ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зытеухуар   'Юбилей'

ТхакIуэ, драматург Iэзэ, журналист Дудар Хьэутий къызэралъхурэ илъэси 100 ирокъу

2021-05-15

  • Дудар Хьэутий Мызэ и къуэр 1921 гъэм накъыгъэм и       15-м Бахъсэн районым щыщ Къулъкъужын Ищхъэрэ къуажэм (Къуэнхьэблэ) къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр къиуха нэужь, егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэу Налшык дэт институтым и егъэджакIуэ курсхэм 1938 — 1940 гъэхэм щеджащ. 1940 гъэм я къуажэ игъэзэжри, курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмрэ щригъэджащ 1942 гъэ хъуху. И узыншагъэр зэрымыщIагъуэм къыхэкIыу Хэку зауэшхуэм ямыгъакIуэу, ар тылым къыщынат. 1942 — 1944 гъэхэм Дудар Хьэутий Тырныауз вольфрам-молибден комбинатыр зэфIэзыгъэувэжахэм яхэтащ, абы папщIэ СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и унафэкIэ «1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм и зэманым и къару емыблэжу зэрылэжьам папщIэ» медалыр къыхуагъэфэщауэ щытащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Къэрмокъуэ Хьэчим и зэфIэкI лъагэр

2021-04-30

  • Къэрал лэжьакIуэ Къэрмокъуэ Хьэчим инженер-ухуакIуэ IэщIагъэр щызригъэгъуэтам и гуи къэкIыххатэкъым зэгуэр Къэбэрдей-Балъкъэрым, иужькIэ Урысей Федерацэм IэнатIэ лъагэхэр щиIыгъынкIэ хъуну.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Уахътыншэ зи гуащIэм ищIахэм уахэтщ, И къэкIуэнур лъахэм зэлъытари пщIэрт

2021-04-30

  • Жылагъуэ-политикэ лэжьакIуэ, щIэныгъэлI цIэрыIуэ
  • Лъостэн Владимир Чэлимэт и къуэр (1931 — 1994)
  • ЩIэблэм яхуоблэ абы и вагъуэр
  • ХХ лIэщIыгъуэм и жылагъуэ-политикэ лэжьакIуэ пажэхэм ящыщ, щIэныгъэлI цIэрыIуэ Лъостэн Владимир Чэлимэт и къуэр псэужамэ, накъыгъэм и 2-м илъэс 90 ирикъунут. Ар дунейм къыщытехьэм къэунэхуауэ щыта а вагъуэр лъэхъэнэкIэрэ щIэблэм яхуоблэ, щIэныгъэм и нурыр дэтхэнэми лъигъэIэсу.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

2021-04-24

  • Адэмрэ  пхъумрэ  я  зэфIэкI
  • Илэжь IуэхуфIхэмкIэ, и дуней тетыкIэмкIэ жылэм къахэщу, фIыуэ ялъагъуу цIыху цIэрыIуэ куэд къахэкIащ Сэбаншыхэ. Мы тхыгъэ кIэщIым сыщытепсэлъыхьыну сыхуейщ лъэпкъым и бын пажэхэм ящыщу Сэбаншы Хъанджэрий, абы и къуэрылъху Хъусен, абы ипхъу Жанеттэ сымэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ЩыIэщ насыпкIэ зыхуэхъуапсэу, Дэ ди Тхьэм фIыгъуэ зыхуищIа: «Вагъуэщ»  щIыжаIэм  и зы хъуаскIэ  ЖьакIэмыхъу КIунэ  химына

2021-04-20

  • Си ныбжьым  дэрэ дызэгуроIуэ
  • Артист IэщIагъэм мыхьэнэ нэхъ зиIэу хэлъыр актёрым зэпэщIэуэ дыдэ образхэр къигъэщIыну Iэмал къызэрыритырщ: гъащIэр зытепщIыкIыжыну зыхуэфащэ, щапхъэ пхуэхъуну цIыхухэри, гужьгъэжь яхууиIэу уахуэгубжьыну фIэкIа къэзымылэжьхэри. Актёрым и IэщIагъэр къехъулIэн папщIэ, роль гъэщIэгъуэнхэмрэ режиссёрыфIымрэ и насып яхэлъу къызэрыщIэкIым нэмыщI, езыр щхьэх зимыIэ цIыхуу щытыпхъэщ. Актрисэм и къалэн нэхъыщхьэу сэ къэслъытэр къигъэлъагъуэ цIыхубзхэм я псэм щызекIуэр нэсу зыгуригъэIуэнырщ, яхэмылъ яхимылъхьэу, ауэ икIи я хьэлым кIэримыгъэхуIауэ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ГъащIэм фIыщIэ хуещI

2021-04-08

  • «СызэрегупсысымкIэ, дэтхэнэ зы цIыхуми хьэл мыхъумыщIи щэн дахи хэлъщ. АрщхьэкIэ, сэ сытым дежи сызыхущIэкъуар, Iейр къэзгъанэу, фIым гу зэрылъыстэнырщ. А псом къыхэкIыуи, сэ нэхъ сфIэлъапIэу цIыхухэм яхэлъ хьэл-щэнхэм ящыщщ пэжагъыр, зэкIэлъыкIуагъэр, и пщэ дилъхьэжар зэригъэзэщIэным хущIэкъуныр, зи яужь ихьа Iуэхур и пIалъэм зэфIэгъэкIыным яужь итыныр», — щитхащ «Ар пщыгъупщэ хъунукъым» («Это нельзя забыть») зыфIища и тхылъым УФ-м пщIэ зыхуащI и метеоролог, КъБР-м и промышленностым щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, мы махуэхэм зи ныбжьыр илъэс 80 ирикъуа Шурдым Юрэ Хьэпагуэ и къуэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Зытелажьэ  Iуэхур цIыхубэм зэхащIыкI

2021-04-03

  • Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ академием и вице-президент, ДАХ-м и Хасащхьэм хэт ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 75-рэ зэрырикъуам и щIыхькIэ къыIэрыхьэ хъуэхъухэр иджыри зэпыуакъым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ХъуэпсапIэм  я  нэхъыбэр  театрым  епхащ

2021-04-03

  • КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Хъыдзэдж Борис
  • и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу
  • Лъэпкъым зи фэ ираплъ, цIыхубэр зэрыгушхуэ, зэрыпагэ артист гъуэзэджэхэмкIэ адыгэ театрыр къулейщ. Абыхэм уэрамым уащрихьэлIэн къудейр гухэхъуэщ, сценэм иту зэ плъэгъуамэ, я джэгукIэм хьэщыкъ уащIри, гъуазджэншэу упсэужыфыркъым. Дэрэжэгъуэ къуат къудейкъым, уи щхьэр лъагэу уагъэлъагъуж. Апхуэдэ творческэ цIыхухэм ящыщ зыщ гъатхэпэм и 24-м зи ныбжьыр илъэс 70 ирикъуа, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и актёр пажэ Хъыдзэдж Борис. Дэрэжэгъуэ щымыщIэну, узыншагъэ быдэ иIэну, ролыщIэхэмкIэ къулеину, и щхьэгъусэ Iэсятрэ езымрэ зэкъуэту илъэс куэдкIэ зэдэпсэуну дохъуэхъу Борис, цIыхухэм гукъыдэжу яритар куэдкIэ гъэбэгъуауэ Тхьэм къыбгъэдилъхьэж.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Уи  мурадыфIхэр  къохъулIэну!

2021-04-01

  • ПщIэ зыхуэтщI Мухьэмэд Мусэбий и къуэ!
  • Ди гуапэу дынохъуэхъу уи юбилеймкIэ — уи ныбжьыр илъэс 75-рэ зэрырикъумкIэ!
  • Дэ дыщыгъуазэщ уэ IэщIагъэлI Iэзэ дыдэу, гу къабзэ зиIэ цIыху щыпкъэу, гуащIафIэу, гъащIэм и сыт хуэдэ гугъуехьми пхыкIыф цIыхуу узэрыщытым. ГъащIэм къыщекIуэкI Iуэхухэм жыджэру узэрыхэтымкIэ, захуагъэм и телъхьэу узэрыщытымкIэ, сыт хуэдэ Iуэхуми гумызагъэу узэрыпэрытымкIэ уэ цIыхухэм щапхъэ дахэ уахуохъу икIи езыхэри апхуэдэ дыдэу лэжьэным хубогъэпс, уи ужь ибогъэувэф. Уэ Къэбэрдей-Балъкъэрым, Кавказ Ищхъэрэм, адыгэ щыпсэу къэрал куэдым ущыцIэрыIуэщ уи зэфIэкIкIэ, уи лэжьыгъэфIхэмкIэ, уи публицистикэ, критикэ тхыгъэ купщIафIэхэмкIэ, улитературоведщ, Урысей Федерацэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэми Журналистхэм я зэгухьэныгъэми ухэтщ, УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъБР-м, КъШР-м, Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ я журналист цIэ лъапIэхэр къыпхуагъэфэщащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ХьэфIыцIэ  Мухьэмэд  ягъэлъапIэ

2021-04-01

  • Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и Тхьэмадэ, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и Хасащхьэм хэт, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием и япэ вице-президент, «Адыгэ псалъэ» хэгъэгупсо газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд илъэс 75-рэ зэрырикъур гъатхэпэм и 30-м щагъэлъэпIащ «Акрополь» нэгузыужь центрым.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Адыгэ лъэпкъым и джакIуэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд Мусэбий и къуэм и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирокъу

2021-04-01

  • Зэманыр  IуэхукIэ зыгъэнщIыф
  • УсакIуэ пажэм жиIэгъа мы псалъэхэр хуэфащэщ зи юбилейр зыгъэлъапIэ си ныбжьэгъуфI ХьэфIыцIэ Мухьэмэд. Адыгэ журналистикэм пщIэшхуэ щигъуэтащ Мухьэмэд. Кавказ Ищхъэрэми, Урысейми, ди лъэпкъэгъухэр щыпсэу къэрал куэдми щIэджыкIакIуэхэхр щикуэдщ. «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэм къыдегъэкI «Черкесское зарубежье», «Хасэ», «Нарт» газетхэри. Тхылъхэри пщIы бжыгъэкIэ иIэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ФIы  зыщIэу  фIыщIи  къэзымылъыхъуэ  Маринэ

2021-03-30

  • УнафэщIым и псалъэ
  • Лъэпкъым  и  къэкIуэнум  йогупсыс
  • ЖьэкIэмыхъу Маринэ лэжьэн щыщIидзари, нобэм къэсыху щылажьэри «Адыгэ псалъэращ». Корректорым и дэIэпыкъуэгъу IэнатIэм къыщригъэжьащ абы. Маринэ щытащ корректоруи, жэуап зыхь секретарым и къуэдзэуи, жэуап зыхь секретаруи, иджы редактор нэхъыщхьэм и япэ къуэдзэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ХьэфIыцIэ Мухьэмэд:    Лъэпкъым   IэщIэкIар  зы  сщIыжынырщ сызыщIэхъуэпсыр

2021-03-27

  • ХьэфIыцIэ Мухьэмэд Мусэбий и къуэр Бахъсэн щIыналъэм щыщ Зеикъуэ (ХьэтIохъущыкъуей Ипщэ) къуажэм 1946 гъэм гъатхэпэм и 30-м къыщалъхуащ. КъБКъУ-м и адыгэбзэ-урысыбзэ къудамэр къиухащ.
  • «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэщ, «Хэхэс адыгэхэр», «Нарт», «Хасэ» газетхэр къыдегъэкI. Урысей Федерацэм и ТхакIуэхэм, Журналистхэм я зэгухьэныгъэм хэтщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

ХьэфIыцIэ  Мухьэмэд:  Хьэгъапхъэхэм  закъедвмыгъэгъапцIэ. Адыгэ гъащIэр ипэкIэ зыгъэкIуэтэнум  девгъэгупсыс

2021-03-25

  • Иужьрей зэманым цIыхубэр зыгъэпIейтея Iуэхугъуэхэм язщ Урысейм и Президент Путин Владимир пэщIэува Навальный Алексей и хъуреягъкIэ екIуэкIа псалъэмакъхэр. «Оппозицэм и пашэу» зыкъэзыгъэлъагъуэ политикым Кавказым акъылэгъу зэрыщимыIэр ди нэкIэ тлъэгъуащ, абы и къыщхьэщыжакIуэхэм цIыхухэр уэрамым къыдэкIыну къыщыхураджэм. Ауэ, зэрыхъу хабзэу, Iуэхум щыгъуазэ зимыщI щIыкIэ щIэпхъуэ закъуэтIакъуэхэри къытхокI. Навальнэмрэ адыгэ Iуэхумрэ зэрызэпха щIыкIэр зыгурыдгъэIуэну зыхуэдгъэзащ Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей

Лъэпкъым  и  фIыщIэ  ин  къэзылэжьа  щIэныгъэлI

2021-01-26

  • ЕгъэджакIуэ,  гъэсакIуэ  гъуэзэджэ  Тау  Хьэзешэ  Талий  и  къуэр  къызэралъхурэ  илъэс  85-рэ  ирокъу
  • Фэеплъ
  • Лъэужь  нэху  къэзыгъэна
  • Тау Хьэзешэ Талий и къуэр жылагъуэм къыщацIыху щIэныгъэлI щыпкъэу, егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэм и къызэгъэпэщакIуэ IэкIуэлъакIуэу, щIалэгъуалэм я ущиякIуэ, унэтIакIуэ Iэзэу. Филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ академием и академик, КъБКъУ-м ФилологиемкIэ и институтым и адыгэбзэ кафедрэм и унафэщIу щыта Таур куэд щIакъым дунейм зэрехыжрэ. Псэужамэ, нобэ, щIышылэм и 26-м, ар илъэс 85-рэ ирикъунут. ЩIэныгъэлI щыпкъэм къигъэщIа дэтхэнэ зы махуэри къызыхэкIа лъэпкъым, абы и анэдэлъхубзэр джыным тыхь хуищIащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Юбилей