ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-05-15

  • Тхыдэм щыщ
  • ЛIэщIыгъуэхэм я лъэужь
  • ЩIэныгъэлIхэм къызэрахутамкIэ, адыгэшым и ныбжьыр илъэс минищым ноблагъэ. Нартхэм я лъэхъэнэм дунейм къытехьэри, апхуэдиз гъуэгуанэ къызэпичащ абы, шы лъэпкъ цIэрыIуэхэм ящыщ зы хъун папщIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-24

  • Чэнджэщхэр
  • Гъуаплъэ хьэкъущыкъукIэ  тхъу зэрахьэркъым
  • ДжэдыкIэ ивыкIар псынщIэу псы щIыIэм хэплъхьэмэ, и фэр текIыгъуафIэ мэхъу.
  • Тхьэв япщам и щхьэм Iэмал имыIэу хьэжыгъэ траудэ е щэкI трапхъуэ. Апхуэдэу умыщIмэ, тхьэвыр къэтэджыгъуей мэхъу, и щхьэри тогъукI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-17

  • IуэрыIуатэ
  • ХьэщIэ
  • ШукIасэ зы шу къеджащ:
  • — ШукIасэ! — жери.
  •  ШукIасэ хьэщIэщым икIащ.
  • — Еблагъэ!
  • — Себлэгъэнущ, — жиIащ шум, — сыбгъэхьэщIэфынумэ. Себлагъэмэ, уи хьэщIэщым мазищкIэ сисынущ. Махуэ къэс зы мэл схуэбукIынщ, сишми зы мэкъу Iэтэ ишхынущ махуэ къэс, зы шы Iэдэжи сIыгъщи, абыи махуэ и зы Iэтэ ишхынущ. Ар пхузэфIэкIынумэ, себлэгъэнущ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-10

  • Шхыныгъуэхэр
  • Пщагъэ зыхэлъ щIакхъуэ
  • Гуэдз хьэжыгъэм джэдыкIэ хакъутэ, пщагъэрэ шыгъурэ зыхэлъ псы хуабэ хакIэри тхьэвыр япщ. Абы и щхьэм хьэжыгъэ трагъэщащэ, хуабапIэм ягъэуври, сыхьэтитI хуэдэкIэ щагъэт. Тхьэв тэджар тIэкIу щIапщэ, дагъэ зыщыхуа тебэм иралъхьэ, дакъикъи 5 — 6-кIэ щагъэтри, хьэкулъэм ирагъэувэ. Абы иту ягъажьэ щIакхъуэм и тебащхьэр трапIэркъым. МафIэм тетмэ, и тебащхьэр трапIэ, зы лъэныкъуэр жьа иужьи зэрагъэдзэкI. Хьэкулъэм иту ягъажьэр дакъикъэ 15 — 18-кIэ хьэзыр мэхъу. ЩIа- кхъуэр жьа иужькIэ тхъуэплъ дахэ мэхъу. Абы и щхьэфэм псы щIыIэ тIэкIу щахуэри, щIэуфауэ дакъикъэ зытIукIэ щагъэт, щабэ хъун щхьэкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-03

  • Псалъэжьхэр
  • Узэрыгугъэу ухъутэмэ, уунэхъурэт?
  •  Дзыгъуэ пэтрэ и гъуэ щылIыхъужьщ.
  •  ЛIыгъэ щIапIэ лIы икIуадэркъым.
  •  Абрэмывэ пэт зы пIэм илъкъым.
  •  Бгъэплъыщэмэ, мывэри зэгуоуд.
  •  Бжэн щынэ къилъхуркъым.
  •  Дахэу ябз дахэу ядыжыркъым.
  •  ИкIута из хъужыркъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-03-27

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Унэгуащэ  хахуэм  мащIэри  куэд  ещIыф
  • Лъэпкъ лIыгъэншэм ущIебгъэрыкIуэн щхьэусыгъуэ гъуэтыгъуафIэщ.
  • НэхъыжьыфI зиIэ лъэпкъым хъуэпсэгъуэ куэд дыболъагъу.
  • Узыхэсым и лъабжьэ къэптIыныр уи мащэ къэптIыж пэлъытэщ.
  • Уи адэшхуэм и пщIэр уи напщIэ телъ къудейкIэ уи фIыщIэм хэхъуэнукъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

2021-03-20

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Былымыл гъэжьа, кIэртIоф щIэлъу
  • Лы тхьэщIар г 5-7 хъууэ тыкъыр цIыкIуу яупщIатэ, шыуаным иралъхьэри шыгъу тракIутэ, псы щIыIэ тIэкIу щIакIэри, мафIэ цIыкIум тету, шыуаныщхьэр тепIауэ дакъикъэ 40-кIэ ягъавэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. Псыр щIэващIэмэ, тхъу халъхьэри, мафIэр ин ящIыж. Ар зэIащIэурэ дакъикъи 10-12-кIэ ягъажьэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-02-13

  • ГушыIэ
  • Хъуэжэ езым зыкъигъэпцIэжащ
  • Хъуэжэ пIащIэу унэм кIуэжырт. Уэрамым щызэхэт цIыху гупым щаблэкIым, зыгуэр къеупщIащ:
  • — СлIожь, Хъуэжэ, уи кIэм мафIэ щIэна, дэнэ апхуэдизу упIащIэу уздэжэр? — жиIэри.
  • Хъуэжэ и кIэм еплъыжри:

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-01-23

  • ЖыIэгъуэхэм  къарыкIыр
  • Си анэм зэрыжиIэу сумыщIу,
  • си фызым зэрыжиIэу сыщI
  • ЩIалэ гуэр шэсу дэкIыху:
  • — Ди Тхьэ, си анэм зэрыжиlэу сумыщI, си фызым зэрыжиlэу сыщI, — жиIэрт.
  • — Сыт апхуэдэу щlыжыпIэр? — жери, еупщIащ щIалэм и гъусэр.
  • — Анэ мыгъуэр гумащlэщи, сежьамэ, сыкъэмысыжыну фlощI. Абрэджхэм сыкъаукIыу, хьэм сашхыу, псым ситхьэлэу, жеlэри щысщ. Си фызым хъугъуэфIыгъуэхэр къысхуихьынурэ къэкlуэжынущ жеlэри, гуфlэу къыспоплъэ, — иритащ жэуап щlалэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-01-16

  • Хьэщыкъуей Олег
  • Сурэттех
  • Хьэблэм къыдыхьауэ
  • Нобэ сурэттех,
  • ЦIыкIухэм яхыхьауэ
  • Сурэт ятрех…
  • ЩитIэгъащ Оксанэ
  • И бостей нэхъ дахэр,
  • Томэ мэгъынанэ —
  • Хуейкъым зыкIи ахэм.
  • Мэд къэса къудейщи,
  • И нэ топыр къож,
  • Ислъам цIыкIу уващи,
  • Зыхуэарэзыжщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Малъхъэдис

2020-12-31

  • ГуфIэгъуэ Iэнэм
  • Гуэгушыл гъэва
  • Мы ерыскъыгъуэр щапщIэфIыр щIымахуэрщ. ФIыуэ гъэкъэбза, тхьэщIа гуэгушыр шыуаным иралъхьэ, щIигъанэу псы хуабэ щIакIэ, пэшхьэкум трагъэувэри, мафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр чымчыркIэ къытрахыурэ. ИтIанэ мафIэр цIыкIу ящI, шыгъу хадзэри, шыуаныщхьэр тепIауэ ягъавэ, ныкъуэвэфI хъухукIэ. АдэкIэ тIууэ зэгуэупщIыкIа бжьыныщхьэ укъэбза, шыбжий сыр халъхьэри хьэзыр хъуху ягъавэ. Шыуаныр хьэкум къытрахыжри, гуэгушыл вар дакъикъэ 15 — 20-кIэ лэпсым хагъэлъ. ИтIанэ лэпсым къыхах, хьэкъущыкъу лам иралъхьэ, шыгъу трагъэщэщэж, и щхьэр трапIэри, щIыIапIэ ягъэуври ягъэдий. Гуэгуш лэпсыр къагъэсэбэп шыпс, хьэнтхъупс иращIыну. Гуэгушыл дияр зэпкърахри, тепщэчкIэ Iэнэм трагъэувэ. Бжьыныху-шыгъу дытрагъэувэ. ПIастэ щIыIэ дашх.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-12-26

  • Псалъэжьхэр
  • Къэмыфэфым пшынауэм трелъхьэ
  •  Гъэм и зы махуэм щIымахуэм уегъашхэ.
  •  Хуэмыху унафэ щIынкIэ Iэзэщ.
  •  ЖьантIэм ущIэмыкъу, пхуэфащэмэ, къыплъысынщ.
  •  УзэлъэIу къэгъани, къолъэIу къашэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-12-12

  • Псалъэжьхэр
  • Пхъурылъхурэ къанрэ зэхуэдэщ
  • ЗэгурыIуэр щынафэм щIегъанэри, зэгурымыIуэр выфэми щIигъанэркъым.
  • Зэдэшхэ IэфIщи, зэдэфI унэщ.
  • Зэкъуэш псори зы анэм къилъхуркъым.
  • Къуэш зимыIэм башым IэплIэ ирешэкI.
  • ЛIакъуэр зыщыбэм быныр щыхейщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-12-05

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • Мэлыл лэпс зэщIэт, тепхъэ и гъусэу
  • Абы щхьэкIэ мэлылыр яупщIатэ е зэпауд г 80 — 100 хъууэ. Псы щIыIэкIэ ятхьэщIри, шыуаным иралъхьэ. Абы псы щIыIэ щIакIэри, мафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр щабэ ящI, шыуаныщхьэр трапIэри, лыр ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, зэзэмызэ тхъурымбэр къытрахыурэ. ИтIанэ шыгъу хадзэ, зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта пхъы, шыбжий дэгу халъхьэ, шыуаныщхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ мафIэ щабэм тету.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2020-11-28

  • Фэ фщIэрэ?
  • КъэкIыгъэцIэхэр
  • БалийIэрысейЧерешня (культурная), вишня птичья (культурная). ЦIыхухэм куэд щIауэ къагъэкI пхъэщхьэмыщхьэ жыгщ, и лъагагъыр мм 10 — 15-м нос. И пхъафэр щхъуэ-гъуабжафэщ. Гъатхэм пасэу, тхьэмпэхэр къыпимыдзэ щIыкIэ, жыгыр хужь дахэу мэгъагъэ. Цы зытемыт тхьэмпэхэм см 10 — 12 я кIыхьагъщ, см 5 — 6 я бгъуагъщ. Гъэгъахэм см 3 я инагъщ, пхъэщхьэмыщхьэ къыпыкIэр мэкъуауэгъуэм мэхъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис