ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

ЩыIэр зы пэж закъуэщ

2016-05-07

  • Тхыдэм  уриджэгу  хъунукъым
  •  Дунейр къызэригъэщIрэ Хэку зауэшхуэм нэхърэ нэхъ лъы куэд щагъэжа къэхъуакъым. Аращ ди цIыхухэм ТекIуэныгъэм и махуэр — накъыгъэм и 9-р псом хуэмыдэу хэIэтыкIауэ илъэс къэс щIагъэлъапIэри.
  •  
  • ЗэрытщIэщи, Хэку зауэш­хуэр етIуанэ дунейпсо зауэм щыщ зы Iыхьэу щытащ, арщ­хьэкIэ, и гуа­щIагъкIэ, псэ зэпылъхьэпIэ зэритамкIэ, ар нэгъуэщI щIыналъэ псоми щекIуэкIа зэхэуэхэм хуабжьу къащхьэщокI. Ар шэч гуэр къызытумыхьэжынщ. Ауэ илъэс къэси хуэдэу, ТекIуэныгъэм и махуэр къыщыблагъэм Къу­хьэ­пIэ къэралхэм я политикхэр яужь йохьэ тхыдэр зэрагъэдзэкIыжыну, текIуэныгъэр къэ­­зыхьар СССР-у щытар армырауэ, къыщI­рагъэдзыну. Язы­ныкъуэхэм деж жаIэхэр апхуэдизу делагъэ зы­пылъ­щи, телъыджэ пщымыхъункIэ Iэмал иIэкъым. Ауэ щыIэр зы пэж закъуэщ икIи тхыдэм уриджэгу, ар узэрыхуейм хуэдэу зэп­хьэкI хъунукъым.
  • АтIэ дгъэзэжынти илъэсипщI бжыгъэхэм япэкIэ екIуэкIа Iуэхугъуэхэм я деж.
  • 1941 гъэм мэкъуауэгъуэм и 22-м и нэхущым фашист Германием и дивизэу 600-м щIигъу СССР-м къыщебгъэрыкIуащ тенджыз ФIы­цIэм щыщIэдзауэ Баренц тенджызым нэсыху яку дэлъ ­щIыналъэм. ХьэщхьэрыIуэ хабзэ яхуэхъуам тету, Гитлер ди къэралым къытеуащ хьэ щэхурып­­-хъуэу. СССР-м и къалэхэм, къуа­жэхэм бомбэхэр щещэщэхащ.IэщэкIэ хуэщIауэ щымытми, ди зауэлIхэм лIыгъэшхуэ дыдэ къагъэлъэ­гъуащ, арщхьэкIэ, фашистхэм яху­зэфIэкIащ ди щIыналъэхэр яубыдурэ къэкIуэтэн. Ауэ ахэр нэхъ къэкIуэтэху зыпэ­щIэ­сэныгъэри нэхъ лъэщ хъурт. Псори щызэхэкIар Москва и дежщ. Гитлер и дзэм хузэфIэкIакъым Совет Союзым и щыхьэрыр къищ­тэну. Абы и пIэкIэ япэ ды­-дэу абдеж щыщIагъэIащ. Ар пэщIэдзэ лъэбакъуэ къудейт. 1943 гъэм и пэ­щIэдзэм Сталинград и деж ­фель­д­маршал Пау­люс и сэлэту, офицеру, генералу минищэм щIигъум гъэру зыкъыщата иужь, Хэку зауэшхуэм и екIуэ­кIыкIэм къимыгъэзэжыну зызэрихъуэкIащ. Иджы ебгъэ-рыкIуэр ди дзэхэрт. Абыхэм зэ­кIэлъыкIуэу хуит къащIыжырт ди щIыналъэ­хэр. Инджылызхэмрэ США-мрэ «ЕтIуанэ фронткIэ» зэджэр къы­щызэIуахар 1944 гъэрщ. Абы ирихьэлIэу ди щIы­налъэм и нэхъыбэр бийм къы­IэщIахыжакIэт. Совет зауэлIхэм текIуэныгъэр къыщахьырт Iэна­-тIэ псоми. ИтIанэ ягъэ­зэ­щIащ я ­къалэн лъапIэр: Европэм и къэ­ралхэр бийм къыIэщIагъэкIыжащ. Я гъащIэм емыблэжу.
  • Аращ тхыдэм и пэжыр. ИкIи ар зыми хущIэуфэжынукъым. Тхы-дэ жыжьэм зыгуэр иращIэфынкIэ хъунщ, ауэ дэ зи гугъу тщIыхэр щекIуэкIар дыгъуасэ хуэдэщ. Зы щапхъэ закъуэ: СССР-м , США-м, Инджылызым я унафэщIхэр Къры­мым щызэIущIа 1945 гъэм и мазаем а зэманым къыткъуэт къэ­ралитIым я къарухэр Берлин километр 600-кIэ пэжыжьэт, ауэ ди дзэхэр километр 60-кIэ гъу­нэгъу хуэхъуат.
  • Псом хуэмыдэу узэгуэзыгъэ­пыр Совет Союзым и зауэлIхэм лъырэ пщIэнтIэпскIэ къазэуа ТекIуэныгъэр ягъэлъахъшэну абыхэм хуит къащIыжа Къуэ­кIы­пIэ Европэм и къэралхэр зэры­хущIэкъурщ. Ахэр апхуэдизкIэ ­хъийм икIащи, а зэманым екIуэ­кIа Iуэхухэм я лъэужь гуэри къагъэнэнуи я мурадкъым. Ди жа­гъуэ зэрыхъунщи, политикхэм жа­Iэхэр я фIэщ мэхъу а къаралхэм я щIалэгъуалэм. АрщхьэкIэ, аргуэру къытедгъэзэжынщи, Хэку­ зауэшхуэри, абы теухуа пэжри тхыдэм зэи хэгъуэщэ­жынукъым. Абы къигъэлъэ­-гъуащ СССР-у щытам и пIэ иува Урысейри къэрал лъэщу къы­зэ­ры­нэжыр.
  • ШАЛ Мухьэмэд.