934 гъэм къалъхуащ философие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Джатэгъэжь Владимир.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 3
  • 1957 гъэм СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и УказкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым Ленин орденыр етIуанэу къыхуагъэфэщащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 5
  • 1957 гъэм Налшык Лениным и фэеплъ къыщызэIуахащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 6
  • 1557 гъэм Къэбэрдейр езым фIэфIу Урысейм гухьащ.
  • 1957 гъэм КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и гуфIэгъуэ сессие зэхэтащ. Ар теухуауэ щытащ Къэбэрдейр езым фIэфIу Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 зэрырикъуам икIи республикэм Ленин орденыр етIуанэу къызэрыратам.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 7
  • 1687 гъэм Ньютон Исаак къихутащ дунейм зыщIэзышэ къару зэрыхэлъыр.
  • 1971 гъэм КIыщокъуэ Алим СССР-м и Литфондым и унафэщIу хахащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 8
  • Унагъуэм, лъагъуныгъэм, пэжыгъэм и махуэщ
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 9
  • 1945 гъэм ВКП(б)-м и Налшык къалэ комитетым унафэ къищтащ Хэку зауэшхуэм ныкъуэдыкъуэ щыхъуахэм защIэгъэкъуэным теухуауэ.
  • 1959 гъэм Налшык и Театр ЩхъуантIэм Пятницкэм и цIэр зезыхьэ къэрал академичес-кэ хорым и концерт щекIуэкIащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 10
  • 1934 гъэм къалъхуащ химие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Ибрэхьим Хьэмзэт.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 11
  • 1958 гъэм «Кабардинка» къэрал къэфакIуэ ансамблыр Монголием кIуащ, абы и лъэпкъ махуэшхуэм хэтын папщIэ.
  • 1987 гъэм дунейм цIыхуу щыпсэур меларди 5 ирикъуащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 12
  • 1641 гъэм Астрахань хъаныдзэм Балъкъ и деж щригъэкIуэкIа зауэм хэкIуэдащ Къундет зэшхэр — Чэлимэтрэ Елдаррэ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 14
  • Урысей пощтым и махуэщ
  • 1945 гъэм Париж ТекIуэныгъэм и парад щекIуэкIащ. Япэ иту уэрамым ирикIуащ Франджым и ЛIыхъужь, Къэбэрдейм щыщ Хьэгъундокъуэ Елмэсхъан.
  • 1957 гъэм Налшык щекIуэкIащ СССР-м ис лъэпкъ псоми я тхакIуэхэр зыхэта пшыхь гъэщIэгъуэн.
  • 1965 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым уэрэдымрэ къафэм-кIэ и къэрал ансамблыр къафэмкIэ «Кабардинка» къэрал ансамблу зэрахъуэкIащ.
  • 1904 гъэм къалъхуащ адыгей тхакIуэ Щоджэн Iэюб.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 15
  • 1939 гъэм Бахъсэн, Аруан, Iуащхьэмахуэ районхэм щIыпIэ газетхэр къыщыдэкIыу щIадзащ.
  • 1957 гъэм РСФСР-м и гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ я лэжьакIуэхэм я лIыкIуэхэм я кIэух концертыр Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м щекIуэкIащ.
  • 1924 гъэм къалъхуащ къэрал лэжьакIуэ, РСФСР-м щIыхь зиIэ и юрист Шакъ Беслъэн.
  • 1939 гъэм къалъхуащ мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Ашэбокъуэ Леонид.
  • 1959 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и юрист, политик Башорэ Хьэмид.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 17
  • 1942 гъэм Сталинград зауэм щIидзащ.
  • 1945 гъэм ЕтIуанэ дунейпсо зауэм текIуэныгъэр къыщызыхьа къэралхэм я Iэтащхьэхэм я Берлин (Потсдам) конференцыр къызэIуахащ.
  • 1967 гъэм Лениным и цIэр зэрихьэу Арщыдан щыIэ колхозым Ленин орденыр къратащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 18
  • Ди эрэм и 64 гъэм Рим мафIэм исат. Район 14-м щыщу къэнар 4 къудейт.
  • 1941 гъэм Къардэн Къуба-тий япэ фашист кхъухьлъатэр къриудыхащ.
  • 1849 гъэм къалъхуащ адыгэ джэгуакIуэ Мыжей Сэхьид.
  • 1934 гъэм къалъхуащ КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ, УФ-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Зумакуловэ Танзиля.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 19
  • 1942 гъэм Къардэн Къуба-тий Березовскэ щIыналъэм фашист кхъухьлъатитI къыщриудыхат.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 20
  • Сатум и лэжьакIуэм и махуэщ
  • Шахматхэм я дунейпсо махуэщ
  • 1561 гъэм урыс пащтыхьгуащэ Идар Гуащэнэ чристан диныр кърагъэщтащ, Марие цIэри фIащащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 21
  • 1829 гъэм адыгэлI Хьэшыр Чылар япэ дыдэу Iуащхьэмахуэ и щыгум къуэкIыпIэ лъэныкъуэмкIэ дэкIащ.
  • 1969 гъэм Америкэм щыщ астронавт Армстронг Нил Мазэм и щхьэфэм япэ дыдэу теуващ.
  • 1994 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и Къэрал гербыр, Къэрал ныпыр, Къэрал гимныр къащтащ.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 22
  • 1945 гъэм Къэбэрдей Республикэм и щакIуэ хозяйствэр къызэрагъэпэщащ.
  • 1914 гъэм къалъхуащ КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь, УФ-м и Къэрал саугъэтым и лауреат КIыщокъуэ Алим.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 23
  • 1944 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист ДзыхьмыщI Къэралбий.
  • Бадзэуэгъуэм и 24
  • 1929 гъэм къалъхуащ адыгэ макъамэ Iэмэпсымэхэр зыгъэхьэзыру щыта IэщIагъэлI Ойберман Владимир.
  • 1944 гъэм къалъхуащ тхакIуэ, критик, литературовед, филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъут Iэдэм.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 25
  • 1944 гъэм къалъхуащ публицист, «Заман» газетым и редактор нэхъыщхьэ, УФ-м, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, КъШР-м щIыхь зиIэ и журналист Аттаев Жамал.
  • 1949 гъэм къалъхуащ географие щIэныгъэхэм я док-тор, СССР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Болэ Владислав.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 26
  • 1954 гъэм къалъхуащ къэрал, политикэ лэжьакIуэ, КъШР-м и Правительствэм и УнафэщI (2000 — 2003; 2005 — 2007) Къардэн Алик.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 27
  • 1841 гъэм Пятигорск пэмыжыжьэу Мэшыкъуэ бгы лъапэм и деж щаукIащ урыс тхакIуэшхуэ Лермонтов Михаил.
  • 1991 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щагъэуващ президент къулыкъур.
  • 1924 гъэм къалъхуащ адыгэ усакIуэ, драматург Чуякъуэ Джэфар.
  •  
  • Бадзэуэгъуэм и 31
  • 1964 гъэм къалъхуащ экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, АКъУ-м и профессор Бидэнокъуэ Мурат.
  •  
  • ШыщхьэуIу (август)
  •  
  • ШыщхьэуIум и 1
  • 1885 гъэм япэ дыдэу уэгум зиIэтащ Можайский А. Ф. ищIа кхъухьлъатэм.
  • 1914 гъэм Япэ дунейпсо зауэм щIидзащ.
  • 1958 гъэм «Iуащхьэмахуэ» журналым и япэ номерыр дунейм къытехьащ.
  • 1967 гъэм Бахъсэнрэ Тэрчрэ къалэ хъуащ.
  • 1953 гъэм къалъхуащ «Шэрджэсхэр зэрырахуар» тхылъыр зытха, Хэкум къэзыгъэзэжа-хэр гъащIэм щыхагъэгъуэзэ-жу Мейкъуапэ дэт унэм и тхьэмадэ Бэрзэдж Убых(Нихьэт).
  •  
  • ШыщхьэуIум и 2
  • Хьэуа-Десантыдзэхэм я махуэщ
  •  
  • ШыщхьэуIум и 3
  • 1783 гъэм Куржым (Грузием) и КъухьэпIэ лъэныкъуэр Урысейм хыхьащ.
  • 1942 гъэм ЗыхъумэжыныгъэмкIэ Налшык комитетым зыхъумэжыныгъэмкIэ гупхэр къызэгъэпэщыным теухуа унафэ къищтащ.
  • 1994 гъэм Налшык къыщызэIуахащ Бгырысхэм я дунейпсо конгресс.
  • 1939 гъэм къалъхуащ усакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ КIэмыргуей Анатолий.
  •  
  • ШыщхьэуIум и 4
  • ГъущI гъуэгум и лэжьакIуэм и махуэщ
  • 1914 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Шыкъ Михаил.
  • 1959 гъэм къалъхущ биологие щIэныгъэхэм я доктор, АКъУ-м и профессор IэкIатIэ Валерий.
  •  
  • ШыщхьэуIум и 5
  • 1934 гъэм къалъхуащ мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъАУ-м и профессор Хъаний Мирон.
  • 1939 гъэм къалъхуащ УФ-м щIыхь зиIэ и артист, КъБР-м и цIыхубэ артист Алэкъей Мухьэмэд.
  •  
  • ШыщхьэуIум и 6
  • Ядернэ Iэщэр мыдэным и дунейпсо махуэщ
  • УФ-м и гъущI гъуэгудзэм и махуэщ
  • 1934 гъэм къалъхуащ Тыркум щыщ адыгэ тхакIуэ цIэрыIуэ Челик (ХьэкIуратэ) Уэсмэн.
  • 1964 гъэм къалъхуащ опе- рэ уэрэджыIакIуэ, АР-м и цIыхубэ артисткэ Шэгудж Маринэ.