ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

Гъунапкъэ зимыIэ лъэмыж

2022-05-07

  • XIX лIэщIыгъуэр щиух илъэсхэм хиубыдэу, нэхъ пыухыкIауэ жытIэмэ, 1895 гъэм, щIэмкIэ накъыгъэм и 7-м, Санкт-Петербург дэт технологие университетым и егъэджакIуэ, инженер Попов Александр а лъэхъэнэм хузэфIэкIар дуней псом и къэхъугъэ нэхъ ин дыдэхэм ящыщщ. И IэдакъэщIэкIым теухуауэ абы мыпхуэдэу жиIэгъащ: «Токым и къарур къэбгъэсэбэпурэ, мы Iэмэпсымэр адэкIи ебгъэфIакIуэмэ, сыт хуэдэ макъри дэнэ щIыпIэкIи щыбгъэIуфынущ».

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэпкъ щIэныгъэлI щыпкъэ Урыс Хьэталий къызэралъхурэ илъэси 100 ирокъу

2022-05-06

  • Лъэужь нэху
  • Адыгэбзэм зегъэужьыным, абы фIыкIэ хуэлэжьэным зи гъащIэ псор тыхь хуэзыщIахэм ящыщщ КъБР-м и щIэныгъэ, жылагъуэ, щэнхабзэ лэжьакIуэ, КъБКъУ-м и профессор, УФ-м цIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтынымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Урыс Хьэталий Щыхьым и къуэр (1922 — 2004). Ар щIэныгъэлI Iэзэт, къэхутакIуэ гумызагъэт, егъэджакIуэ гъуэзэджэт, ущиякIуэ Iущт.
  • Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Iэужь дахэ лъэпкъым къыхуэзыгъэна Теунэ Хьэчим къызэралъхурэ илъэси 110-рэ ирокъу

2022-04-23

  • Лъэпкъ литературэм и дыжьыныгъуэ тхакIуэхэм ящыщу къалъытэ зи IэдакъэщIэкIхэмкIэ ноби къыдэущие, пасэрей хабзэжьхэм дыхуэзыгъэсэж, гъащIэм и IэмалхэмкIэ къыддэгуашэу къытхэт пэлъытэ Теунэ Хьэчим.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Театрхэм я щIэгъэкъуэн быдэ

2022-04-23

  • Режиссёр пщэрылъ гугъум хуэIэкIуэлъакIуэ, зи лэжьыгъэм фIыуэ хэзыщIыкI IэщIагъэлIт Урысей-Федерацэм, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, КъБР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат, спектакль куэд лъэпкъ театрым и сценэм щызыгъэува, актёрхэм я гъуэгугъэлъагъуэ пажэ, зыдэлэжьахэми гъуазджэм и лэжьакIуэхэми пщIэ зыхуащI Теувэж СулътIан.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Тегушхуэныгъэ ин зыхэлъа

2022-04-12

  • ТхакIуэ, журналист Къущхьэунэ Алексей
  • къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу
  • Къущхьэунэ Алексей Шагъир и къуэр Тэрч районым хыхьэ Урожайнэ къуажэм 1942 гъэм мэлыжьыхьым и 12-м къыщалъхуащ. Школ нэужьым абы къиухащ ухуакIуэхэр щагъэхьэзыру Налшык дэт училищэр. А IэщIагъэм илъэс зыбжанэкIэ ирилэжьа иужьщ Къущхьэунэр КъБКъУ-м и тхыдэ-филологие факультетым щыщIэтIысхьар.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Дызэрыгушхуэ щIэныгъэлI

2022-04-08

  • Критик, литературэхутэ Тхьэгъэзит Юрэ и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирокъу
  • Зи дуней еплъыкIэ гъащIэм хузиIэж, литературэхутэ цIэрыIуэ, критик, щIэныгъэлI, филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор Тхьэгъэзит Юрэ Мухьэмэд и къуэр Тэрч щIыналъэм хыхьэ Дей къуажэм 1947 гъэм мэлыжьыхьым и 9-м къыщалъхуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Гум псори къонэ

2022-03-19

  • ТхакIуэ ШэджыхьэщIэ Хьэмыщэ къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу
  • И иужьрей тхылъым и Iэрытхыр хьэзыр хъуауэ, дунейм ехыжащ ар зи IэдакъэщIэкI тхакIуэ ШэджыхьэщIэ Хьэмыщэ. Ди литературэм хэджэлыкIащ абы и лэжьакIуэ цIэрыIуэхэм ящыщ зы — и мурад псори мызэщIауэ, куэд хузэфIэкIами, нэхъыбэжым хуэпабгъэрэ и къару илъыгъуэу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Япэ адыгэ скульптор

2022-03-05

  • Къэбэрдей-Балъкъэрым и япэ адыгэ скульпторщ Къалмыкъ Фёдор. Ар къызэралъхурэ мазаем и 15-м илъэс 90 ирикъуащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Алшагъыр  Борис  и  лъагапIэхэр

2022-02-22

  • «ЩIэныгъэ  зэгъэгъуэтыныр ар гугъуехьышхуэрэ ерыщагъ инрэ зыпылъ Iуэхущ, — жиIащ еджагъэшхуэ, политик цIэрыIуэ Маркс Карл. — ЩIэныгъэм и щыгум нэсу абы и нурыр зытепсэнур а лъагапIэм ухуэзышэ мывалъэ гъуэгум къимыкIуэту, еши шыни зымыщIэу ирикIуэрщ». ГъащIэми щIэныгъэми апхуэдэ лъагапIэхэр щызыIэригъэхьэфащ КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Алшагъыр Борис Бэтокъуэ и къуэм. Еджагъэшхуэр ящыщщ физикэ щIэныгъэм ди къэралым хэпщIыкIыу зыщезыгъэужьа, зи къэхутэныгъэ купщIафIэхэмкIэ дуней псом цIэры-Iуэ щыхъуа ди лъэпкъэгъухэм. ЩIэныгъэлI пажэм пщэдей игъэлъапIэнущ и илъэс 80 юбилейр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Дызэрыгушхуэ ХьэIупэ ДжэбрэIил

2022-02-19

  • Урысей Федерацэм, Адыгэ Республикэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артист, УФ-м и Композиторхэм я союзым Шостаковичым и цIэр зэрихьэу ит саугъэтым и лауреат, КъБР-м и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща, УФ-м и композиторхэм я союзым хэт, а IуэхущIапIэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и унафэщI ХьэIупэ ДжэбрэIил и ныбжьыр мазаем и 20-м илъэс 80 ирокъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэр илъэсищэ щрикъум и щIыхькIэ

2022-02-17

  • Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек Iэ щIидзащ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэр илъэси 100 ирокъу» фэеплъ медалыр зэрагъэувым и IуэхукIэ Указым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Зыужьыныгъэр зи гъуэгу

2022-02-12

  • Ди республикэм щагъэлъапIэ япэ телерадионэтынхэр къэтын щыщIадза махуэхэр. ЛIэщIыгъуэм нэсащ ди щIыналъэм радио япэу къызэрыщыпсалъэрэ, илъэс 65-рэ мэхъу телевизорхэм ди деж япэу лэжьэн зэрыщыщIадзэрэ. Ди щIыналъэм и тхыдэм и дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ а IуэхугъуэхэмкIэ КъБР-м и Iэтащ- хьэ КIуэкIуэ Казбек иджыблагъэ ехъуэхъуащ «Къэбэрдей-Балъкъэр» КъТРК-м и лэжьакIуэхэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

УсакIуэ, IуэрыIуатэдж…

2022-02-10

  • Джэдгъэф Хъусен къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу
  • Къэбэрдей-Балъкъэрми гъунэгъу щIыналъэхэми фIы дыдэу къыщацIыху лъэпкъылIыр Бахъсэн районым хыхьэ Къызбрун Езанэм (ХьэтIохъущыкъуей Ищхъэрэм) 1932 гъэм и щIышылэ мазэм къыщалъхуащ. 1952 гъэм Хъусен ехъулIэныгъэ иIэу къиухащ я къуажэм дэт курыт еджапIэр икIи Къэбэрдей пединститутым адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэм щIэтIысхьащ.
  • Зэреджэм хуэдэурэ, щылэжьащ «Къэбэрдей пэж» газетым. А зэманым ирихьэлIэу дунейм къытехьащ абы и япэ усэхэр. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэта нэужь, Джэдгъэфыр егъэджакIуэу ягъэкIуащ Зеикъуэ дэт курыт еджапIэм. Куэд дэмыкIыу игъэзэжащ къыщалъхуа и жылэм икIи илъэс 30-м щIигъукIэ лэжьащ егъэджакIуэу. Адыгэбзэм и хабзэхэмрэ лъэпкъ литературэм и тхыгъэхэмрэ сабийхэр щыгъуазэ ищI къудей мыхъуу, Хъусен и дерсхэм увыпIэшхуэ щиубыдырт гъэсэныгъэм. Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэ зиIэ егъэджакIуэм хузэфIэкIырт анэдэлъхубзэр и гъэсэнхэм фIыуэ яригъэлъагъун.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Атэбий  Игорь: Гъуазджэм  и  бзэр тэрмэш  хуэныкъуэкъым

2022-01-27

  • Къэбэрдей-Балъкъэр, Осетие Ищхъэрэ — Алание, Адыгэ, Абхъаз республикэхэм щIыхь зиIэ я артист, Ингуш, Шэшэн, Осетие Ипщэ республикэхэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Атэбий Игорь и ныбжьыр пщэдей илъэс 60 ирокъу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Кавказым  и  къэхутакIуэ  емызэш

2022-01-15

  • ЩIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием и член-корреспондент, биологие щIэныгъэхэм я доктор наук, профессор, Урысей Федерацэм щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тембот Аслъэнбий Къазий и къуэр ящыщщ лъэпкъ щIэныгъэм и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэ ин хуэзыщIахэм. Кавказым и щIыуэпсыр нэхъуеиншэу зыджа къэхутакIуэм, зоологиемкIэ, экологиемкIэ, биогеографиемкIэ щIэныгъэ куу зыбгъэдэлъа IэщIагъэлI щыпкъэм бгылъэ щIыпIэхэм я экологиемкIэ къызэригъэпэща щIэныгъэ школыр ноби шэщIауэ, ехъулIэныгъэ лъагэхэр зыIэригъэхьэу мэлажьэ, Темботым иубзыхуа унэтIыныгъэхэм щIэныгъэ лъабжьэ быдэ зэраIэм щыхьэт техъуэу. Псэужамэ, абы и ныбжьыр илъэс 90 ирикъунут.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей