ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Нобэрэ пщэдейрэ

2020-05-19

  • Накъыгъэм и 19, гъубж
  • Пионерием и махуэщ. 1922 гъэм СССР-м пионер зэгухьэныгъэр къыщызэрагъэпэщащ
  • Тэтэрстан Республикэм и Печатым и махуэщ
  • Тыркум щагъэлъапIэ щIалэгъуалэмрэ спортымрэ я махуэр
  • Къыргъызым щагъэлъапIэ Анэм и махуэр
  • 1649 гъэм Инджылызыр Республикэ хъуащ.

  • 1712 гъэм Пётр Езанэм и унафэкIэ Урысейм и къалащхьэу Москва и пIэкIэ Санкт-Петербург ягъэуващ.
  • 1728 гъэм Пётр ЕтIуанэм унафэ къыдигъэкIащ Урысейм и къалащхьэр Санкт-Петербург къихыжауэ Москва къэхьыжыным теухуауэ.
  • 1802 гъэм Франджым и пащтыхь Наполеон и жэрдэмкIэ къэралым и дамыгъэ нэхъ лъапIэ дыдэр — ПщIэ лъагэ зиIэ легионым и орденыр — къащтащ. Хэку зауэшхуэм и лъэхъэнэм къигъэлъэгъуа зэфIэкI къызэрымыкIуэм папщIэ ар къыхуагъэфэщат ди лъэпкъэгъу бзылъхугъэ хахуэ Хьэгъундокъуэ Елмэсхъан.
  • 1906 гъэм къыдэкIащ «Урысей империем и къэрал закон нэхъыщхьэхэр».
  • 1922 гъэм СССР-м пионер зэгухьэныгъэр къыщызэрагъэпэщащ. Комсомолым и урысейпсо конференцым а махуэм къыщащтауэ щытащ «Пионер отрядхэр дэнэ щIыпIи къыщызэгъэпэщыным теухуауэ» унафэр.
  • 1943 гъэм СССР-м ЗыхъумэжыныгъэмкIэ и къэрал комитетым Бахъсэн ГЭС-р зэфIэгъэувэжыным теухуа унафэ къищтащ.
  • 1985 гъэм Налшык къыщызэIуахащ Сабий творчествэм и унэр.
  • 1989 гъэм накъыгъэм и 19 — 21-хэм къэралым щыяпэу Москва щекIуэкIащ «СССР-м щынэхъ дахэ пщащэ-89» зэпеуэр.
  • 1991 гъэм Налшык къыщызэIуахащ Къэбэрдей лъэпкъым и япэ Конгрессыр. Абы и япэ президенту хахащ Къалмыкъ Юрий Хьэмзэт и къуэр.
  • Тырку Республикэм и япэ президенту щыта Ататюрк Кемаль къызэралъхурэ илъэси 139-рэ ирокъу.
  • Вьетнамым и унафэщIу илъэс 18-кIэ щыта Хо Ши Мин къызэралъхурэ илъэси 130-рэ ирокъу.
  • Совет актрисэ, РСФСР-м и цIыхубэ артисткэ Булгаковэ Майе къызэралъхурэ илъэс 88-рэ ирокъу.
  • Италием щыщ актёр, кинорежиссёр цIэрыIуэ Плачидэ Микеле и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
  • КъБКъУ-р къэзыуха, Хьэрып къэралхэм я лигэм и секретарь нэхъыщхьэм и къуэдзэ, Иорданием щэнхабзэмкIэ и министру щыта Нэгуэр Нанси къыщалъхуа махуэщ.
  • Къэрал къулыкъущIэ, Санкт-Петербург къалэм и губернаторым и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ Беглов Александр и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
  • «Спартак-Налшык» топджэгу гупым и тренер нэхъыщхьэу щыта, КъБР-м физкультурэмрэ спортымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Биджий Хьэсэнбий и ныбжьыр илъэс 54-рэ ирокъу.
  • Уругвайм щыщ актрисэ, уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ Орейрэ Наталье и ныбжьыр илъэс 43-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 23-рэ, жэщым градус 11 — 13 щыхъунущ.
  • Накъыгъэм и 20, бэрэжьей
  • Метрологием и дунейпсо махуэщ
  • Бжьэхэм я дунейпсо махуэщ
  • Фэбжь зыгъуэтам еIэзэ дохутырым и дунейпсо махуэщ
  • СПИД узыфэм илIыкIахэм я фэеплъ махуэщ
  • Индыл псым и махуэщ. Индыл (Волгэ) Урысейм и мызакъуэу, Европэми щынэхъ псышхуэхэм ящыщщ — абы и кIыхьагъыр километри 3,7-рэ мэхъу.
  • 1570 гъэм Антверпен (Бельгие) дунейм щыяпэу щытрадзащ географие атлас.
  • 1873 гъэм США-м щыщ Страус Леви ищIащ джинсым къыхэщIыкIа гъуэншэдж. А щыгъыныгъуэр ящыщщ иджыпсту дунейм бжьыпэр щызыIыгъхэм.
  • 1875 гъэм Париж къыщащтащ метр, литр, килограмм пщалъэхэр.
  • 1887 гъэм урысей пащтыхь Александр Ещанэр яукIыну зэрыхэтам щхьэкIэ щхьэпылъэ ящIащ Ленин Владимир и къуэш Ульянов Александррэ абы щIыгъуахэм ящыщу цIыхуиплIрэ.
  • 1902 гъэм Кубэм и конституцэмрэ ар Испанием и бжьым зэрыщIэмытыжым теухуа дэфтэрымрэ къащтащ.
  • 1939 гъэм «КъБР-м и цIыхубэ артист», «КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ», «КъБР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ» цIэ лъапIэхэр ягъэуващ.
  • 1942 гъэм СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым унафэ къыдигъэкIащ Хэку зауэ орденым и япэ, етIуанэ нагъыщэхэр къэщтэным теухуауэ.
  • Урысей пащтыхь, Рюриковичхэ ящыщу иужьрейуэ а къулыкъум пэрыта Федор Езанэр къызэралъхурэ илъэс 463-рэ ирокъу.
  • Франджы тхакIуэ цIэрыIуэ Оноре де Бальзак къызэралъхурэ илъэс 221-рэ ирокъу.
  • Совет кхъухьлъатэзехуэ, Совет Союзым и ЛIыхъужь Маресьев Алексей къызэралъхурэ илъэси 104-рэ ирокъу.
  • Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, УФ-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гугу Рашад къызэралъхурэ илъэс 93-рэ ирокъу.
  • Физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессору щыта, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ ЖьэкIэмыхъу Мусэбий къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирокъу.
  • УсакIуэ, тхакIуэ, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Хьэх Сэфарбий и ныбжьыр илъэс 82-рэ ирокъу.
  • Урысей эстрадэм и артист цIэрыIуэ, УФ-м и цIыхубэ артист Карцев Роман къызэралъхурэ илъэс 81-рэ ирокъу.
  • Адыгэ Республикэм и санитар дохутыр нэхъыщхьэ, медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, АКъУ-м и профессор, ЩIДАА-м и академик АкIырэ Аслъэн и ныбжьыр илъэс 72-рэ ирокъу.
  • Къэбэрдей-Балъкъэр радиом и адыгэбзэ редак-цэм и редактор нэхъыщхьэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Тэтрокъуэ Астемыр и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
  • Урысей актёр, продюсер, УФ-м и цIыхубэ артист Гуськов Алексей и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
  • «Черкес хэку» газетым жэуап зыхь и секретарь, КъШР-м щIыхь зиIэ и журналист Абидокъуэ Лусанэ къыщалъхуа махуэщ.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 23 — 25-рэ, жэщым градус 14 — 16 щыхъунущ.