ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Хэкум и тхыдэр къызыхэщ лъэпкъ тхылъ

2019-01-12

  • ЩIэныгъэм и лъэны-къуэкIэ сэбэпынагъышхуэ имыIэми, Къэбэрдейм ис адыгэ лъэпкъ щхьэхуэхэм я къежьапIэр, я зэтеувэкIэр, зыужьыкIэр, абыхэм я цIыху пэрытхэм я зэфIэкIыр утыку къралъхьэну зэрыхущIэкъум икIи апхуэдэ хъыбархэр щызэхуэхьэса тхылъхэр къыдэгъэкIыныр хабзэ хъууэ зэрыхуежьам зэраныгъэ гуэри пылъу къыщIэкIынукъым. Уеблэмэ, япэ ита щIэблэхэм я щапхъэм дэтхэнэри егъэгушхуэ, и щхьэр нэхъ лъагэу ирегъэлъагъуж. Пэжщ, егъэлеиныгъэ гуэрхэр щаIэщIэкI, тхыдэм и пэжым къемызэгъыу «зыщыщагъауэ» къызэрыхъури бзыщIын хуейкъым. Апхуэдэ бгъэдыхьэкIэр узыгъэукIытэщ икIи абы лъэпкъыр зэи игъэлъэпIэнукъым.

  • Апхуэдэ гупсысэхэр си щхьэм илъу къэсщтащ зы мазэ хуэдиз и пэкIэ Краснодар къалэм къыщыдэкIа «Тэнащхэ я лъэпкъыр Джылахъстэнеймрэ Къэбэрдеймрэ я тхыдэм къызэрыхэщыжыр» тхылъышхуэр.
  • ЗанщIэу жысIэнщи, полиграфие и лъэныкъуэкIэ убгъэдыхьэмэ, мыр и зэгъэуIукIэкIи, къагъэсэбэпа тхылъымпIэмрэ лэчхэмкIи, сурэтхэм, тхыгъэхэм я къабзагъэмкIи, художникым и лэжьыгъэмкIи икъукIэ нэгъэсащ. Нэхъ гуапэжыр арщи, апхуэдиз дахагъэмкIэ гъэщIэрэщIа тхылъым хуэфэщэн купщIи иIэу къыщIэкIащ.
  • И IэщагъэкIэ авторыр тхыдэ щIэныгъэм зыкIи пымыщIами (Тэнащ Руслан зыхуеджар электроникэрщ, «Ростелеком» акционер зэгухьэныгъэм Ипщэ, Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округхэр къызэщIэзыубыдэ и IуэхущIапIэм коммерцэмкIэ и унафэщIу илъэс куэд лъандэрэ мэлажьэ), зыхуежьа Iуэхум удэзыхьэхын бгъэдыхьэкIэ къыхуигъуэтащ. Мыбы зы щIыпIи къыщигъэсэбэпакъым «зэрыжаIэжымкIэ», «хъыбару къокIуэкI» псалъэхэр. Тэнащхэ я къекIуэкIыкIар абы къреджыкI Мэзкуу къэралыгъуэм, Адыгэ хэкум, Къэбэрдейм я тхыдэ гъуджэм икIи сыт хуэдэ гупсысэми и щIагъым архив тхыгъэхэр, документ пыухыкIахэр, хамэ къэрал зекIуэлIхэм къагъэна щыхьэт тхылъхэр, щIэныгъэлIхэм я къэхутэныгъэхэр щIэлъщ.
  • ФIы и лъэныкъуэкIэ мы тхылъым хужыпIэн гъунэжу бгъуэтынущ, ауэ а псоми ящыщу зы закъуэ къыхэзгъэщыну сыхуейщ: генеалогие къэхутэныгъэхэр егъэкIуэкIынымкIэ методологие убзыхуа, нэгъэса зэкIэ щыIэкъым, икIи абы и лъэныкъуэкIэ щапхъэу бгъэлъагъуэ хъун лэжьыгъэщ зи гугъу сщIыр.
  • Мыри щIызгъужынщ. Мы тхылъым къызэщIиубыдэр XVI лIэщIыгъуэм и кум щегъэжьауэ XX лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэм нэс лъэхъэнэрщи, адэкIэ иджыри тхылъитI къыкIэлъыкIуэнущ. Шэч хэлъкъым ахэр Тэнащ лъэпкъым я щIэблэ куэдым зэIэпахыу зэрахъумэнум. Ауэ тхыдэм дихьэххэм, Адыгэ хэкум, хэхауэ Къэбэрдейм, я къекIуэкIыкIар къэзыхутэжхэм я дежкIи мыр икъукIэ щхьэпэнущ. Ар уи фIэщ ещI япэ тхылъыр и купщIэкIэ зэрыкъулейм, япэкIэ дунейм къытемыхьа документ куэд зэритым.
  • Темрокъуэ Алий.