ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Махуэку'

2021-10-21

Австралием и къалэ нэхъ инхэм икIи нэхъ дахэхэм ящыщщ Перт, апхуэдэуи КъухьэпIэ Австралие штатым и щыхьэрщ. Индие хым и Iуфэм Iус ар 1829 гъэм къызэрагъэпэщауэ щытащ. Мы зэманым Перт дэсщ цIыху мелуанитIым щIигъу. Ущыпсэун папщIэ нэхъ тыншыгъуэхэр здэщыIэ къалэхэм я деж абы дунейм ебгъуанэ увыпIэр щиIыгъщ.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Къалэхэр

2021-10-14

Урымым и къалэ нэхъ дахэхэм ящыщ Ливорно Арно псымрэ тенджызымрэ я зэхуакум дэсщ.  Ар тхыдэм и фэеплъхэмкIэ къулейщ. Апхуэдэу къалэм  мыхьэнэшхуэ зиIэ къалэн щегъэзащIэ къэралым и промышленностми. Мыбы илъэсым кхъухь куэд  щащI. КъыдэкIуэу къалэр цIэрыIуэщ езым и хытIыгу телъыджэхэмкIи.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

ЩIыпIэ дахащэхэр

2021-10-07

  • Луганэ гуэлыр Италиемрэ Швейцариемрэ я зэхуакум щыIэщ, Альп къуршхэм я лъащIэм хуэзэу. Абы километр зэбгъузэнатIэ 49-рэ къызэщIеубыдэ, метр 288-м нэс и кууагъщ, псыежэх мыин зыбжанэ холъадэ, ауэ хэжыр Трезэ и закъуэщ. Гъэм и сыт хуэдэ зэманми зэрыдахащэщ, бдзэжьей лъэпкъыфIхэмкIэ къулейщ. Хьэуар сыт щыгъуи щыкъабзэщ, пшагъуэ зэи щхьэщыхьэркъым. Мыбы я узыншагъэр щрагъэфIэкIуэжыну цIыху куэд щопэкIу накъыгъэ мазэм къыщыщIэдзауэ жэпуэгъуэр къэсыху.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Къалэхэр

2021-09-30

Хонсю хытIыгум щыIэ Кобе къалэр Японием и мызакъуэу, дуней псом щыцIэрыIуэщ, а къэралым и кхъухь тедзапIэ нэхъыщхьэхэм ящыщ зыр зэрыщыIэм и фIыгъэкIэ. Иужьрейм зы илъэсым хьэлъэ зэмылIэужьыгъуэу тонн мелуани 150-м нэблагъэ щызэрагъакIуэ. Абы къыдэкIуэу, ар апхуэдэу промышленнэ центр инщ.1995 гъэм щIыр шынагъуэу зэрыщыхъеям Кобе хэщIыныгъэшхуэ къритауэ щытащ. АрщхьэкIэ, зэхэкъутэныгъэхэр псынщIэ дыдэу зэфIагъэувэжащ.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Андэгурэм  фейдэ  пылъщ

2021-08-12

  • Гъавэ щIапIэмкIэ бей Ставрополь щIыналъэм андэгурэр (горчица) фейдэуэ къыщалъытауэ хасэ. Абы дагъэу хэлъщ процент 37 — 45-рэ, белокыу — 23 — 25-рэ. КъинэмыщIауэ, андэгурэр — фо пасэу къызыпах къэкIыгъэщ икIи тонныр сом мин 45 — 50-кIэ ящэ. Абы къыкIэлъокIуэ былымкъабыстэр (рапс) — зы тонныр сом мин 40 и уасэщ. Зыщэр зэрымащIэм, щIэупщIэ зэриIэм тращIыхьу, гъэ къакIуэ нэхъыбэу ящIэну я мурадщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Хыри,  бгыри, псы  хущхъуэри

2021-07-22

  • УФ-м и Правительствэм игъэбелджылащ Кавказ Ищхъэрэм зыгъэпсэхупIэ щIыналъэу зегъэужьыным епхауэ зэфIахыну Iуэхугъуэхэр. Ахэр 29-рэ мэхъури, дэтхэнэ зыри зэрагъэзащIэм елъытауэ щытынущ хуэIухуэщIэхэр зыхуэдэнумрэ нэгъуэщI зыгъэпсэхупIэхэм ди щIыналъэр зэрефIэкIынумрэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Псы дэлъэдапIэ ухуэн ирагъажьэ

2021-07-08

  • ЕпщыкIутхуанэ лIэщIыгъуэ лъандэрэ тыркухэр йопщIыхь «етIуанэ Босфор» яухуэным. Иджы абы тегушхуэпащ Тыркум и президент Эрдоган Реджеп Тайип икIи мывэ хилъхьащ «Истамбыл» зыфIаща псы дэлъэдапIэм тралъхьэну лъэмыжихым ящыщ зым и лъабжьэ ягъэжым. Псы дэлъэдапIэм и кIыхьагъщ километр 45-рэ (Босфорыр километр 60 мэхъу).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Фыхэдэ

2021-07-01

  • Инджылызым лIэщIыгъуэ зыбжанэ ипэкIэ къиубыдауэ щыта щIыналъэхэм кърашыр здрашалIэ кхъухь тедзапIэ, кхъухь щIыжыпIэ дахэ дэтащ Ливерпуль къалэм. Нэхъ тэмэму жыпIэмэ, ар зыщIыпIи кIуакъым, ауэ тхыдэм хыхьа къалэ хьэблэм и теплъэр яхъуэжыну, унэщIэхэр щаухуэну къалэ унафэщIхэм мурад зэращIар ЮНЕСКО-м игу ирихьакъым, ар дунейпсо щIэину къилъытахэм ящыщщи. Абы щхьэусыгъуэ зыбжанэ иIэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Псэм дыхьэ щIыпIэ

2021-06-10

  • Социологхэр цIыхухэм яхэупщIыхьащ ди къалэхэм ящыщу псэм нэхъ зыщигъэпсэхуу, зэIузэпэщу къалъытэм теухуауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Езыр хъурейми, топым нэрымылъагъу дзакIэхэр иIэщ

2021-06-04

  • Абы  шынагъуэ  Iэджи  пыщIащ.
  • Дриплъэжынти  тхыдэм.
  • НаIуэу зэрыщытщи, лъакъуэкIэ топ къехуэкIыныр, футболыр къэзыгупсысар инджылызхэрщ — ар и цIэ дыдэми къыбжеIэ. XII лIэщIыгъуэм щыIа джэгукIэр иджырейм хуабжьу къыщхьэщыкIырт сыткIи. ШыкIэкIэ куда хъыдан хъурейуэ зэкIуэцIышыхьар зым трихрэ, адрейм Iэрыхьэу уэрамхэм къыщрахуэкIырт. Куэдрэ къэхъурт джэгум хэт цIыхуипщIыр иужькIэ щызэзэуэж. НэгъуэщI къэрал икIа гуэрым итхыжащ: «Мыр джэгукIэмэ, сыт «зэзауэ» жыхуаIэжыр».

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Тхыдэ къулей зиIэ

2021-06-04

  • Буэнос-Айрес Аргентинэм и щыхьэрщ икIи Америкэ Ипщэм и къалэ нэхъ дахэ дыдэхэм ящыщщ. ЦIыху мелуанищым нэблагъэ щыпсэу къалэр Риачуэло псым и ижьырабгъу Iуфэм Iусщ,Атлантикэ хым километр 275-кIэ пэжыжьэу.
  • ЗыплъыхьакIуэ кIуэхэм я нэгу зыщрагъэужьыну щIыпIэхэр мыбы щыгъунэжщ. Къалэм дунейр щыхуабэщ гъэмахуэми щIымахуэми, ауэ зэи дыгъэр щыгуащIэкъым. НэгъуэщI къэралым икIыу кIуэхэм Аргентинэм и щыхьэрым и тхыдэ къулейм зыщагъэгъуэзэну Iэмал псори щыIэщ.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

2021-05-20

Перт къалэр КъухьэпIэ Австралием и щыхьэрщ икIи щыпсэу цIыху бжыгъэмкIэ а къэралым щыеплIанэщ. 1829 гъэм а щIыпIэм пэмыжыжьэу дыщэ, никель, нэгъуэщI фIыгъуэхэр зыхэлъ рудахэр куэду къыщагъуэтауэ щытащ. Ахэр къыщIахын щIа-дза иужь Перт хуабжьу зиужьащ, абы щыпсэухэм я нэхъыбэр мелуанырыбжэ хъуащ. Индие хым и Iуфэм Iус а къалэм зыплъыхьакIуэ макIуэ нэгъуэщI къэралхэм икIа цIыху куэд.

Зыхыхьэхэр: Махуэку

ЕпщыкIутIанэм къигъэпэжакъым

2021-04-22

  • Дунейм къэрал куэдыкIей тетщ, я ухуэкIэми щызекIуэ хабзэхэми дэ зыри хэдмыкIыщIыу. Шэч хэмылъу абыхэм ящыщщ Африкэм и нэхъ къэрал цIыкIу дыдэ Свазилендыр. Зы щIыпIэ гуэрым Мозамбикым зымащIэкIэ къыщыпыщIами, абы и гъунапкъэ псори ЮАР-м и щIыналъэмкIэ къэухъуреихьащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Мао бзухэм ярищIылIазауэр

2021-04-22

  • ЛIэщIыгъуэ куэдкIэ ягъэунэхуащ щIыуэпсым къызэрыпхуимыгъэгъур: ди Тхьэшхуэм лей гуэри къигъэщIакъым. А хабзэм ебакъуэри фIы хуэзэнукъым. 50 гъэхэм я кIэухым Китай ЦIыхубэ Республикэм политикэ щытыкIэр зэпIэзэрыт щыхъуат: къэралыщIэр быдэу техьат социализмэм и гъуэгум. Пэжщ, ар иджыри хуабжьу къыкIэрыхуат, цIыхухэр къулейсызу, зыхуей ямыгъуэту псэурт. АрщхьэкIэ яIэт зэрыгушхуэн — егъэджакIуэ Iущ икIи вождь Цзэдун Мао. Абы къигупсысащ къэрал2222ым и экономикэм псынщIэ дыдэу зэрызиужьыну Iэмалхэр щызэхуэхьэса «ПсынщIэу зичын» программэр. А стратегием увыпIэшхуэ щиубыдырт «зэран хъухэм ебэныным». ЯпэщIыкIэ щыIэну зыхуэмыфащэхэм хагъэхьащ дзыгъуэшхуэхэр, уз зэрыцIалэхэр зезыхьэ бадзэхэмрэ гъудэхэмрэ. Ауэ зыкъомрэ иризэдэуа иужь, абыхэм щIагъужащ бзу гъуабжьэжь цIыкIухэри. Еджагъэшхуэхэм «социализмэр зыухуэхэм я бийуэ» къыщIрагъэдзащ мэкъумэшыщIэхэм я гъавэ хьэсэхэр зыунэщI я а «дыгъуакIуэхэр». Есэпхэр зэпалъыта иужь, абыхэм зы илъэсым цIыху мелуан 35-рэ зрикъуну гъавэ яшхыу къабжащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Махуэку

Таиланд

2021-04-22

Бангкок Таиландым и нэхъ къалэшхуэщ икIи и щыхьэрщ. Абы километр зэбгъузэнатIэ мин 1,5-рэ щIигъу и инагъщ, цIыху мелуани 5,6-рэ щопсэу. Мыр Ипщэ-КъуэкIыпIэ Азием экономикэ и лъэныкъуэкIэ нэхъ псынщIэу зыщызыужь къалэхэм ящыщщ. Ар апхуэдэу цIэрыIуэщ дунейм и щIыпIэ зэмылIэужьыгъуэхэм икIа цIыху куэд дыдэ зыплъыхьакIуэ зэрыкIуэмкIэ.
Езы тайхэр я щыхьэрым КрунгтепкIэ йоджэ. Ар гъэкIэщIауэщ, и цIэ дыдэр апхуэдизу кIыхьщи, уеблэмэ Гиннесс и рекордхэр зратхэ тхылъым ихуащ, ауэ ар мыбы къыщагъэсэбэпыркъым

Зыхыхьэхэр: Махуэку