ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм и цIыхубэ усакIуэ Бемырзэ Мухьэдин къызэралъхурэ илъэс 70 ирокъу

2018-04-10

  • Мэгъу Къару
  • «ПIурылъу зы бзэ, узэдису зыщI,
  • Хьэлэлу къыщыптепсэкIэ зы дыгъэ,
  • Адыгэу упсэуным къикIыр зыщ —
  • Уадыгэну къыпкъуэкIынырщ лIыгъэ».
  •  Мы сатыр цIэрыIуэхэр зи Iэдакъэ къыщIэкIа усакIуэ Бемырзэ Мухьэдин хэт зымыцIыхур?! Сыт хуэдэ IэнатIэми езым и лъэпщхэр иIэжщ. Литературэм, псом хуэмыдэу лъэпкъ усыгъэм, и лъэпщхэм ящыщщ Бемырзэр. Мухьэдин и творчествэр апхуэдизкIэ къуэпсыбэщ, бгъуфIэщи, дэтхэнэ и зы къуэпсри гъащIэ псо ирокъу. ГугъуехькIэ гъэнщIауэ щыта абы гъащIэм ириплъэж дэтхэнэми япэу и нэ къыIуидзэнур адыгэлI нэсым и гъуэгуанэщ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Журналист Хьэмту Къадир и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу

2018-04-10

  • ЩIэукIытэн  иIэкъым
  • Илъэс тIощIырыпщIым щIигъуауэ цIыхум ущыдэлажьэкIэ, Iэджэ щIауэ зэгъусэу зы пэш ущыщIэскIэ, и гурыгъугурыщIэхэмкIэ къыщыбдэгуашэкIэ, и IуэхущIафэр щыплъагъукIэ, апхуэдэ цIыхум и шыфэлIыфэр зыхуэдэр къыумыщIэнкIэ Iэмал иIэкъым. Псом хуэмыдэу и гумрэ и псэмрэ зэIухамэ, и псалъэми, и щытыкIэми фэрыщIагъ лъэпкъ хэмылъмэ.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Гу къабзэ

2018-04-10

  • Зи гугъу фхуэсщIынур шыIэ зыхэлъ адыгэлIщ. Хьэмту Къадиррэ сэрэ 2015 гъэм дызэрыцIыхуащ. Абы лъандэрэ дигухэм лъагъуэ зэхуагъуэтауэ дызэдогъуэгурыкIуэ. Япэ Iуэхуу зэдэтщIахэм ящыщт радиом сригъэблагъэу «Адыгэм и псэукIэмрэ и хабзэмрэ» тхылъым щыщ пычыгъуэхэм нэтыным сыкъызэрыщригъэджар.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ХъуэкIуэн Мурат илъэс 60 зэрырикъумкIэ дохъуэхъу!

2018-04-05

  • ПщIэ зыхуэтщI Мурат! ЩIэныгъэлI цIэрыIуэм, жылагъуэ лэжьакIуэм уи ныбжьыр илъэс 60 зэрырикъумкIэ дынохъуэхъу!
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Илъэс 50 гъуэгуанэ зэпызычаКъэбэрдей-Балъкъэр Музыкэ театр

2018-03-13

  • Къалэн  нэхъыщхьэ
  • Налшык дэт Музыкэ театрыр 1968 гъэм щIышылэм и 27-м Коган Лев и «Iэминат» балетымкIэ (либреттэр Проценкэ Александр ейт) къызэIуахащ. Ауэ абы и пэ къихуэу КъБАССР-м и цIыхубэ артист, Таджик Республикэм гъуазджэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Проценкэ Александр Къэбэрдей-Балъкъэр культпросветучилищэм и хореографие къудамэм щеджэхэр хэту къызэригъэпэща балет труппэм игъэуват лэжьыгъэ зыбжанэ. Ахэр ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезы-хьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и утыкум ехъулIэныгъэшхуэ яIэу щагъэлъэгъуа балетхэращ: Коган Лев — «Лалуцэ», «Дахэнагъуэ», Асафьев Борис — «Бахчисарайский фонтан», Чайковский Пётр — «Лебединое озеро». Дирижёрыр Шахгалдян Артемийрэ Щербаков Иванрэт.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

КъэкIуэну зэманым хуолажьэ

2018-03-06

  • КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ, кинорежиссёр цIэрыIуэ,
  • продюсер КъандурМухьэдинилъэс 80 ирокъу
  •  (КIэухыр. ПэщIэдзэр №31-м итщ).
  •  Дуней псом щыцIэрыIуэ Голливудым мыщэджащэрэ Iэзагъ зыбгъэдэмылърэ гъунэгъуу ирагъэкIуалIэркъым. Мухьэдин и япэрей фильм кIэщIхэмкIэ къацIыхурти, «хьэуэ» къыхамыгъэкIыу абы ирагъэблэгъащ. Америкэм и режиссёр нэхъыфI дыдэу къалъытэхэм ящыщщ Хьюстон Джонрэ Манн Далбертрэ я ассистенту Къандурыр илъэс зыбжанэкIэ лэжьащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЛIыфI и щытхъу кIуэдыркъым

2018-02-23

  • Политик, унэтIакIуэ, лэжьакIуэ емызэш
  • ШэджыхьэщIэ Мухьэмэд Хьэгуцырэ и къуэр 1923 гъэм мазаем и 23-м Тэрч районым хыхьэ Урожайнэ къуажэм къыщалъхуащ. Налшык педучилищэм щеджа нэужь, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал педагогикэ институтым и япэ курсыр къиухауэ, 1942 гъэм и жэпуэгъуэ мазэм я къуажэм игъэзэжри, абы дэт илъэсибл еджапIэм лэжьэн щыщIи- дзащ. А илъэс дыдэм дзэм ираджэри, лъэсыдзэм хэтхэр щрагъа- джэу Урюпинск дэт училищэм и курсантхэм я батальоным хэту зауэм макIуэ. Япэ зэхэуэм уIэгъэ хьэлъэ щыхъури, илъэсрэ ныкъуэкIэ сымаджэщхэм щIэлъауэ советыдзэм къыхагъэкIыжащ. 1944 гъэм ШэджыхьэщIэр хах ВЛКСМ-м и Урожайнэ райкомым и япэ секретару. Апхуэдэу къыщIидзащ абы и жылагъуэ-политикэ лэжьыгъэр, илъэс 43-кIэ зэпыу имыIэу ирихьэкIар.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Моттаевэ Светланэ: Литературэр зы дуней псощ

2018-02-10

  • Мы махуэхэм и ныбжьыр илъэс бжыгъэ дахэ зэрыхъур зыгъэлъапIэ Моттаевэ Светланэ зи анэдэлъхубзэмкIи урысыбзэкIи зэхуэдэу тхэ балъкъэр усакIуэщ, тхакIуэщ, журналистщ, литературэ критикщ, публицистщ, щэнхабзэ тхыдэджщ, ТворчествэмкIэ дунейпсо академием и академикщ, Урысей Артиадэм и лауреатщ. ЩIэх-щIэхыурэ телевиденэмрэ радиомкIэ къэпсалъэ, зи тхыгъэхэр газетхэм, журналхэм къытехуэ журналист емызэшыжым и гуащIэр къыщащIэ ди республикэм и мызакъуэу гъунэгъу щIыналъэхэми.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэпкъым гурэ псэкIэ хуэлэжьа КъардэнгъущI Зырамыку

2018-01-30

  • Налкъутналмэсыр зэщIолыдэ, зэщIопщIыпщIэ и лъэныкъуэ псомкIи. ДэнэкIэ умыгъазэми, къыпхухэгъуатэркъым нэхъ фагъуэ, нэхъ фэншэ. Апхуэдэу и IуэхущIафэ псори дахэрэ къыхэпхынур къыпхуэмыщIэу, IэнатIэ хуэхъум зэфIэкIышхуэ къыщигъэлъагъуэрэ угъурлыуэ илъэс куэдкIэ адыгэ культурэм хуэлэжьа тхакIуэ, артист, щIэныгъэлI цIэрыIуэ КъардэнгъущI Зырамыку къызэралъхурэ илъэси 100 зэрырикъур Iэтауэ щагъэлъэпIащ къыщалъхуа, щапIа Псыгуэнсу къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Дыщэ щIэин

2018-01-18

  • Шэрджэс  тхакIуэ  Ахъмэт  Мухьэдин къызэралъхурэ  илъэси  100  ирокъу
  • Шэрджэс лъэпкъым и тхакIуэ цIэрыIуэхэм ящыщщ Ахъмэт Мухьэдин Хьуд и къуэр. Ар яхэтщ нэхъ пасэу тхэн щIэзыдзахэм. 1917 гъэм Мухьэдин къыщалъхуащ КъШР-м хыхьэ Зеикъуэ къуажэм( ХьэтIохъущыкъуей), ауэ и сабиигъуэр щигъэкIуар Куэш-Хьэблэ жылэращ. Ар къыщыхъуа щIыпIэ дахэхэм куэдкIэ я фIыгъэу къалъытэ тхакIуэ зэрыхъуар.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

2018-01-16

  • ЩIыхьрэ  пщIэрэ  къытхуэзыхьа
  • Балъкъэр  Борис  Хьэзешэ  и  къуэр
  •  ЩIэныгъэм и тхыдэм къыхэнэ хабзэщ абы и унэтIыныгъэхэм я зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэ ин хуэзыщIа, зи къэхутэныгъэхэр лъабжьэ быдэ хъуа еджагъэшхуэхэм я цIэхэр. Апхуэдэщ филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием и академик Балъкъэр Борис Хьэзешэ и къуэр кавказыджхэм я дежкIэ. Ар ящыщщ а щIэныгъэ унэтIыныгъэм и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм. Бгъэдэлъа щIэныгъэ-къэхутэныгъэ зэфIэкIышхуэхэм, бзэм и зэхэлъыкIэр, зэпкърылъыкIэр псэкIэ зыхищIэу зэрыщытам я хьэтыркIэ Балъкъэрым хузэфIэкIащ кавказ лингвистикэм зригъэужьын, гулъытэ нэхъ зыхуэщIыпхъэ Iуэхугъуэхэр къыхигъэбелджылыкIын.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ХэкулI, зэчий лъагэ зиIэ Уэхъутэ Александр

2018-01-13

  •  Тхьэмадэ
  •  ЩIышылэм и 12-м и ныбжьыр илъэс 70 ирикъуащ Урысейми хамэ къэралхэми щыцIэрыIуэ жылагъуэ лэжьакIуэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием, Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм и Жылагъуэ палатэм хэт, Урысейм ис адыгэхэм я лъэпкъ-щэнхабзэ автономием и унафэщI, КъШР-м щылажьэ адыгэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я союзым и тхьэмадэ Уэхъутэ Александр.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Къэжэр Борис ящыгъупщэркъым

2018-01-11

  •  Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и цIыхубэ артист, Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм щIыхь зиIэ и артист, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым илъэс куэдкIэ щылэжьа Къэжэр Борис псэужамэ, дыгъэгъазэм и 27-м и ныбжьыр илъэс 70 ирикъунут.
  •   Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЛъэпкъылI щэджащэ КъардэнгъущI Зырамыку

2018-01-10

  • ГъэлъэпIэн  хуейуэ  къыдолъытэ
  • Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Ю. А. иджыблагъэ тхыгъэкIэ зыкъыхуигъэзащ Урысейм щыпсэу адыгэхэм я федеральнэ лъэпкъ-щэнхабзэ автономием и президент Уэхъутэ Александр. Ар топсэлъыхь адыгэхэм я щэнхабзэм, тхыдэм, литературэм лъэужь дахэ къыхэзына щIэныгъэлI, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и цIыхубэ артист, тхакIуэ КъардэнгъущI Зырамыку къызэралъхурэ илъэси 100 щрикъу пIалъэр Iэтауэ гъэлъэпIапхъэу къызэрилъытэм.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

«СемытIысэхыу къызолъыхъуэ фIыгъуэ»

2017-12-27

  • ТхакIуэ,  усакIуэ  цIэрыIуэ Кiэщт Мухьэз Хъусин  и  къуэркъызэралъхурэ илъэс  80  ирокъу
  • Гупсысэ жанкIэ гъэнщIа тхыгъэ купщIафIэхэр
  • КIэщт Мухьэз Хъусин и къуэр 1937 гъэм дыгъэгъазэм и 25-м Къэрэгъэш къуажэм къыщалъхуащ, абы курыт еджапIэр къыщиухащ. Дзэм илъэситIкIэ къулыкъу щищIа нэужь, Москва  дэт Литературэ  институтым щеджащ, 1965 гъэм къыщыщIэдзауэ «Ленин гъуэгу» («Адыгэ псалъэ») газетым, 1971 — 1977 гъэхэм «Iуащхьэмахуэ» журналым, иужькIэ «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм щылэжьащ.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей