ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Малъхъэдис'

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-07-24

  • ТхьэкIумэкIыхь
  • Шынэкъэрабгъэ
  • Таурыхъ
  • Псей жыгым и лъэдийм кIэрыгъэщIауэ жей Мыщэр гъы макъым къигъэушащ. Ар едэIуапэри, ТхьэкIумэкIыхь цIыкIур зэщыджэрт.
  • Сыту сынасыпыншэ сэ! Сыту сытхьэмыщкIэ сэ! Сэр фIэкIа яшхын щхьэ ямыгъуэтрэ къашыргъэми, дыгъужьми, бажэми. Сэри абыхэм сащошынэри, къызэрыслъагъуу зызогъэпщкIу. Апхуэдизу щхьэ сышынэкъэрабгъэ? — зиухыжыпэрт псэущхьэ цIыкIум.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-07-17

  • Прозэу тха усэ
  • Телъыджалъэ
  • Гупсысэ инхэр игъащIэми къахуогъэIурыщIэ, ауэ щхьэм IурыщIэ щыхъуа гупсысэ дэтхэнэми игъуэ- тыркъым ахэр зэрыхуэн псалъэрэ псэлъафэрэ. Яхуэфащэ жыIэкIэрэ ухуэкIэрэ. Бзэм и пкъыр зыгъуэта гупсысэхэмрэ ар ямыгъуэту бзэхыжахэмрэ зэпэплъытмэ, зыгъуэтар — зы ткIуэпсым хуэдэщи, зымыгъуэтар — тенджызым хуэдизщ. АтIэми, щыIэу къыщIэкIынукъым илъэс мин бжыгъэкIэ лъэпкъыр зыщIэпсэукIа бзэм пхуимыгъэзэгъэн гупсысэ…

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-07-10

  • ГъэщIэгъуэнщ
  • Бзэ дапщэ зригъэщIэфыну цIыхум?
  •  Лондон дэт колледжым лингвистикэмкIэ и профессор Хадсон Дик 2003 гъэм и жэпуэгъуэм упщIэ игъэуват: «Полиглотхэм ящыщу хэт бзэ нэхъыбэ дыдэ зыщIэр?».
  • «Си адэшхуэрагъэнщ!», — къыхуитхыжащ абы США-м щыпсэу зы щIалэм, и цIэ-унэцIэр къраIуэну зэрыхуэмейр кIэщIэту.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-07-03

  • Фи лъэIукIэ
  • Иджыблагъэ редакцэм къэпсэлъащ «Адыгэ псалъэм» куэд щIауэ и щIэджыкIакIуэ, Нарткъалэ щыщ Тохъу Мухьэмэд. НэхъыжьыфIым зыкъытхуигъазэрт ПащIэ Ахьмэд игъэзащIэ «Анэ» уэрэдым и псалъэхэмрэ и хъыбарымрэ газетым къытеддзэну. «УэрэдыфIыр зэи жьы хъуркъым, купщIэ хэлърэ псалъэхэмрэ макъамэмрэ зэщIэжьыуэмэ, ар гум псэхугъуэ езытщ. ГъащIэ зиIэхэм ящыщщ «Анэ» уэрэдыр. Адыгэхэм я гуфIэгъуэ Iэнэхэм сытым дежи щыIурт цIыхубэм фIыуэ ялъэгъуа уэрэдхэр. Апхуэдэу зэныбжьэгъухэр дыщызэхыхьэ гуфIэгъуэ зэхуэсхэм мы уэрэдри щыжытIэну дыхуейт», — жиIащ Мухьэмэд.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-06-26

  • Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
  • ДзасэкIэ гъэжьа мэлыл
  • Мэлылыр яупщIатэ г 30 — 35-рэ я хьэлъагъыурэ, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, дзэху тепщэчым иралъхьэ, яшыу, шыбжий хаудэ, бжьын ущэба халъхьэри, фIыуэ зэIащIэ. Абы, зэIэщIэурэ, къундэпсо щIыIэ щIакIэ, и щхьэр трапIэж, щIыIэпIэ ягъэуври, нэху кърагъэкI. А зэманым лыр зэ-тIэу зэIащIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-06-19

  • ЖыIэгъуэхэр
  • УкIытэ  зымыщIэм  Iуэху  Iэджи  зэIещIэ
  • Псалъэ пэжым гъащIэшхуэ иIэщ.
  • ПIащIэу уи унэм къыщIыхьами, узыхуэмей псори елъагъу.
  • Лъагъуныгъэр гъащIитI зэпыщIэщ.
  • ПасэIуэу къалъхуаи щыIэкъым, кIасэIуэу лIэжаи щыIэкъым.
  • Хьэ къобэнырейм ущымышынэ, узыщышынэнур зыри жимыIэурэ и кIэр пхуэзыгъэджэгуращ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-06-11

  • Гупсысэр – псалъэкIэ
  • Насып гъуэгу
  • Щэхуу, бзыщIауэ зэрыщытынуми уемылIэлIэжу, уи гурылъхэмрэ уи нитIым я хъуаскIэхэмрэ къызэбутIыпщрей хъуащ. Си ныбжьым укъыздытридзэу, си макъым уриджэрпэджэжу си гъащIэм укъыхэбэкъуэну ухэтщ. ЩIэчэ имыIэуи жыIэщIэ, дэубзэ укъысхуэхъуну узэрыщIэхъуэпсри убзыщIыну уигу къэбгъэкIыххэркъым. СыткIи уи деж къыщызлэжьа езэш уимыIэу къысхуэбгъаблэ уэздыгъэм къыпих нур гуакIуэр, щысхьырабгъу лъэпкъ хэмылъу къысхуупхъ псалъэ хэщыпыхьахэр?.. ПщIэрэ, уигурэ уилрэ къысщIэузу къысщагъэхъу къудейщ абыхэм, къэуат гуэри зыхэсщIэркъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-06-05

  • Фэ фщIэрэ?
  • ТхылъымпIэр къыщагупсысар
  •  
  • 1962 гъэм ди къэралым и еджапIэ нэхъыщхьэхэм щIэса студентхэм я бжыгъэр плIыкIэ нэхъыбэт, Инджылызым, Италием, ФРГ-м зэгъусэу щеджэм нэхърэ. А лъэхъэнэм ди хэкум исхэм ящыщу цIыхуиплIым я зыр еджэрт.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-05-29

  • Псалъэжьхэр
  • Дахагъэм гур егъэгушхуэ
  •  Жьыр здепщэмкIэ зегъазэ.
  •  Жьыр щхьэукъуэрейщи, щIалэр джэгурейщ.
  •  ЗэрымыщIэу щIалищ егъэудж.
  •  ЗызыгъэщIалэ лIыжьыр щIэнэкIалъэщ.
  •  АдакъэщIэрэ хущIэ пIастэрэ.
  •  Бгым джэдыкIэкIэ еуэ.
  •  Бжьыхьэ бадзэ дзэкъэрейщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-05-15

  • Тхыдэм щыщ
  • ЛIэщIыгъуэхэм я лъэужь
  • ЩIэныгъэлIхэм къызэрахутамкIэ, адыгэшым и ныбжьыр илъэс минищым ноблагъэ. Нартхэм я лъэхъэнэм дунейм къытехьэри, апхуэдиз гъуэгуанэ къызэпичащ абы, шы лъэпкъ цIэрыIуэхэм ящыщ зы хъун папщIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-24

  • Чэнджэщхэр
  • Гъуаплъэ хьэкъущыкъукIэ  тхъу зэрахьэркъым
  • ДжэдыкIэ ивыкIар псынщIэу псы щIыIэм хэплъхьэмэ, и фэр текIыгъуафIэ мэхъу.
  • Тхьэв япщам и щхьэм Iэмал имыIэу хьэжыгъэ траудэ е щэкI трапхъуэ. Апхуэдэу умыщIмэ, тхьэвыр къэтэджыгъуей мэхъу, и щхьэри тогъукI.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-17

  • IуэрыIуатэ
  • ХьэщIэ
  • ШукIасэ зы шу къеджащ:
  • — ШукIасэ! — жери.
  •  ШукIасэ хьэщIэщым икIащ.
  • — Еблагъэ!
  • — Себлэгъэнущ, — жиIащ шум, — сыбгъэхьэщIэфынумэ. Себлагъэмэ, уи хьэщIэщым мазищкIэ сисынущ. Махуэ къэс зы мэл схуэбукIынщ, сишми зы мэкъу Iэтэ ишхынущ махуэ къэс, зы шы Iэдэжи сIыгъщи, абыи махуэ и зы Iэтэ ишхынущ. Ар пхузэфIэкIынумэ, себлэгъэнущ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-10

  • Шхыныгъуэхэр
  • Пщагъэ зыхэлъ щIакхъуэ
  • Гуэдз хьэжыгъэм джэдыкIэ хакъутэ, пщагъэрэ шыгъурэ зыхэлъ псы хуабэ хакIэри тхьэвыр япщ. Абы и щхьэм хьэжыгъэ трагъэщащэ, хуабапIэм ягъэуври, сыхьэтитI хуэдэкIэ щагъэт. Тхьэв тэджар тIэкIу щIапщэ, дагъэ зыщыхуа тебэм иралъхьэ, дакъикъи 5 — 6-кIэ щагъэтри, хьэкулъэм ирагъэувэ. Абы иту ягъажьэ щIакхъуэм и тебащхьэр трапIэркъым. МафIэм тетмэ, и тебащхьэр трапIэ, зы лъэныкъуэр жьа иужьи зэрагъэдзэкI. Хьэкулъэм иту ягъажьэр дакъикъэ 15 — 18-кIэ хьэзыр мэхъу. ЩIа- кхъуэр жьа иужькIэ тхъуэплъ дахэ мэхъу. Абы и щхьэфэм псы щIыIэ тIэкIу щахуэри, щIэуфауэ дакъикъэ зытIукIэ щагъэт, щабэ хъун щхьэкIэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-04-03

  • Псалъэжьхэр
  • Узэрыгугъэу ухъутэмэ, уунэхъурэт?
  •  Дзыгъуэ пэтрэ и гъуэ щылIыхъужьщ.
  •  ЛIыгъэ щIапIэ лIы икIуадэркъым.
  •  Абрэмывэ пэт зы пIэм илъкъым.
  •  Бгъэплъыщэмэ, мывэри зэгуоуд.
  •  Бжэн щынэ къилъхуркъым.
  •  Дахэу ябз дахэу ядыжыркъым.
  •  ИкIута из хъужыркъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис

Зыгъэпсэхугъуэ махуэм

2021-03-27

  • ЖыIэгъуэхэр
  • Унэгуащэ  хахуэм  мащIэри  куэд  ещIыф
  • Лъэпкъ лIыгъэншэм ущIебгъэрыкIуэн щхьэусыгъуэ гъуэтыгъуафIэщ.
  • НэхъыжьыфI зиIэ лъэпкъым хъуэпсэгъуэ куэд дыболъагъу.
  • Узыхэсым и лъабжьэ къэптIыныр уи мащэ къэптIыж пэлъытэщ.
  • Уи адэшхуэм и пщIэр уи напщIэ телъ къудейкIэ уи фIыщIэм хэхъуэнукъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Малъхъэдис