ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Ди зэманым и лIыхъужь Нэхущ Заурбий илъэс 75-рэ ирокъу

2018-04-28

  • Нэхущ Заурбий Ахьмэд и къуэр Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ Жанхъуэтекъуэ къуажэм 1943 гъэм къыщалъхуащ. Вольт лъахъшэ аппаратурэ къыщыщIагъэкIыу Тырныауз дэт заводым 1960 гъэм лэжьэн щыщIидзащ. 1962 — 1965 гъэхэм дзэм къулыкъу щищIащ. Абы къикIыжри, вольфрамрэ молибденрэ къыщыщIах заводым щылэжьащ.

  • 1966 гъэм КъБКъУ-м и агрономие къудамэм щIэтIысхьэри, ар ехъулIэныгъэкIэ къиухащ. «Налшык» совхозым щылажьэу, жэрдэм зыхэлъ щIалэм гу къылъатэри, КПСС-м и райкомым и мэкъумэш къудамэм и унафэщIу ягъэкIуащ. Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и Къэрал агропромышленнэ комитетым и парткомым и секретару, КПСС-м и Бахъсэн райкомым и япэ секретару, Бахъсэн куейм и депутатхэм я щIыпIэ советым и унафэщIу лэжьащ. 1992 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ къалэныр къыхуагъэфащэ.
  • КъыкIэлъыкIуэ илъэсым депутату хахри, КъБР-м и Парламентым и япэ зэхуэсыгъуэм РеспубликэмкIэ и Советым и УнафэщIу лэжьащ. Абы хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ щIэныгъэ, егъэджэныгъэ IэнатIэхэр егъэфIэкIуэным, гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ зегъэужьыным хуэунэтIа Iуэху щхьэпэ куэд къиIэтащ.
  • 1997 гъэм и мэлыжьыхь мазэм Нэхущ Заурбий Урысей Федерацэм и Федеральнэ Зэхуэсым и депутат хъуащ. УФ-м и Къэрал Думэм Федерацэмрэ щIыналъэ политикэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэу, абы дэщIыгъуу Кавказ Ищхъэрэм и Iуэхухэм ехьэлIа комиссэм и Iэтащхьэм и къуэдзэу щыщытам, абы лэжьыгъэшхуэ иригъэкIуэкIащ Урысейм и бюджет зэхущытыкIэхэр гъэтэмэмыным, политикэм къыщыхъуа зэхъуэкIыныгъэхэм япкъ иткIэ, Конституцэм къызэригъэувым тету цIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэным ехьэлIауэ.
  • Нэхущ Заурбий яхэтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым, Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм я Парламентхэм я Совет къызэзыгъэпэщахэм. КъБР-м и жылагъуэ-политикэ гъащIэм ар сыт щыгъуи жыджэру хэтщ. Сыт хуэдэ лэжьыгъэ иримыхьэкIами, ар и кIэм нэсу, жэуаплыныгъэшхуэ пылъу, цIыхухэри и щхьэри къимыгъэщIэхъужу пэрытащ.
  • Урысей Федерацэм парламентаризмэм зыщегъэужьыным илъэс куэдкIэ зэрыхуэлэжьам, республикэм и къэрал къулыкъущIапIэхэм щызэфIигъэкIахэм пап- щIэ 2000 гъэм Нэхущым «ЩIыхь» орден къратащ, 2003 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и Парламентым къыбгъэдэкIыу ЩIыхь тхылъ къыхуагъэфэщащ.
  •  
  • Ныбжьэгъухэм я псалъэ
  • ПщIэшхуэ иIэу къогъуэгурыкIуэ
  • Урысей жылагъуэм зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр щыщекIуэкIа лъэхъэнэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIу щытахэм ящыщ зыщ Нэхущ Заурбий Ахьмэд и къуэр. А лъэхъэнэ гугъум, зым и щIыхьи пщIэи къамылъытэжу щыхъуа зэманым, республикэр зэтеIыгъэн, федеральнэ центрым дифI зыхэлъ Iуэхухэр щыпхыдгъэкIын, республикэм и хабзэубзыху лъабжьэр зыгъэбыдэн унафэхэр къэщтэн хуейт.
  • Налшык щокIуэкI ДАХ-м и Етхуанэ конгрессыр. 2000 гъэ

  • Республикэ Парламентым и УнафэщI Нэхущ Заурбий хузэфIэкIащ а Iуэхухэр зэтриублэну. Къапщтэмэ, ноби ди лъахэр зэрыпсэу унафэхэр Нэхущым и лъэхъэнэращ щызэхагъэувари къыщащтари, икIи иджыри къыздэсым ахэр йозагъэ урысейпсо, дунейпсо жыпхъэхэм.
  • Дэ, и ныбжьэгъухэм, лэжьэгъухэм Нэхущыр зи IэщIагъэм фIыуэ хэзыщIыкI, зэчий зыбгъэдэлъ, жэуаплыныгъэ ин зыхэлъ, пэжым тет унафэщIу, цIыхуу къэтлъытэрт. Ар ящыщт КъБР-м и Президент КIуэкIуэ Валерий сыт и лъэныкъуэкIи дзыхь зыхуищIхэм. Арагъэнт ар КъБР-м и лIыкIуэхэр зы щIыпIэ щагъакIуэм и деж гупым и унафэщI щIащIри. Ар Iуэху къызэрыгуэкIтэкъым, уеблэмэ цIыху гъащIэм дежкIэ шынагъуэ здэщыIэ «зекIуэхэми» хэтын хуей хъурт ар.
  • Заурбий щежьэкIэ, сытым дежи сыздришажьэт, дызэныбжьэгъут, ди гупсысэхэр зэте- хуэу дызэдэлажьэрти. Зэгуэрым къалэн къыщащIа зы гъуэгуа- нэ дызэдытеуващ. ДыздэкIуэр «Масхадовым и лъэхъэнэ» Шэшэнрат. Грознэр апхуэдизкIэ зэтекъутати, уигу къигъэкIыр 1942 гъэм Сталинград зыхуэдарт. Стадионрат Iуэхур щекIуэкIри, Президентым дыбгъурагъэтIысхьащ. Абдежым ину къат шэшэн революцэр къызэрыхъейрэ илъэс щрикъум иращIэкIа дауэдапщэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ гупи хэтыну къызэрыкIуар. А дакъикъэм уи тхьэкIумэр иригъэубыду Iэщэ зэмылIэужьыгъуэхэр драгъэуеящ. Дигъэгужьеят, пэжыр жыпIэмэ, ауэ ар къуэшхэм ирах фIэхъусу зэрыщытыр занщIэу къыдгурагъэIуащ. ИужькIэ абы щытлъэгъуар псалъэкIэ къыпхуэIуэтэжынукъым. Парадыр иуха нэужь, цIыхухэр зэхэлъэдэжащ, автоматхэмрэ пулемётхэмрэ ягъауэу щIадзащ. Дэ IэщэкIэ зэщIэузэда сэлэт гупым дыкъаухъуреихьащи, дакъыфIэмыIуэхужу, яIыгъ автоматхэр ягъауэ.
  • А псор зэфIэкIа нэужь, Масхадовым соупщI: «Мыпхуэдиз цIыху щызэхуэса утыкум Iэщэ щыдрагъэуеину щхьэ хуит фщIырэ?». Къызэплъри, Iуэхум сызэрыщымыгъуазэр игъэщIагъуэу, къызжиIащ: «Япэбубыдмэ, нэхъ Iеижщ къэхъунур!»
  • Абы щытлъэгъуа псом псэхупIэ къыдитыртэкъым. ДыкъыщыкIуэжым арат дызэгупсысыр. КъищынэмыщIауэ, дигу хигъэщIат зэгуэр Кавказ Ищхъэрэм и промышленнэ центру щыта Грознэр зэрызэтракъутам, гъагъэ зэпыту екIуэкIа республикэм къыщыщIам, хуитыныгъэмрэ демократиемрэ абыхэм щIата уасэм.
  • Нэхущ Заурбий IуэхугъуэфIхэмкIэ гъэнщIа гъащIэ гъуэгуанэ къикIуащ жыпIэмэ, ущыуэнукъым. И сабиигъуэ лъандэрэ лэжьыгъэм хуагъэса щIалэм цIыхур сыт щыгъуи хуэныкъуащ, иджыри апхуэдэщ. Курыт школымрэ еджапIэ нэхъыщхьэмрэ къиуха нэужь, мэкъумэш IэнатIэм лэжьэн щыщIидзащ. IэщIагъэлI IэкIуэлъакIуэу зэрыщытым къыхэкIыу ар «Налшык» совхозым иригъэблэгъащ Мовсисян Черкес. Абы Нэхущым и зэфIэкIыр здынэсыр къыщигъэлъэгъуауэ жыпIэ хъунущ. ИужькIэ ар совхозым и парткомым и секретару щытащ, республикэм и мэкъумэш IэнатIэм и парт комитетым и секретарь ящIащ. Псом хуэмыдэу гу лъумытэнкIэ Iэмал иIэтэкъым Заурбий КПСС-м и Бахъсэн райкомым и япэ секретару щылэжьам. 90 гъэхэм ар жыджэру хыхьащ республикэм и жылагъуэ-политикэ гъащIэм.
  • 1993 гъэм КIуэкIуэ Валерий республикэм и Президент ящIа нэужь, Нэхущыр КъБР-м и Парламентым РеспубликэмкIэ и Советым и УнафэщIу ягъэуващ. А къулыкъум илъэсипщIкIэ пэрытащ ар. А илъэсхэм Нэхущыр УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым хагъэхьэ. 2003 гъэм УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым и Къэрал Думэм и депутат мэхъу. Абы щыгъуэм къэрал, политикэ лэжьакIуэ жыджэру зыкъигъэлъэгъуащ икIи Урысейми Къэбэрдей-Балъкъэрми куэд хуищIащ.
  • Нэхущ Заурбий къыхуагъэфэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэ щиIэ фIыщIэм папщIэ» орденыр, ЩIыхьым и орденыр.
  • Мы зэманми пщIэ къыхуащIу ар цIыхухэм яхэтщ. Урысей Федерацэм и Жылагъуэ палатэм хэтщ, КъБР-м Мэкъумэш IэнатIэмрэ ерыскъыпхъэхэмкIэ и министерствэм и Жылагъуэ советым и унафэщIщ.
  • ПщIэ зыхуащI цIыху Iущщ Заурбий, и ныбжьэгъухэр иригушхуэу. Сэри срогушхуэ ар си ныбжьэгъуфIу илъэс куэд щIауэ къызэрыздэгъуэгурыкIуэм. Илъэс 75-рэ щрикъум ирихьэлIэу езыми и щхьэгъусэ Хьэнифи сехъуэхъуну сыхуейщ узыншагъэ яIэну, я бынхэмрэ абыхэм къалъхужахэмрэ я насып куэд ялъагъуну!
  • Зумакулов Борис,
  • КъБР-м ЦIыхухэм я хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ
  • уполномоченнэу щыIэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор.
  •  
  • ПсыхэкIуадэ  зэи  хъуркъым
  • 1928 гъэм Къалмыкъ БетIал Зеикъуэ и 6-нэ бригадэр Жанхъуэтекъуэ къуажэу щигъэтIысым яхэхуащ Нэхущ Ахьмэд, Заурбий и адэр. Жанхъуэтекъуэ къыщыхъуащ Заурбий, ауэ сыт щыгъуи Зеикъуэ щыщу зебжыж, и унэкъуэщхэри зыдэсыр аращ. Си къуажэгъу щIалэр сыт хуэдэ IэнатIэ пэрымытами, ехъулIэныгъэхэр иIэу ирихьэкIащ. Жэуаплыныгъэ зыпылъ къулыкъухэр къыхуагъэфащэрт абы. Апхуэдэу КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэу щытащ, итIанэ КъБР-м и Парламентым и тхьэмадэу лэжьащ. Республикэм и политикэ гъащIэм акъыл зэтеубыдарэ гупсысэ куурэ иIэу хэлIыфIыхьащ Заурбий, зэпIэзэрытыныгъэм, мамырыгъэм, хабзэубзыху IэнатIэм гуащIэшхуэ хилъхьащ.
  • А гъэхэм ирихьэлIэу Нэхущым и пщэ далъхьащ жылагъуэ Iуэхушхуэ — 2000 гъэм Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэу ягъэуващ. Тынштэкъым а къулыкъуитIыр зэдэпхьыну, итIани Заурбий зыр зым дигъэIэпыкъужурэ ирихьэкIащ. ПIалъитIым къриубыдэу илъэсихкIэ ДАХ-м и тхьэмадэу лэжьати, абы хуэдэу Хасэшхуэм хэтхэр зэгурызыгъэIуэфа абы ипэ сэ срихьэлIакъым. Япэрауэ, езыр цIыху щабэщ, пэжым, захуагъэм и телъхьэщи, пщIэ хуумыщIынкIэ Iэмал иIэкъым. КъищынэмыщIауэ, ар тхьэмадэу щыщыта илъэсхэм къигъэлъэгъуащ сыт хуэдэ Iуэхуми хэкIыпIэ къыхуигъуэтыфрэ лъэпощхьэпохэр игъэзэкIуэжыфу зэрыщытыр. Заурбий фIыуэ къалъагъурт ди республикэм исхэми, хамэ къэралхэм къикIахэми. ДАХ-м и зэIущIэм хэтыну къэкIуахэр районхэм зэбграшырти ягъэхьэщIэрт. Iуэхур тхьэмадэм зэрыщхьэщахым къыдэкIуэу хэхэсхэмрэ хэкурысхэмрэ я зэпыщIэныгъэмкIэ, зэкъуэшхэр зэрыубыдынымкIэ сэбэп хъурт апхуэдэ район зэхуэсхэр. ФIы пщIар зэи псыхэкIуадэ хъуркъым. Заурбий пщIэ иIэу ирихьэкIащ а къулыкъур, ар ноби ящыгъупщэркъым хамэ къэрал куэдым щыщу ар зыцIыхуа ди къуэшхэм.
  • ЦIыхур нэхъыфIу къыщыпцIыхур гъуэгу удытетмэщ жаIэ. АпхуэдэкIи згъэунэхуащ сэ Заурбий. Тыркум, Сирием, Иорданием мызэ-мытIэу зэгъусэу дыщыIащ. И гулъытэрэ гумащIагърэ зэи ущызымыгъащIэ цIыхущ Нэхущыр, зызрипщыта сыт хуэдэ Iуэхури и чэзум зэфIигъэкIыфу, ита псалъэр игъэпэжу.
  • Иджыпстуи лэжьыгъэ щхьэпэ ирегъэкIуэкI Нэхущ Заурбий. Ар си ныбжьэгъу, АР-м, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ МэшбащIэ Исхьэкъ и гъусэу Урысей Федерацэм и Жылагъуэ палатэм хэтщ.
  • ХьэфIыцIэ Мухьэмэд,
  • Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ,
  • «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ.
  •  
  • Адыгэ хабзэр и гъуазэщ
  • Зэманым къыдоунэху езым и лIыхъужьхэр. Ди зэманым и лIыхъужьхэм ящыщщ Нэхущ Заурбий. Ар цIыху гуащIафIэщ, лэжьыгъэр фIыуэ зылъагъущ, совет системэм фIыуэ хэлъар зыхэзылъхьащ.
  • Абы я фIыгъэшхуэ хэлъщ Заурбий и адэ-анэмрэ и къуэшхэмрэ. ЦIыху зэхэгъэж зэи ищIыркъым Нэхущым. Ар наIуэ къыщыхъуар Заурбий къулыкъушхуэхэр зэрихьэ хъуа иужьщ. Сыт хуэдэ IэнатIэ лъагэ пэрымытами, цIыхугъэшхуэ зыхэлъу, зэхъуэкIыныгъэхэм щымышынэу, уеблэмэ абы фIы куэд хэзылъагъуэу зыкъигъэлъэгъуащ.
  • Адыгэ хабзэр и гъуазэщи, Нэхущыр абы зэи пхутекIынукъым. ПцIы, фэрыщIагъэ жыхуэпIэхэр хэзэгъэххэртэкъым, епцIыжакIуэхэр зыбгъэдигъэхьэртэкъым. КъызыхэкIа лъэпкъым хуэфащэу, хэкум папщIэ сыт хуэдэ лэжьыгъэри къызэрытемыхьэлъэр, абы лъагъуныгъэшхуэ зэрыхуиIэр КъБР-м и лIыкIуэу Москва щыщыIам хьэкъ тщищIащ. Нэхъыжьым пщIэ хуищIу, нэхъыщIэм дэIэпыкъуу, езым зыкъыщIэзыгъэкъуари щымыгъупщэу апхуэдэщ.
  • НыбжьэгъуфIхэр и куэдщ Заурбий. Ахэр куэд мэхъу, дэтхэнэри республикэм щыцIыху пашэу, езым хуэдэ хэкупсэу. Нэхущым и ныбжьэгъу нэхъыфIхэм ящыщт КъБР-м и япэ президенту щыта КIуэ- кIуэ Валерий. Зым и дежи и щхьэр щи- мыгъэлъахъшэу, и пщIэрэ и щIыхьрэ иIыгъыжу, и лэжьыгъэр псом нэхърэ нэхъыфIу зэфIигъэкIыу къекIуэкIащ Заурбий.
  • «Гуп зыгъэгупыр гуп и уасэщ», жаIэ. ИкъукIэ тхьэмадэфIщ, Iуэхур хабзэм тету, дахэу, гукъинэжу зэфIегъэкI.
  • Нэхущ Заурбий и къару илъыгъуэщ жыпIэмэ, ущыуэну къыщIэкIынкъым. Дыщогугъ иджыри IуэхуфIхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым хуилэжьыну, къарурэ узыншагъэрэ и бэу илъэс куэдкIэ къытхэтыну. И унагъуэм, и бынхэм, абыхэм я быныжхэм кърат гурыфIыгъуэм щымыщIэу Тхьэм ди япэ иригъэт!
  • Сэхъурокъуэ Хьэутий,
  • Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ.
  •  

    ДАХ-м и лIыкIуэхэмрэ Иорданием щылажьэ Адыгэ ФIыщIэ Хасэм хэтхэмрэ Амман къалэм щызэхуэзащ. 2001 гъэ

     

  • Политик  набдзэгубдзаплъэ
  • Заурбийрэ сэрэ илъэсипщIым нэблагъэкIэ дызэдэлэжьащи, жысIэну сыхуейщ ар цIыху акъылыфIэу, хьэл щабэ зиIэ политикыу зэрыщытыр. КъБР-м и Парламентым РеспубликэмкIэ и Советым и УнафэщI щащIа зэманым Къэбэрдей-Балъкъэрыр щытыкIэ хьэлъэ итащ. ЦIыхубэр къыщызэщIэхъеям щыгъуэ Заурбии яхэту ди республикэм и Президентым, Правительствэм, Парламентым хэкIыпIэ тэмэмхэр къагъуэтащ, а Iуэхур зэтезыуIэфIэжын унафэхэр къащтащ.
  • Псом хуэмыдэу Парламентым и лэжьыгъэр узэщIа щыхъуар 90 гъэхэрщ. Ар зи фIыщIэр а лъэхъэнэм абы щылэжьа политикышхуэхэрщ. КъБР-м и япэ Президент КIуэкIуэ Валерий, спикер Нэхущ Заурбий сымэ, абыхэм къакъуэтхэм я къарукIэ республикэр гъуэгу нэпцIым трагъэхьакъым. «КъБР-м ис лъэпкъхэм я бзэхэм я IуэхукIэ» унафэр Парламентым япэу къищтахэм ящыщщ. Абы ипкъ иткIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къэралыбзищ (адыгэбзэ, балъкъэрыбзэ, урысыбзэ) щызокIуэ.
  • А унафэм и фIыгъэкIэ куэдкIэ нэхъ мащIэ хъуащ лъэпкъхэм я зэхуаку дэлъа зэгурымыIуэныгъэр, псалъэмакъыр. Абы къищынэмыщIауэ, КъБР-м и Парламентым шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыным, экстремизмэр щымыгъэIэным, ди хэкуэгъухэр лъахэм къэшэжыным теухуа унафэхэр къищтащ.
  • Республикэм и Парламентым РеспубликэмкIэ и Советым хэтхэм я Iуэху еплъыкIэхэр щызэтемыхуэ къэхъуми, Заурбий хулъэкIащ депутатхэр зым жиIэр адрейм зэхихыу, зызэхащIыкIыу, Къэбэрдей-Балъкъэрым и зыужьыныгъэм хуэунэтIа Iуэхухэр и зэманым къащтэфу зэтриублэн. Нэхущыр акъыл жан зиIэ политик набдзэгубдзаплъэт, унафэщI Iэзэт. Псом нэхърэ нэхъыщхьэращи, абы и Iуэху еплъыкIэм депутатхэр арэзы техъуэрт, къызэдащтэрт. КъызыхэкIа лъэпкъым хуэпэжу, хэкупсэу зэрыщытыр абы и лэжьыгъэм сытым дежи хэплъагъуэрт. Нэхъ тэмэму жыпIэмэ, республикэм щыпсэу псори фIыуэ зэрилъагъум къыхэкIыу, сыт хуэдэ лъэпкъым щыщри тыншу епсэлъэфырт.
  • Зыпэрыта IэнатIэхэр зэрызэрихьар, цIыхухэм яхуищIэмкIэ зимыгъэнщIу, хэкупсэу зэрыщытар къалъытащ ар ДАХ-м и тхьэмадэу щыхахам.
  • Заурбий и махуэшхуэм, илъэс 75-рэ щрикъум, сыхуейт сехъуэхъуну, узыншагъэ, мамырыгъэ, фIыгъуэ щымыщIэу псэуну. Къэбэрдей-Балъкъэрыр апхуэдэ къуэ пажэхэм, зэманым и лIыхъужьхэм зэи щремыщIэ!
  • Федченкэ Людмилэ,
  • УФ-м, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым и къуэдзэу щыта, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и тхьэмадэм и къуэдзэ.
  •  

    Нэхущ Заурбий ДАХ-м и Хасащхьэм къыщопсалъэ. 2005 гъэ

  • ДАХ-м и ГъэзэщIакIуэ гупыр. 2001 гъэ

  • Шапсыгъхэм я деж. Псэзыуапсэ, 2004 гъэ

  • Лъэхъэнэм  и  цIыху
  • Нэхущ Заурбий «Нальчикский» совхозым щыщылэжьа лъандэрэ соцIыху. 1987 гъэм КПСС-м и Бахъсэн райкомым и япэ секретарь ящIа нэужь зэдэлэжьэн щIэддзащ. ГъэщIэгъуэнт абы и Iуэху зехьэкIэр, и макъым зримыгъэIэту сыт хуэдэ гугъуехьри игъэзэкIуэжыфырт абы. Езыр лэжьакIуэхэм яхуэпхъашэ щхьэкIэ, ахэр зыхуэныкъуэри къыгурыIуэрти, гулъытэ яхуищIырт. Япэ сыщрихьэлIа махуэм щегъэжьауэ IэщIагъэлI губзыгъэу, фIым хущIэкъу унафэщIу, пэжым и телъхьэ цIыху Iущущ сэ Заурбий зэрысцIыхур. Гъэсауэ, цIыхубэм пщIэ яхуищIу, яхуэгуапэу зэрыщытым къыхэкIкIэ, занщIэу къыдихьэхыфат абы Бахъсэн районым исхэр. Уеблэмэ, абы лъандэрэ илъэс 25-рэ дэкIащи, иджыри къыздэсым пщIэшхуэ къыхуащIу апхуэдэщ.
  • 1992 гъэм Нэхущыр КъБР-м и премьер-министрым и къуэдзэ ящI. ПсэукIэм ехьэлIа IэнатIэхэрат и нэIэ щIэтри, республикэм щагъэзащIэ социальнэ программэхэр гъащIэм хэпща хъуным и къару емыблэжу иужь итащ.
  • 1993 гъэм дыгъэгъазэм Нэхущ Заурбий КъБР-м и Парламентым и Республикэ Советым и унафэщIу хах. Ди къэралым дежкIэ зэман гугъуу щыта а лъэхъэнэм Заурбий хузэфIэкIащ республикэ хабзэубзыху IэнатIэм и лъабжьэр игъэтIылъыну. Мис абдежми зэчий зыбгъэдэлъ къызэгъэпэщакIуэу зыкъигъэлъэгъуащ абы, Къэбэрдей-Балъкъэрым и парламентаризмэр зэфIэувэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ Заурбий. Уеблэмэ, абы и Iэзагъым и фIыгъэщ къэрал зэхъуэкIыныгъэхэм я лъэхъэнэм республикэм и хабзэубзыху орган нэхъыщхьэр гугъуехьхэм щIыпхыкIыфар, абы къыщымынэжу, Урысейм нэхъ купщIафIэу щылажьэ IэнатIэу ди Парламентыр къызэралъытар.
  • УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым и Къэрал Думэм Федерацэ Iуэхухэмрэ щIыналъэ политикэмкIэ и комитетым, Кавказ Ищхъэрэм и IуэхухэмкIэ комиссэм я унафэщIым и къуэдзэу щылажьэм Нэхущ Заурбий и гуащIэ хилъхьащ къэралым и щIыналъэ зыужьыныгъэм хэлъ гугъуехь нэхъыщхьэхэр зэфIэгъэкIын папщIэ къыдэгъэкIыпхъэ законхэми, УФ-м и межбюджетнэ зэхущытыкIэр егъэфIэкIуэнми, конституцэ хуитыныгъэр, цIыхухэм я хуитыныгъэр къызэгъэпэщынми.
  • Ноби Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и жылагъуэ-политикэ гъащIэм хэтщ Заурбий, КъБР-м и Жылагъуэ палатэр къызэры-зэрагъэпэщ лъандэрэ щолажьэ. КъищынэмыщIауэ, 2015 гъэ лъандэрэ УФ-м и Жылагъуэ палатэм КъБР-м и лIыкIуэу хэтщ, мамырыгъэм, зэкъуэтыныгъэм, лъэпкъ зэгурыIуэныгъэм телажьэу.
  • Апхуэдэ цIыху щыпкъэр, унафэщI зэчиифIэр утыку къизышар Къэбэрдей-Балъкъэрым и япэ Президент КIуэкIуэ Валерийт. А цIыху Iущым и набдзэгубдзаплъагъыр игъэпэжащ Нэхущым.
  • Нэхущ зэщхьэгъусэхэм зы пхъурэ зы къуэрэ — ФатIимэрэ Анзоррэ — зэдагъуэтащ, иджыпсту абыхэм къалъхужахэр я куэщI ирапIыкI адэшхуэ-анэшхуэхэу Заурбийрэ Хьэнифэрэ.
  • ПщIэ зыхуэтщI Заурбий, республикэм и Жылагъуэ палатэм хэт псоми къабгъэдэкIыу дынохъуэхъу. Хэкупсэ нэсым и щапхъэу ди лъахэм и тхыдэм ихуащ уи IуэхущIафэхэр. Узыншагъэ быдэ уиIэу, уи мурадхэр къохъулIэу, фIыуэ укъэзылъагъу псори къопщIэпщIэкIыу иджыри илъэс куэдкIэ Тхьэм уигъэпсэу.
  • Берд Хьэзрэталий,
  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и
  • Жылагъуэпалатэм и унафэщI.