ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Нобэрэ пщэдейрэ

2018-10-30

  • Жэпуэгъуэм и 30,  гъубж
  • Политикэ щхьэусыгъуэкIэ зэхэзехуэн зэращIам и зэранкIэ хэкIуэдахэм я фэеплъ махуэщ. 1990 гъэм Москва и Лубянкэ утыкум деж къыщызэIуахащ политикэ залымыгъэм ихьа цIыху мелуанхэм я фэеплъ.
  • Урысейм и дзэ-тенджыз флотым и махуэщ. 1696 гъэм Пётр Езанэм тригъэчыныхьри, Пщыхэм я Думэм къищтащ «Тенджызым тетыну кхъухьхэр щIыным теухуауэ» унафэр. А махуэр Урысейм и дзэ-тенджыз флотыр къыщызэрагъэпэща махуэу къалъытэ.

  • Урысейм щагъэлъапIэ инженер-механикхэм я махуэр
  • 1711 гъэм Къэбэрдей шу гупым Мурад-СулътIан зи пашэ тыркудзэр хигъэщIат.
  • 1888 гъэм США-м щыщ Лауд Джон шариковэ ручкэ къызэригупсысам теухуа япэ патентыр иратащ. Шакъэм хагъауэурэ зэрытхэу щыта къалэмым и пIэ ар занщIэу къимыувами, дунейм абы Iуэхутхьэбзэшхуэ яхуищIауэ къалъытэу, нобэми и цIэр ящыгъупщэркъым.
  • 1905 гъэм Урысейм и пащтыхь Николай ЕтIуанэм къыдигъэкIащ «Къэрал хабзэхэр егъэфIэкIуэным теухуауэ» унафэр. Абы щыубзыхуат цIыхум и хуитыныгъэхэр, Къэрал Думэр хэхыным теухуа хабзэхэр.
  • 1941 гъэм Севастополь къалэр бийм щыхъумэным теухуа зауэшхуэм щIидзащ. Къалэр къебгъэрыкIуэ нэмыцэдзэхэр Iэрамыгъэхьэу махуэ 250-кIэ яхъумащ. А зауэр гуащIэ дыдэу зэрыщытам и щыхьэту, 1945 гъэм Севастополь Къалэ-лIыхъужь цIэр фIащауэ щытащ. Фашистыдзэм абдеж щыфIэкIуэдауэ щытащ зауэлI мин 300-м щIигъу.
  • СССР-м зыхъумэжыныгъэмкIэ и министру щыта, Совет Союзым и Маршал Устинов Дмитрий къызэралъхурэ илъэси 110-рэ ирокъу.
  • Мысырым и дзэ къулыкъущIэ, штаб нэхъыщхьэм и унафэщIу, къэралым зыхъумэжыныгъэмкIэ и министру щыта Февзи (Хьэхъу) Мухьэмэд къызэралъхурэ илъэс 91-рэ ирокъу.
  • Кхъухьлъатэзехуэ, Иорданием и ЛIыхъужь, къэралым и Парламентым и депутат Шурдым Ихьсан и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
  • СурэтыщI-живописец, КъБР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Акъсырэ Михаил и ныбжьыр илъэс 61-рэ ирокъу.
  • Аргентинэм щыщ, дуней псом щыцIэрыIуэ футболист Марадонэ Диегэ и ныбжьыр илъэс 58-рэ ирикъуащ.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 14 — 19, жэщым градуси 5 — 6 щыхъунущ.
  • Жэпуэгъуэм и 31, бэрэжьей
  • Тенджыз ФIыцIэм и дунейпсо махуэщ
  • Къалэхэм я дунейпсо махуэщ
  • Экономием и дунейпсо махуэщ
  • Гимнастикэм и урысейпсо махуэщ
  • Урысейм щыIэ СИЗО-хэмрэ тутнакъэщхэмрэ я лэжьакIуэхэм я махуэщ
  • Урысейм щылажьэ Iэпэтэрмэш зэдзэкIакIуэм и махуэщ
  • 1811 гъэм Санкт-Петербург пэмыжыжьэ Царское Село жылэм къыщызэIуахащ урыс тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ я зыужьыныгъэмкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ хъуа еджапIэр — Императорым и Царскосельскэ лицей зыфIащар. Ар къэзыухахэм къахэкIащ щIэныгъэлI, тхакIуэ, усакIуэ, дзэзешэ лъэрызехьэхэр. Абыхэм ящыщу нэхъ цIэрыIуэ дыдэ хъуар Пушкин Александрщ.
  • 1864 гъэм Невадэ щIыналъэр США-м хыхьащ абы и 36-нэ штату.
  • 1888 гъэм лъакъуэрыгъажэм щIалъхьэ хьэфэ шэрхъыр къагупсысащ.
  • 1892 гъэм къыдэкIащ Артур Конан Дойль и «Приключения Шерлока Холмса» тхылъыр.
  • 1984 гъэм Индием и премьер-министр Ганди Индирэ яукIащ.
  • 2011 гъэм, ООН-м цIыхухэр къэзыбж и фондым къызэритамкIэ, дунейм къытехьащ ЩIым щыпсэухэр мелард пщыкIуз иризыгъэкъуа цIыхур. Абы иризэдауэ пэтми, Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэм унафэ къищтауэ щытащ апхуэдэ цIыхуу Филиппинхэм къыщалъхуа Камачо Даницэ Мэй къызэрилъытам теухуауэ.
  • Урыс шахматист, дуней псом и чемпион Алёхин Александр къызэралъхурэ илъэси 126-рэ ирокъу.
  • Совет актёр цIэрыIуэ, СССР-м и цIыхубэ артист Папанов Анатолий къызэралъхурэ илъэс 96-рэ ирокъу.
  • УФ-м и къэрал лэжьакIуэ, етIуанэ рангым и къэрал чэнджэщэгъуу щыта Хъупсырокъуэ Назир (Кърым-Джэрий) къызэралъхурэ илъэс 66-рэ ирокъу.
  • Дунейм и щытыкIэнур
  • «pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 10 — 12, жэщым градуси 5 — 7 щыхъунущ.