ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

ГъащIэм и архъуанэ щысхьыншэхэм  япсыхьа

2018-07-10

  • Хъуэпсэгъуэщ Уэтэбей Нэжмудин щыпсэур — Псыгуэнсу къуажапщэм и пэнцIыв дыдэр. АдэкIэ унагъуэ зыри къыщыскъым. ПхуэмыIуэтэщIыным хуэдизщ а щIыпIэм и дахагъэр: я лъапсэм и сэмэгурабгъу лъэныкъуэр джабэ нэкIущ, удзыпцIэу. Ижьрабгъур Псыгуэнсуупсыр щежэх псыхъуэщ. ЯпщэкIэ ВындыбкIэ зэджэ джабэ нэкIушхуэр зыуфэбгъуа мэзырщ. Унагъуэр бжьэпэм тесщи, я щIапIэр, кIуэаракъэ, жэнэт щIыналъэ жыхуаIэм хуэдэщ. Дэнэ лъэныкъуэкIи плъагъу дахагъэм, щхъуантIагъэм, псыхъуэм къы- диху акъужь къабзэм защыбгъэнщIыркъым.

  • Уэтэбей Нэжмудин, Журт Темуркэ, Нэжмудин и щхьэгъусэ Уэтэбей Мерэ сымэ.

    Зи гуащIэ къыдэкIымкIэ псэужу, пщIэрэ щхьэрэ зиIэу къэгъуэгурыкIуэ нэхъыжьыфIщ, цIыху къызэрыгуэкIщ Нэжмудин. Абы иIакъым сабиигъуэ IэфI. И анэр дунейм ехыжри, зеиншэу къэнат зэшищымрэ я шыпхъу цIыкIумрэ. Езырат нэхъыжьри, илъэс ебгъуанэм иту арат. Куэд дэмыкIыу адэм къахуишащ анэнэпIэс. Ауэ и адэри илъэсийщ зэрыкIэлъыпсэужар япэ ища щхьэгъусэм. Абы иужькIэ анэнэпIэсыр яхэкIыжри, Нэжмудин и пщэ къыдэхуащ къыдалъхуахэр зыхуей хуигъэзэн хуейуэ.

  • Ауэ гъащIэм и архъуанэ щысхьыншэхэм сыт хуэдизу ямыгъэкIэрэхъуами, а зыIууа гугъуехь псоми ипсыхьащ, лIы хуэдэлIу къыхэкIащ щIалэщIэр. И Iэпкълъэпкъыр зэрымыубыдауэ хыхьэн хуей хъуащ колхозым. Япэ зэманхэм ар лэжьащ пхъэIэщэIуры-уэу, илъэс дэкIри, тракторым трагъэтIысхьащ. Уэтэбейр лэжьащ, зыхэхуа бригадэм хэт нэхъыжьыIуэхэри, колхоз унафэщIхэри арэзы къищIу.

  • Уэтэбей Нэжмудинрэ журналист Мыз Ахьмэдрэ.

    Псыгуэнсу щызэхэт колхозым мэкъумэшыщIэ Iэзэ и мэщIакъым сыт хуэдэ зэманми. Адрейхэм щапхъэ яхуэхъуу, я цIэ фIыкIэ къраIуэу, ягъэпажэу. Ауэ лэжьакIуэхэм яхэтт фIым я фIыжхэри. Абыхэм ящыщт Уэтэбейхэ я щIалэри. Ар адрей и гъусэхэм къахэпэжыкIыу зэрыщытам и щыхьэтщ Iэпщэ сыхьэти, нэгъуэщI саугъэтхэри къызэрыхуагъэфэщар. Апхуэдэу, 1974 гъэм абы къратащ къэрал дамыгъэ лъапIэ — ЩIыхь орденыр.

  • Езым и унагъуэм и закъуэкъым Нэжмудин зыхуей хуигъэзар. И къуэшитIым я зым щIапIэ къыхудихащ, адрей къыдалъхуахэми защIигъэкъуащ, лъэкI къимыгъанэу.
  • Илъэс 43-кIэ колхозым хэтащ Уэтэбейр. Нобэ абы и унагъуэ Iуэхур зэтесщ. ФIы зигу илъ дэтхэнэ зы цIыху псэ хьэлэлми хуэдэу, Нэжмудин хуабжьу щогуфIыкI и жылэм щыщ гуэрым и хъыбарыфI, и ехъулIэныгъэм теухуа зыгуэр зэхихмэ. Абы сытым хуэдэу гухэхъуэгъуэ ин игъуэтауэ щыта, и къуажэгъу Джэду Iэниуар дунейпсо спорт утыкум зэритам щхьэкIэ. Уеблэмэ, класситху фIэкIа къимыухами, усэ фащэкIэ хуэпауэ, хъуэхъу дахэ хузэхилъхьащ и жылэм къыщыхъуа пелуаным, апхуэдэу ар теусыхьащ Псыгуэнсу псы уэр цIыкIуми, и жылэм дэс щIалэгъуалэми.
  • Нобэ сыт хуэдэу и Iуэхур зэтеувауэ емыкIуэкIми, Нэжмудин куэдрэ и нэгу къыщIохьэж тхыдэ гъунэгъур:
  • — Нэхъапэм берычэтышхуэ дэлъащ ди жылэм. Сыт хуэдиз Iэщ тета ди фермэхэм, ар плъэгъуамэ уи гур хэхъуэрт, сыт хуэдиз гъавэ кърахрэт ди губгъуэхэм. Мэлыр я куэдт. Шыр арат. СощIэж, фермэм тес хъыджэбзхэм я пщэдджыжь жэм шыныр зэфIэкIа нэ-ужь, гукъыдэжышхуэ яIэу, я Iэблэр зэрыIыгъыу уэрэд жаIэу шхапIэм кIуэрт. Абы щыгъуэ цIыхум яку дэлът IэфIагъ, зэхуэгъэкIуатэ щыIэт, щIакхъуэ Iыхьэ яIэмэ зэдэгуашэрт. КIэщIу жыпIэмэ, мащIэ фIэкIа ямыIэми, фIыуэ зэрылъагъурт. А зэманым, нобэ хуэдэу, хьэулеи лэжьапIэнши щыIэтэкъым.
  • Уэтэбей Нэжмудинрэ абы и щхьэгъусэ, Барийхэ япхъу Мерэрэ илъэс куэд щIауэ зэдопсэу насыпыфIэу, зыдэс хьэблэми жылэми пщIэрэ щхьэрэ щаIэу. Я къуищри — Мухьэмэди, МуIэеди, Мурати — цIыху хуэдэ цIыхуу ягъэсащ. ГъащIэм и гъуэжькуийхэм сыт хуэдизу ямыгъэджэрэзами, Нэжмудин а псом и гур пхъашэ ящIакъым — игъащIэм зэ фIэкIа уэршэрэгъу пхуэмыхъуами, зэрыцIыхуфIыр, фэрыщIагъ зэрыхэмылъыр, зэрыпсэхьэлэлыр и нэгу угъурлыфэм иболъагъуэ. Илъэс 76-рэ и ныбжь пэтми, и щIалэгъуэм хуэдэу ноби жыджэрщ, Iуэхуншэу зы махуи щысыфынукъым — бжьэ егъэхъу, Iэщ, хадэ зэрехьэ. Я къуэ нэхъыщIэм ейуэ Нэжмудинрэ Мерэрэ яIэщ сабиищ — ахэрщ жьыщхьэ махуэ хъуа зэщхьэгъусэхэм я лъэр щIэзыгъэкIыр, дэрэжэгъуэ къахуэзыхьыр, я гъащIэм къыпызыщэр.
  • МЫЗ Ахьмэд.
  • Псыгуэнсу  къуажэ