ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Анэдэлъхубзэр зыIурылъ щIэблэ

2019-03-16

  • Хабзэ хъуауэ, адыгэхэр зэуIуу щыпсэу дэтхэнэ зы щIыналъэми хуэдэу, ди республикэми щекIуэкIащ Адыгэ тхыбзэм и махуэм теухуа зэхыхьэхэр. Мэлбахъуэ Тимборэ и цIэр зезыхьэ Лъэпкъ библиотекэм абы ирихьэлIэу щызэхаша зэIущIэ гуапэр куэдым гукъинэж ящыхъуащ. Ар къызэригъэпэщащ икIи иригъэкIуэкIащ библиотекэм и лъахэхутэ къудамэм и лэжьакIуэ Безыр Ленэ.

 

  • Зэхыхьэм кърихьэлIахэм Безыр Ленэ ягу къигъэкIыжащ 1853 гъэм адыгэ щIэныгъэлI цIэрыIуэ Берсей Умар ­латин графикэм тету зэхилъхьа адыгэ алыфбейм и деж ди тхыбзэм и тхыдэр къызэрыщежьэр, Дунейпсо Адыгэ Хасэм (ДАХ-м) 2003 къызэрыхилъхьам тету, гъатхэпэм и 14-м Адыгэ тхыбзэм и махуэм ехьэлIа зэхыхьэ гуапэхэр ди щIыналъэм зэрыщрагъэкIуэкIыр. Апхуэдэу Адыгейм 2000 гъэм щегъэжьауэ, Къэрэшей-Шэрджэсым 2005 гъэ лъандэрэ Анэ­дэлъхубзэм и махуэр щагъэлъапIэ.
  • Махуэшхуэм ирихьэлIэу библиотекэм щагъэува «Лъэп­къым и гъащIэрщ бзэм и гъащIэр» тхылъ гъэлъэгъуэныгъэм хагъэхьахэм къызэхуэсахэр щигъэгъуэзащ Безырым. Апхуэдэхэт томитI хъу «Кабардино-черкесский язык» тхы­лъыр, Къэбэрдейр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 щри­къум ирихьэлIэу 1957 гъэм дунейм къытехьа «Грамматика кабардино-черкесского литературного языка» академическэ къыдэкIыгъуэр, бзэ щIэныгъэлIхэу Нэгумэ Шорэ, Апажэ Мухьэмэд, Къумахуэ Мухьэдин, Урыс Хьэтэлий сымэ бзэм, лъэпкъым теухуа я лэжьыгъэ щхьэпэхэр, нэгъуэщI лъэпкъхэм щыщ щIэныгъэлIхэм адыгэбзэм траухуа я къэхутэныгъэхэмрэ хэлъхьэныгъэхэмрэ, адыгэ-урыс псалъалъэхэр, нэгъуэщI­хэри.
  • Адыгэ фащэ екIум зи теплъэри зыIыгъыкIэри нэхъ дахэ, уардэ щIэхъукIа еджакIуэхэм зэхыхьэр лъэпкъ къафэ ­дахэкIэ ирагъэжьащ. НыбжьыщIэхэр адыгэбзэкIэ гъэхуауэ усэ къеджа нэужь, Къэзанокъуэ Жэбагъы гупсысэ куу зыщIэлъ и псалъэ Iущхэр, КъардэнгъущI Зырамыку и гушы­Iэ кIэщIхэр, Бейтыгъуэн Сэфарбий и псалъэ шэрыуэхэр, жыIэгъуэхэр чэзууэ къаIуэтэжащ, шыкIэпшынэ еуащ, Нало Заур и «Мыщэхэм я къан» псысэм къытращIыкIа театр ­теплъэгъуэр ягъэлъэгъуащ. Адыгэбзэр зыIурылъ щIэблэр гъуазджэм, щэнхабзэм зэрыхуэмыхамэм къыдэкIуэу, лъэпкъ хабзэри абыхэм зэраIэпэгъум и щыхьэтт еджа­кIуэ­хэм удихьэхыу утыку щагъэлъэгъуа, хъуэхъу дахэхэмкIэ гъэнщIа «Унэишэ» Iыхьэр.
  • Зэхыхьэм къыщыпсэлъащ Налшык къалэм и курыт еджапIэ №13-м адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмкIэ щезыгъа­джэхэу Жыкъуэ Соня, Къардэн Людмилэ, Бекъул ФатIимэ, Чыл Маринэ, Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм и егъэджакIуэ Бозий Мадинэ, КъБКъУ-м и адыгэбзэ къудамэм и магистратурэм щIэс Джэду Сэкинат сымэ, нэ­гъуэщIхэри. Абыхэм зэхыхьэм хэт ныбжьыщIэхэм зыхуа­гъэзащ я анэдэлъхубзэр, хабзэр яхъумэжыну, ахэр IэщIыб ямыщIу зэдагъэлэжьэну, дэтхэнэри адыгэ тхакIуэхэм я ­Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъ купщIафIэ нэхъыбэ еджэну, я бзэм хуэфащэ гулъытэ хуащIыну къыхураджэу.
  • ЗэIущIэ щхьэпэм хэтащ Налшык къалэм и курыт школ №13-м и еджакIуэхэр, Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм екIуалIэ ныбжьыщIэхэр, КъБКъУ-м и адыгэбзэ къудамэм и магистрхэр, анэдэлъхубзэм и къэкIуэнум иригузавэхэр, библиотекэм и лэжьакIуэхэр.
  • БжьыхьэлI  Розэ
  • Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.