ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Май, 2020

КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек «Псэ Жыг» фэеплъым удз гъэгъахэр трилъхьащ

2020-05-23

  • Накъыгъэм и 21-м, Кавказ зауэр зэриухрэ илъэси 156-рэ щрикъум ирихьэлIэу, «Псэ Жыг» фэеплъым удз гъэгъахэр тралъхьащ КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэ­кIуэ Казбек, КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ, Прави­тельствэм и УнафэщI Мусуков Алий, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий.

  • Апхуэдэу, а махуэм фэеплъым деж къыщызэхуэсахэм яхэтащ ­КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм и Уна­фэщI Къуэдзокъуэ Му­хьэ­мэд, УФ-м и Къэ­рал Думэм и депутат Геккиев ­Заур, Налшык къалэ администрацэм и Iэтащхьэ Ахъуэхъу Таймураз, Къэ­бэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Хьэ­фIыцIэ Мухьэмэд, абы и ­къуэдзэ Лъху­къуэщауэ Хьэбас, министерствэ зэмылIэужьыгъуэхэм я лIы­кIуэ­хэр, КъБР-м и щIыналъэхэм я Iэтащ­хьэ­хэр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ К. В. НэщIикIыж хьид махуэшхуэм и щIыхькIэ цIыхухэм зэрехъуэхъур

2020-05-23

  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыпсэу муслъымэнхэм сохъуэхъу Рэмэдан мазэр зэриухамкIэ икIи мус­лъымэнхэм я махуэ нэхъ лъапIэ дыдэхэм ящыщ зыр — НэщIикIыж хьидыр — къызэрысамкIэ!
  • А махуэшхуэр я дамыгъэщ псэкупсэ фIыгъуэ нэхъыщхьэ дыдэу къалъытэхэу гуапагъэр, гумащIагъэр, захуагъэмрэ цIыхугъэмрэ, гущIэгъумрэ лъагъунымрэ зи лъабжьэхэм.
  • Нобэ республикэм и муслъымэнхэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуащI цIыхухэм, дин зэмылIэужьыгъуэхэр зезыхьэхэм яку дэлъ зэгурыIуэныгъэр, зэкъуэтыныгъэр, мамырыгъэр, лъэпкъ зэныбжьэгъугъэр гъэбыдэным.
  • УзыщыгуфIыкIынщ Къэбэрдей-Балъкъэрым и мус­лъымэн зэгухьэныгъэхэр, адрей динхэм я лIыкIуэхэм ящIыгъуу, республикэм щекIуэкI жылагъуэ, щэнхабзэ-егъэ­джэныгъэ Iуэхухэм жыджэру зэрыхэтыр. Абыхэм зэ­фIагъэкI Iуэхухэм мыхьэнэшхуэ яIэщ псапэ щIэным, цIыхубэм хьэлэлу яхуэлэжьэным и хабзэхэр хъума хъунымкIэ, абыхэм зегъэужьынымкIэ, щIалэгъуалэр хэкупсэу, адрей лъэпкъхэм щыщхэмрэ абыхэм зэрахьэ динхэмрэ пщIэ ­хуащIу гъэсэнымкIэ.
  • Къэбэрдей-Балъкъэрым ис псоми си гум къыбгъэдэкIыу сохъуэхъу узыншагъэ быдэ яIэну, мамыру, зэIузэпэщу псэуну!

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм и грантхэр театр гъуазджэ IэнатIэм щытыным и IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм и Указ

2020-05-23

  • «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм и грантхэр театр гъуазджэ IэнатIэм щыгъэувыным теухуауэ» Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Президентым 2011 гъэм жэпуэгъуэм и 7-м къыдигъэкIа Указ №140-УП-м ипкъ иткIэ, театрхэм я лэжьакIуэхэм я творческэ проектхэр дэIыгъын мурадкIэ, 2020 гъэм ирагъэкIуэкIа конкурсхэм кърикIуахэр къэлъытауэ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм театр гъуазджэ IэнатIэм щигъэува грантхэр етын щэнхабзэм и къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэхэу мы къыкIэлъыкIуэхэм:
  • «Кулиев Къайсын и цIэр зезыхьэ Балъкъэр къэрал драмэ театрым»;
  • «Къэрал музыкэ театрым»;
  • «ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым»;
  •                    Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм
  •                    и Iэтащхьэ                      КIУЭКIУЭ Казбек
  • Налшык къалэ
  • 2020 гъэм накъыгъэм и 22-м
  • №57-УГ

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Жьынэпсыр» адыгэбзэкIэ къыдокI

2020-05-23

  • Илъэсищэрэ щэ ны­къуэм щlигъуащ Урыс-Кавказ зауэр зэриухрэ. Абы лъандэрэ хэхэс адыгэхэр хамэ щIыналъэхэм щопсэу, я хэкум пэIэщIэу, я хабзэмрэ я бзэмрэ зэрамыгъэкIуэ­дыным егугъуу.

  • А зэманым къриубыдэу Iэмал куэд къагупсысащ абыхэм, я щIэблэм адыгэбзэр Iуралъхьэн, адэжь щIэ­ин­хэр яхъумэжын папщIэ. Тыркум щыпсэу ди лъэп­къэгъухэм илъэс 15 хъуауэ къыдагъэкI «Жьынэпс» газетыр, ар мазэ къэс зэ дунейм къытохьэ, напэкIуэцIи 8 — 24-рэ хъууэ зэхагъэувэ, зэ­рыс къэралым къыщыхъу­-къыщыщIэхэр тыркубзэкIэ традзэ, Тыркум щыпсэу ­кавказ лъэпкъхэм я ­хъыбархэр абыхэм я бзэ­кIэ ятх,къыдэкIыгъуэ къэс адыгэбзэкIи зы напэкIуэцI хэтщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

2020-05-23

  • Си лъэпкъым и гуауэр Iэпкъынэм къыхохьэ,
  • Гъуэгу щIыIэм зеубгъури, си пащхьэм щодий.
  • Сэ гъыбзэкIэ лъапцIэу уэгу гущIэм сынохьэ,
  • Уэгу щIыфэр ячатхъэу, псэ минхэр мэкIий.
  • Толъкъун IэлъэщI фIыцIэу тенджызым щыхъейхэм
  • Кхъухьыжь хьэдэ лъэгу гущэхэм зыкIэлъаубгъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Iэ тедзэгъуэр йокIуэкI

2020-05-23

  • Мэлыжьыхьым и 1-м щIидзауэ йокIуэкI 2020 гъэм и етIуанэ илъэс ны­къуэм цIыхухэм яIэрыхьэну газетхэм, журналхэм Iэ тедзэныр.
  • Иджыпсту щыIэ щытыкIэм ипкъ иткIэ, цIыхухэм Iэмал яIэщ пощтхэм мыкIуэу, я унэ щIэсыжу газетхэм Iэ традзэну — Урысейм и Пощтым и сайтым иIэ podpiska.pochta.ru жыхуиIэмкIэ апхуэдэ Iуэхутхьэбзэр зэфIагъэкIыфынущ, къэралым къыщыдэкI газет, журнал минитхум ящыщ дэтхэнэ зыми Iэ трырагъэдзэнущ. Iуэхутхьэбзэр тэмэму зэтеухуауэ щытщи, дэнэ щIыпIэ щыпсэуми апхуэдэ щIыкIэкIэ Iэ традзэфынущ нэхъ дэзыхьэх къыдэкIыгъуэхэм.
  • «Адыгэ псалъэр» зыIэрыхьэну хуейхэм хъыбар фыдогъащIэ: мази 6-м ди газетым и уасэр сом 696-рэ кIэпIейкIэ 30-рэщ.
  • Ди индексыр П 5894

Зыхыхьэхэр: Хэха

МэшбащIэ Исхьэкъ: КъызыхэкIа лъэпкъым и узыр имыгъэвмэ, и гуфIэгъуэр хуэмыIэтмэ, тхакIуэм ищIэм зыри и уасэкъым

2020-05-23

  • Гугъущ зи цIэм дунейпсо мыхьэнэ игъуэта тха­кIуэш­хуэм утетхыхьыну. Зы тхыгъэкIэ, дауи, къыпхуэгъэ­лъэ­гъуэнукъым, зы цIыху а­къылми къитIэщIыфынукъым абы и IэдакъэщIэкI купщIафIэхэмрэ гупсысэ куухэмрэ, и къекIуэ­кIы­кIамрэ нобэ ныбжькIи, зэ­фIэкIкIи, зэчийкIи здынэса лъагапIэшхуэмрэ.

УФ-м и Президент Путин Владимиррэ Урысейм ЛэжьыгъэмкIэ и ЛIыхъужь МэшбащIэ Исхьэкърэ. Москва, Кремль. 2019 гъэм мэлыжьыхьым и 29-м.

  • Накъыгъэм и 28-м и ныбжьыр илъэс 90 ирокъу УФ-м и ТхакIуэхэм я союзым и унафэщIым и къуэдзэ, Адыгэ Республикэм и Тха­кIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, АР-м, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ, УФ-м и Жылагъуэ палатэм хэт, СНГ-м хыхьэ къэралхэм я ТхакIуэхэм я дунейпсо зэгухьэныгъэм и ГъэзэщIакIуэ гупым и унафэщIым и къуэ­дзэ, УФ-м и Президентым и лIыкIуэу Ипщэ федеральнэ щIыналъэм щыIэм егъэ­щIы­лIауэ лажьэ Нэхъыжь­хэм я советым хэт, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и Нэхъыжьхэм я советым и тхьэмадэ, ЩIэ­ныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием, ЩIэныгъэхэмкIэ Абхъаз Акаде­мием­ я академик, Кубаным гъуазджэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, СССР-мрэ Урысей Федерацэмрэ я Къэрал саугъэтхэм, Шолоховым, Ос­тровскэм я цIэкIэ щыIэ литературэ саугъэтхэм я лау­реат, «Хэкум и пащхьэ щиIэ фIыщIэм папщIэ» урысей орденым и II, III, IV нагъыщэхэр, «Лъэпкъ зэныбжьэгъугъэ» орденыр, «Адыгейм и ЩIыхь» медалыр, Абхъаз Республикэм и «ПщIэм­рэ ЩIыхьымрэ» орденыр, «Кубаным и зыужьы­ныгъэм хуищIа хэлъхьэныгъэм папщIэ» медалым и япэ нагъыщэр зыхуагъэфэща, Урысей Федерацэм Лэ­жьыгъэмкIэ и ЛIыхъужь МэшбащIэ Исхьэкъ Шумахуэ и къуэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Мы махуэхэм

2020-05-23

  • Накъыгъэм и 23,
  • щэбэт
  • Шылъэгум и дунейпсо махуэщ. А псэущхьэхэм я бжыгъэр дунейм мащIэ зэры­щыхъуар, ахэр хъумэным хуэгъэза Iуэхухэр икIэщIыпIэкIэ къызэгъэпэщын зэрыхуейр я тегъэщIапIэу, а махуэр США-м щагъэувауэ щытащ 2000 гъэм.
  • Азербайджаным щагъэлъапIэ эколо­гием­рэ щIы­уэпс хъугъуэфIы­гъуэхэр ­хъу­мэ­нымкIэ IэнатIэм и лэжьакIуэхэм я ма­хуэ­р
  • Таджикистаным и щIалэгъуалэм я махуэщ
  • 1769 гъэм франджы инженер Куньо Николэ зы сыхьэтым километри 5 зыкIу япэ автомашинэр зэпкърилъхьауэ щытащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

1 КъБР*«Мир» канал

2020-05-23

  • Блыщхьэ, накъыгъэм и 25
  • 6.00 «Республикэ: тхьэмахуэ зэ­хуаку хъыбархэр» (16+)
  • 6.30 «Литературэм теухуа пса­лъэмакъ» (балъкъэ­рыб­зэкIэ) (12+)
  • 7.05 «Къалэ щхъуантIэ» (12+)
  • 7.30 «Республикэ: тхьэмахуэ зэ­хуаку хъыбархэр» (16+)
  • 8.05 «Си бзэ — си псэ, си дуней» (балъкъэрыбзэкIэ) (12+)
  • 8.35 «Жьыщхьэ махуэ». Танэ Цо-цэ. Къэрэгъэш къуажэ (адыгэб­зэкIэ) (12+)
  • 9.05 «ЩIэблэм хуэсакъыу» (адыгэбзэкIэ) (12+)
  • 17.00 «Iущыцэ». Сабийхэм папщIэ нэтын (6+)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ОТР Общественное Телевидение России

2020-05-23

  • Блыщхьэ, накъыгъэм и 25
  • 6.00 «Республикэ: тхьэмахуэ зэхуаку хъы­бархэр» (16+)
  • 6.30 «Бгым кIуэцIрыкI». Лэжьыгъэм и ве­теран АбытIэ Зулхьэчим (12+)
  • 7.00  «Классикэр псоми папщIэ» (12+)
  • 7.20 «КъэкIуащ, тхыдэм къыхэнэну». СССР-м IэщэкIэ зэщIэузэда и къарухэм я полковник, Абхъазым  генерал-лейтенант Сосналы СулътIан (16+)
  • 7.50  «Кабардинка» къэфакIуэ гупым теу­хуауэ. ЕтIуанэ  нэтын (12+)
  • 8.20  «ФIыуэ тлъагъу макъамэхэр» (12+)

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

КъБР-м и РАДИО

2020-05-23

  • Блыщхьэ, накъыгъэм и 25
  • 00.00 — Макъамэ 99,5-FM (урысыбзэкIэ)
  • 1.00 — Макъамэ 99,5-FM (адыгэбзэкIэ)
  • 1.35 — «Фэр папщIэ» (адыгэбзэкIэ)
  • 2.00 — «Ди зэIущIапIэм» (адыгэбзэкIэ)
  • 2.30 — «Жэщыбг нэужьым» (адыгэбзэкIэ)
  • 3.00 — «Орайда» (балъкъэрыбзэкIэ)
  • 4.00 — «Сахна» (балъкъэрыбзэкIэ)
  • 5.00 — Макъамэ 99,5-FM (урысыбзэкIэ)
  • 6.35 — «ПщIэну щхьэпэщ» (урысыбзэкIэ) (12+)
  • 6.45 — 7.00 «Спорт хъыбархэр» (урысыбзэкIэ) (12+)
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Къэбэрдей-Балкъэр» ГТРК-м и радио

2020-05-23

  • Блыщхьэ, накъыгъэм и 25
  • «ХъыбарыщIэхэр» (адыгэбзэкIэ, балъкъэрыбзэкIэ, урысыбзэкIэ):
  • 11.30, 13.10, 15.10, 18.10
  • 7.10 — 8.00 «Пщэдджыжьым жьыуэ» (адыгэбзэкIэ, балъкъэрыбзэкIэ, урысыбзэкIэ)
  • 8.10 — 8.35 «Гъатхэ зэрыхьзэрий» (адыгэбзэкIэ)
  • 8.35 — 9.00 «И къуажэгъухэм ягу имыхуж». Додуев Х. (балъкъэрыбзэкIэ)
  • 11.45 — 12.00 «Ди хъугъуэфIыгъуэ­хэр» циклым щыщщ (адыгэбзэкIэ)
  • 13.25 — 14.00 «Шэджагъуэ хуабэм»
  • 15.25 — 15.50 МафIэдз Сэрэбий. ­«ГъащIэм теухуа гупсысэхэр». Япэ Iыхьэр (адыгэбзэкIэ)
  • 15.50 — 16.00 «СумыгъэпIащIэ, гъащIэ». Бэлагъы Любэ (адыгэбзэкIэ)
  • 18.25 — 18.30 «Дигу имыхужхэр». ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 75-рэ щрикъум ирихьэлIэу ­(балъкъэрыбзэкIэ)
  • 18.30 — 18.35 «Псоми тедгъэкIуэдэнур дакъикъитхущ»
  • 18.35 — 19.00 ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 75-рэ щрикъум ирихьэлIэу. «Генералым зауэм теухуа и гукъэкIыжхэр». Деп­пуев. Х.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ЛъэпкъылI нэс Къардэн Башир Мэхьмуд и къуэр

2020-05-23

  • Ныбжьэгъу  лъапIэ
  • ЩIэблэр гъэсэным, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэм зегъэужьыным и гъащIэ псор щхьэузыхь хуищIащ Къардэн Башир. Абы иригъэджащ гъащIэм лъэ быдэкIэ хэува, ехъулIэныгъэфIхэр зыIэрызыгъэхьа цIыхухэр, ауэ абыхэми Башир и ныбжьэгъуу щыта дэри мащIэщ тщIар и фэеплъыр дгъэлъэпIэн папщIэ.

Сталинград деж къыщахьа текIуэныгъэр илъэс 50 щрикъум. 24.01.1993 гъэ

  • … 1952 гъэм и шыщхьэуIу мазэущ сэ ­Къардэныр къыщысцIыхуар. Ленинград уни­верситетыр цIыхуиплIым къэдухри республикэм къэдгъэзэжат, арщхьэкIэ зыри къытпежьакъым, лэжьыгъи къыт­хуа­гъэлъэгъуакъым. Апхуэдэ дыдэ щы­ты­кIэм иуват Тбилиси университетыр къэ­зыухахэри. Ди щхьэ Iуэху зетхуэжу лэжьыгъэ IэнатIэ къэтлъыхъуэн хуей хъуат. Сэ сыбгъэдыхьащ си Iыхьлы тхакIуэ Теунэ Хьэчим. Аращ радиокомитетым и тхьэмадэм и деж сызыгъэкIуар.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ФIыщIэ жыг хуэфащэт

2020-05-23

  • Къардэн унэцIэр зезыхьэ лъэпкъыр адыгэ­хэм я деж щынэхъ ин дыдэу жаIэ. Абыхэм ­къахэкIащ Совет Союзым и ЛIыхъужь зыбжанэ, яIэщ Олимп чемпиони, дуней псом щыцIэрыIуэ художники, министрхэри, тхакIуэ Iэзэхэри, щIэныгъэ зэхуэмыдэхэмкIэ докторхэри. Ахэр щопсэу Къэбэрдейми, КъШР-ми, Адыгейми, хамэ къэралхэми.
  • Мы махуэхэм Iэтауэ ягъэлъапIэ Хэку зауэшхуэр зэриухрэ илъэс 75-рэ зэрырикъур. А ТекIуэныгъэ Иным яхуэфащэ Iыхьэ халъхьащ Къардэн лъэпкъым, куэд хэкIуэдащ, ныкъуэдыкъуэ щыхъуахэщ фронтым.
  • Къардэн Башир нобэ Iэджэми ягу къагъэкIыжынущ псалъэ гуапэкIэ. Абы псом япэ фIыщIэ хуэфащэщ Хэку зауэшхуэм лIыгъэ хэлъу зэрыхэтам папщIэ. Псоми ящIэ Сталинград и ­Iэгъуэблагъэм щекIуэкIа зауэр нэхъ гуащIэ дыдэу зэрыщытар, псэзэпылъхьэпIэу зэре­кIуэ­кIар. Абы и деж Къардэн Башир 1942 гъэм щэкIуэгъуэм и 14-м уIэгъэ хьэлъэ щыхъуащ, и лъакъуэр къигъэнащ фронтым (а махуэм екIуэ­кIа зэхэуэшхуэм и гугъу къысхуищIыжати, згъэ­щIэгъуат — а махуэ дыдэм, абдеж си адэр щы­хэкIуэдащ, ауэ Башир ар ицIыхуу щытакъым).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Си ЕгъэджакIуэ

2020-05-23

  • Псоми фIы дыдэу къыдгуроIуэ дыкъэзылъхуа ди адэ-анэм я щIыхуэшхуэ зэрыттелъыр. Си гугъэмкIэ, апхуэ­дэ­уи дэ я щIыхуэ ттелъщ цIыху нэс дыхъуным, гъащIэм лъэ быдэкIэ дыхэувэным мащIэ-куэдми зыгуэр хэзылъхьа дэтхэнэми. Зи гугъу сщIыр щIэ­ныгъэ къыдэзыта ди егъэ­джакIуэхэм, зи тхыгъэ­хэм дыкъыщIэхъукIа тха­кIуэ гъуэзэджэхэм, зи сурэтхэм дыдахьэх художникхэм, зи роль гукъинэжхэм дыдэп­лъея артистхэм, гупсыса­кIуэшхуэхэм я закъуэкъым, атIэ дерскIэ мыхъуу, зи щапхъэкIэ дызыпсыхьа нэхъы­жьыфIхэрщ. Дэтхэнэ зы цIыху­ри и гъащIэ гъуэгум щрихьэлIащ апхуэдэ, ауэ мащIэщ къытхэкIар ахэр псэуху хуэфащэ гулъытэрэ псалъэ гуапэрэ лъигъэсауэ.

СэмэгумкIэ къыщыщIэдзауэ: ­ Къардэн Къубатий, Бэрбэч ХьэтIутIэ, Къардэн Башир сымэ. 1964 гъэ

  • Къардэн Башир Мэхьмуд и къуэр апхуэдэущ сэри, 60 гъэхэм КъБКъУ-м и тхыдэ-филологие факультетым и студенту щыта си ныбжьэгъухэми къызэрытхущытар. Дызэ­реджа илъэситхуми ар декану щытащ. Зыпэрыт IэнатIэр лэжьыгъэ къудейтэкъым абы и дежкIэ, атIэ ар ди адэ ­етIуанэми ярейт. Мыр псалъэ гъущэ къудейкъым: а илъэс­хэм Кавказ Ищхъэрэм вузитI иту арат — Дагъыстэнымрэ дыдеймрэ. Арати, нэгъуэщI щIыпIэхэм къикIа, мазэ-мазитIым зэ фIэкIа унэм мыкIуэ­жыфхэр щеджэрт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха