ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Фэеплъ'

Зи фочышэр блэкIам тезыунащIэм  а блэкIар топышэкIэ къыхэуэжынущ

2021-04-29

  • Хэку  зауэшхуэм  нацистхэмрэ   абыхэм  я дэIуэдэжэ- хэмрэ лажьэ ямыIэу ягъэкIуэда совет цIыхубэм и фэеплъ махуэм теухуа пшыхьхэр Урысейм курыт щIэныгъэ, IэщIагъэ, щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэту ит еджапIэхэм щрагъэкIуэкIащ. Фэеплъ махуэр зытраухуар мэлыжьыхьым и 19-рщ. Мы махуэр къыщIыхахами щхьэусыгъуэ иIэщ. СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым 1943 гъэм мэлыжьыхьым и 19-м «Лажьэ ямыIэу икIи хьэкIэкхъуэкIагъэ хэлъу совет цIыхубэр зыукIа, гъэр хъуа зауэлIхэм лей езыха нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм, щалъхуа хэкум епцIыжахэм, нацистхэмрэ абыхэм  я  дэIуэдэжэхэмрэ тезыр ятелъхьэным теухуауэ» зи фIэщыгъэ унафэр къищтэгъат. Нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэр, абыхэм телъхьэгъу яхуэхъуахэмрэ хэкум епцIыжахэмрэ хабзэм тету жэуапым ешэлIэным мы унафэр тегъэщIапIэ хуэхъуат икIи лажьи хьэкъи ямыIэу зэхэзехуэн ящIа цIыху куэдым я ягъэ езыгъэкIа щIэпхъаджащIэхэм яхуэфащэ тезырыр тралъхьауэ щытат.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

ЦIыхубэ артисткэ Мэшыкъуэ Феня

2021-04-27

  • КъБР-м и цIыхубэ артисткэ, игъэзэщIа ролхэмкIэ цIыхум я гум гуапэу къинэжа Мэшыкъуэ Феня дунейм зэрехыжрэ илъэс щрикъум ирихьэлIэу ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым фэеплъ пшыхь къыщызэрагъэпэщащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

ЦIыхубэм  ягу  къинэжа

2021-04-08

  • КъБР-м и щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ илъэс 40-м нэблагъэкIэ хэлъхьэныгъэ хуэзыщIа, Музыкэ театрым и репертуарым хыхьэ оперэхэмрэ опереттэхэмрэ партие нэхъыщхьэхэр щызыгъэзащIэу щыта Дэбагъуэ Хьэсэн псэужамэ, гъатхэпэм и 30-м и ныбжьыр илъэс 80 ирикъунут.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

БзэщIэныгъэм зэи къыщымыхъуар, щыжамыIар  утыку къизыхьа ШэкIыхьэщIэ Марие

2021-04-06

  • Адыгэ цIыхум къихьыфыну щIэныгъэм и кууагъыр лъэпкъ куэдым я фIэщ ищIыфащ абы. Нэрылъагъу ищIащ зэфIэувауэ, щыз хъуауэ къалъытэ щIэныгъэ унэтIыныгъэм зэи зыми игу къэмыкIа, щымыIа адыгэ цIыхум зэрыхилъхьэфынур, зы лIэщIыгъуэ и щIэныгъэлIхэм яхуэщIэнум хуэдиз и закъуэ хузэфIэкIри. Зы къэхутэныгъэм адрейр къригъэтэджыкIыурэ, бзэщIэныгъэм зэи къыщымыхъуа, щыжамыIа, зытемытхыхьа утыку къищIащ. Ар егъэджакIуэу, Iуэху къызэгъэпэщакIуэ Iэзэу, щIэныгъэрылажьэу щыта, сытым щыгъуи ипэкIэ плъа ШэджыхьэщIэ Мариещ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

«Батэр зыгъэш, шынэ зымыщIэ»

2021-04-03

  • Барэсбий сэр нэхърэ илъэс зыбжанэт зэрынэхъыжьыр, си нэхъапэ щIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэтщ, еджэщ, епщэжри, и гъащIэри и дунейри щIэныгъэм хэту ирихьэкIащ. ДыщызэрыцIыхуа махуэм щегъэжьауэ дунейм ехыжыхункIэ ди зэхуакум ныбжьэгъугъэ илъу, пэжагъ дэлъу, дызэгурыIуэу, щхьэж ищIэмрэ зыхищIэмкIэ дызэдэгуашэу дыкъызэдэгъуэгурыкIуащ. Дызытелажьэ Iуэхугъуэхэр мащIэу зэщхьэщыкIми, ди къежьапIэр зыт — тIури дыфилологт. Барэсбий Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым филологиемкIэ и факультетыр диплом плъыжькIэ къиухащ, сэри зы илъэскIэ абы иужь ситу Адыгэ къэрал университетым адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэр къесхьэлIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

ГукъэкIыжхэр псэуху

2021-03-18

  • Си егъэджакIуэ, си ущиякIуэ, си ныбжьэгъу нэхъыжьыфI Битокъу Владимир ТIиф и къуэм блэкIа зэманым иту сызэрытеп-сэлъыхьым щхьэкIэ си гур къоузыкI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

IэщIагъэлI,  адыгэлI, цIыху  щыпкъэ

2021-03-11

  • Республикэм и мэкъумэш IэнатIэм хэщIыныгъэшхуэ игъуэтащ. И ныбжьыр илъэс 85-м иту дунейм ехыжащ Лэскэн районым хыхьэ Урыху къуажэм къыщалъхуа, щапIа Чэгъэду Владимир.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

Лъэужь  дахэ гъащIэм  къыщызыгъэна

2021-02-18

  • ЦIыхур къыщалъхуамрэ щылIэж махуэмрэ зэпэблагъэщ жаIэ. ГъащIэр абы куэдрэ щыхьэт тохъуэ. Мы гъэм и щIышылэ мазэм и пэщIэдзэм дунейм ехыжащ сабий хирург, эндоскопист цIэрыIуэ Елъчэпар Хьэсэн БетIал и къуэр. Мазаем и 15-м абы и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирикъунут. Къахузэпищакъым Тхьэшхуэм а илъэс бжыгъэ дахэр унагъуэм, благъэ-Iыхьлыхэм, и лэжьэгъухэм, ныбжьэгъухэм зэдагъэлъэпIэну… Ауэ псэ хьэлэлу, IэщIэгъэлI нэсу, цIыху гуапэу дунейм тета лIым теухуа гукъэкIыж дахэхэр ар зыцIыхуу щыта дэтхэнэми, абы и дэIэпыкъуэгъу хуэныкъуэу зыхуэзыгъэза дэтхэнэми и гъащIэм къыхэнащ икIи а дохутыр телъыджэр абыхэм куэдрэ фIыкIэ ягу къагъэкIыжынущ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

Дау  Хъусен  и  Iулыдж  лъагэр

2021-02-16

  • Илъэс блэкIам и кIэухым хэщIыныгъэшхуэ ягъуэтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIэныгъэмрэ спортымрэ. И ныбжьыр илъэс 85-м иту дунейм ехыжащ бжы дзынымкIэ 1961 гъэм дунейпсо рекорд зыгъэува, ди республикэм щыщу атлетикэ псынщIэмкIэ япэу спортым и мастер хъуа, КъБКъУ-м спорт дисциплинэмкIэ и кафедрэм и доцент, тренер Iэзэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым физическэ щэнхабзэмрэ спортымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Дау Хъусен.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

ЗэфIэкI  ин  зыбгъэдэлъа Щоджэн  Аслъэнбэч

2021-02-11

  • Къэбэрдей-Балъкъэрым, Урысей Федерацэм я щIэныгъэмрэ егъэджэныгъэмрэ зи гуащIэ ин хэзылъхьахэм ящыщщ техникэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, зи къалэмыпэм къыпыкIа лэжьыгъэ купщIафIэхэмкIэ цIэрыIуэ хъуа еджагъэшхуэ, ЩIДАА-м и академик Щоджэн Аслъэнбэч Хьэжумар и къуэр. АдыгэлI щыпкъэр дунейм ехыжащ иджыблагъэ. Псэужамэ, абы и ныбжьыр куэд дэмыкIыу илъэс 85-рэ ирикъунут.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

Анэдэлъхубзэм хуиIащ лъагъуныгъэ  ин

2021-02-04

  • УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, Адыгэ Республикэм и цIыхубэ тхакIуэ Куэшбей Пщымахуэ къызэралъхурэ мы махуэхэм илъэс 85-рэ ирокъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

Алим  и  цIэр  зэи ящыгъупщэнукъым

2021-02-02

  • Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ усакIуэ, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь, РСФСР-м, Горькэм и цIэр зезыхьэ Къэрал саугъэтхэм я лауреат КIыщокъуэ Алим Пщымахуэ и къуэм и фэеплъ махуэщ щIышылэм и 29-р.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

ГуащIэм зэщIэкIуэ иIэкъым

2021-01-28

  • ЕгъэджакIуэ, гъэсакIуэ, тхакIуэ Жылау Нурбий Хьудин и къуэр къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу
  • МылIэжыныпсэ зыIут щыIэкъым, ауэ цIыхум ифI зыхэлъыр и гуащIэ къыдэкIыу дунейм тетар мылIа пэлъытэу ябж, абы и лъэужьыр кIуэдыжыркъым, бгъэдэлъ фIыщIэри кIуэщIыжыркъым. И Iуэхурэ и псалъэрэ зэблэмыкIыу, и IэщIагъэрэ и щIэныгъэрэ цIыхубэм ещхьэпэу псэуам и цIэр уахътыншэ мыхъункIэ Iэмал иIэкъым. Апхуэдэ зыгуэрщ «щIым лIаи щIэлъщ, псэуи щIэлъщ» щIыжаIар. Мы тхыгъэр зытеухуа, «Урысей Федерацэм цIыхубэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ и отличник» цIэр зыхуагъэфэщауэ щыта Жылау Нурбий иужьрейхэм ящыщщ. Дунейм зэрехыжрэ илъэс 15-м щIигъуами, и гугъур нобэр къыздэсым щалъхуа жылэжьым щыужьыхыркъым, къыдалъхуахэм, къыдэлэжьахэм, иригъэджахэм ягу къызэрыкIыжри гуапагъэрэ нэщхъыфIагъэ защIэкIэщ. Нурбий и гулъытэр, и щабагъыр, и гущIэгъур абы зэ хуэзауэ зыхэзымыщIа щыIэу къыщIэкIынкъым — дэтхэнэми бгъэдыхьэкIэ хэха къахуигъуэтыфырт, псэлъэкIэ пыухыкIа яхуищIыфырт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

КъыщыкIуэжыр ди плъапIэт

2021-01-16

  • ЩыIэщ цIыху, ущыIущIэкIэ уи щIалэгъуэ пасэм — дунейр щынэхъ нэхум, дыгъэр щынэхъ гуапэм — и пщIантIэм удыхьэжауэ къыпщыхъуу. Апхуэдэт сэркIэ АфIэунэ Iэминат. Дэ, сабийуэ едгъажьэри, дыкъыздэхъуащ. ЕгъэджакIуэу деджэнщ жытIэу къалэм дыкъыщыкIуам балигъ хьэлу тхэлъ щыIэтэкъым. Ди гупым щIалэу, хъыджэбзу щIэсыр, кIуэаракъэ, зэдэлъхузэшыпхъум хуэдэ дызэхуэхъуат а илъэсиплIым. Зэман тынштэкъым ди студент гъащIэр зыхиубыдар, дызыхуэныкъуэр Iэджэт. Ауэ ди щIалэгъуэ пасэт, фIыуэ дызэрылъагъурти, зэрыжаIэу, дунейр тIэу пкIэгъуэ тхуэхъуртэкъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ

Дигухэм   ущопсэу

2021-01-16

  • Гугъущ фIыуэ плъагъу цIыхум, – ар уи Iыхьлыуи, уи ныбжьэгъууи, уи лэжьэгъууи щрырет, – блэкIа зэманым иту утепсэлъыхьыну. Гугъущ узэсэжауэ махуэ къэс къыупсэлъу щыта абы и цIэм «щыIэжкъым» псалъэр пыбгъэувэну. Гуауэшхуэщ цIыхур игъуэ нэмысу дунейм щехыжыр. Апхуэдэ дыдэу гуауэщ цIыху нэсыр, цIыху пэжыр, ар сыт хуэдэ ныбжьым имытми, игъащIэ псокIэ къимыгъэзэжыну щыпIэщIэкIым деж. Дэ фIыуэ тлъагъухэр игъащIэкIи дгъэпсэунут. АрщхьэкIэ гъащIэм езым и хабзэ ткIийхэр иIэжщ. И натIэ къритхам IэщIэкIыфаи мы дунейм къытехъуакъым. Пэ зиIэм кIэ иIэщи, гъащIэ зиIэм уахътыи иIэщ. ИщхьэмкIэ щащIа унафэм дэ тхухэлъхьэни, тхухэхыни щыIэкъым. Къэнэжыр дунейм ехыжам ди гум плIанэпэ щыхухэтхыу, абы хуэфащэу адэкIи дыпсэунырщ, ди IуэхуфIхэмкIэ, ди ехъулIэныгъэхэмкIэ и псэр дгъэгуфIэнырщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Фэеплъ