ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Мы махуэхэм

2019-03-23

  • Гъатхэпэм и 23, щэбэт
  •  Метеорологием и дунейпсо махуэщ
  •  Урысейм и Гидрометеорологие IэнатIэм и лэжьакIуэхэм я махуэщ
  •  1876 гъэм урыс инженер Яблочков Павел электрокъарукIэ лажьэ лампIым и патент къратащ.

  •  1848 гъэм Венгриер Австрием къызэрыхэкIыр хэIущIыIу ищIащ.
  •  1891 гъэм футболым япэ дыдэу къыщагъэсэбэпащ гъуэхэм Iуалъхьэ хъарыр — Инджылызым и Ищхъэрэ, Ипщэ щIыналъэхэм я командэхэр щызэдэджэгум.
  •  1956 гъэм япэ ислъам республикэр – Пакистаныр – къэунэхуащ.
  •  2001 гъэм хы Хуэмым щыщIрагъэлъэфащ хьэршым щылэжьа «Мир» станцыр.
  •  Совет кхъухьлъатэзехуэ цIэрыIуэ, авиацэм и генерал-майор, Совет Союзым и ЛIыхъужь цIэр япэу зыфIаща гупым яхэта Ляпидевский Анатолий къызэралъхурэ илъэси 111-рэ ирокъу.
  •  Шапсыгъ лъэпкъым къыхэкIа, Совет Союзым и ЛIыхъужь Ацумыжь Айдэмыр къызэралъхурэ илъэси 107-рэ ирокъу.
  •  Зеикъуэ къуажэм щIыхь зиIэ и цIыхуу щыта, IуэрыIуатэдж ХьэфIыцIэ Мусэбий къызэралъхурэ илъэс 96-рэ ирокъу.
  •  УФ-м щIыхь зиIэ и юрист, юстицэмкIэ 2-нэ класс зиIэ къэрал чэнджэщэгъу Абазэ Руслан къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
  •  Урысей фигурист, дунейм тIэунейрэ и чемпион, Олимп чемпион Маринин Максим и ныбжьыр илъэс 42-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх къыщешхынущ, жэщым уэс къыщесынущ. Хуабэр махуэм градуси 9 — 10, жэщым градус 1 – 2 щыхъунущ.
  • Гъатхэпэм и 24,  тхьэмахуэ
  •  
  •  Жьэн узым ебэныным и дуней-псо махуэщ. Нэмыцэ микробиолог Кох Роберт 1882 гъэм хэIущIыIу ищIащ жьэн узыр къэзышэ бактериер къызэрихутар. Зы илъэс дэкIри, абы къихутащ талор къызыхэкIыр. И лэжьыгъэ телъыджэхэм папщIэ 1905 гъэм Кох къратащ Нобель и саугъэтыр.
  •  Урысейм и Дзэ-Хьэуа Къарухэм я штурман IэнатIэм и махуэщ
  •  Пакистаным щагъэлъапIэ я къэралыгъуэм и махуэр
  •  1753 гъэм Урысей империем цIыхум и хьэкумыр укIкIэ ящIэну зэрыхуимытым теухуа унафэ къыщащтащ.
  •  1801 гъэм Урысейм и император Павел Езанэр Санкт-Петербург щиIэ Михайловскэ уардэунэм щаукIауэ нэху къекIащ.
  •  1802 гъэм Инджылызым щыщ къэхутакIуэ Тревитик Ричард бахъэкIэ лажьэ мафIэгу къызэригупсысам щыхьэт техъуэ тхылъ иратащ.
  •  1822 гъэм Бирмингем (Инджылыз) щыщ инженер Черч Уильям тхыгъэхэр къызэращып япэ типографие машинэ зэрызэпкърилъхьам и патент къыдихащ.
  •  1898 гъэм япэ америкэ автомобилыр ящащ.
  •  2008 гъэм Олимпием (Алыдж) деж щыпагъанэри ирахьэжьащ Китайм и къалащхьэ Пекин а гъэ дыдэм шыщхьэуIум и 8 – 24-хэм щекIуэкIыну траухуа Олимп Джэгухэм я мафIэр. А Олимпиадэр тхуэугъурлащ адыгэхэм — алыдж-урым бэнэкIэ лIэужьыгъуэмкIэ абы чемпион щыхъуауэ щытащ Хъущт Аслъэнбэч.
  •  Совет физик, академик, оптикэм и лъабжьэр СССР-м щызыгъэтIылъа Вавилов Сергей къызэралъхурэ илъэси 128-рэ ирокъу.
  •  Совет уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, РСФСР-м и цIыхубэ артист Козловский Иван къызэралъхурэ илъэси 119-рэ ирокъу.
  •  Совет уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, актрисэ, СССР-м и цIыхубэ артисткэ Шульженкэ Клавдие къызэралъхурэ илъэси 113-рэ ирокъу.
  •  Совет шахматист, дунейпсо чемпион Смыслов Василий къызэралъхурэ илъэс 98-рэ ирокъу.
  •  Философие щIэныгъэхэм я доктор, ЩIДАА-м и академик, КъШР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Шенкао Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
  •   КъШР-м и къэрал, политикэ лэжьакIуэ Арэшыкъуэ Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
  •  КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Хъыдзэдж Борис и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
  •  УэрэджыIакIуэ, УФ-м и цIыхубэ артист Серов Александр и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
  •  КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Шыдакъ Татьянэ къыщалъхуа махуэщ.
  •  УэрэджыIакIуэ, Адыгэ Республикэм и цIыхубэ артисткэ Нэхей Тамарэ къыщалъхуа махуэщ.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэс къыщесынущ. Махуэм хуабэр градуси 2 — 3, жэщым щIыIэр 1 градус щыхъунущ.
  • Гъатхэпэм и 25, блыщхьэ
  •  ООН-м и лэжьакIуэхэу гъэру яIыгъхэм, хъыбарыншэу кIуэдахэм къащхьэщыжыным и дуней-псо махуэщ
  •  ЦIыхур гъэпщылIынымрэ щхьэхуимытхэмкIэ сату щIынымрэ я лей зытехьахэм я дунейпсо махуэщ
  •  Спорт кином и дунейпсо махуэщ
  •  УФ-м щагъэлъапIэ Щэнхабзэм и лэжьакIуэхэм я махуэр
  •  Алыдж къэралыгъуэм и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
  •  412 гъэм Венецием — Италием и ищхъэрэ щIыналъэм щыIэ къалэ телъыджэм — и лъабжьэр ягъэ- тIылъащ.
  •  1940 гъэм Тегеран Iэ щытрадзащ Иранымрэ СССР-мрэ сату IэнатIэм, тенджызым щызэдэлэжьэным теухуа зэгурыIуэныгъэм.
  •  1974 гъэм СССР-м и кинотеатрхэм япэу щагъэлъэгъуащ Шукшин Василий и «Калина красная» фильмыр.
  •  Совет уэрэджыIакIуэ, Урысейм и цIыхубэ артисткэ Пахоменкэ Марие къызэралъхурэ илъэс 82-рэ ирокъу.
  •  Инджылыз уэрэджыIакIуэ, музыкант, композитор Элтон Джон и ныбжьыр илъэс 72-рэ ирокъу.
  •  Украинэм щыщ боксёр цIэрыIуэ, дуней псом, Олимп Джэгухэм я чемпион Кличко Владимир и ныбжьыр илъэс 43-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  •  «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 6 — 7, жэщым градус 1 – 3 щыхъунущ.