ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

ЛIы цIэрыIуэ

2018-03-27

  • Пшынауэ Iэзэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист, АР-м и цIыхубэ артист ЛIыцIэрыIуэ Ким (Чэрим) хьэлэлу и лъэпкъым хуэлэжьахэм ящыщщ. Псэужамэ, щIышылэ мазэм абы и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирикъунут.
  •  
  • Макъамэ нэсыр гупсысэм и псынащхьэщ: ар нэщхъеймэ удонэщхъей, уи гукъеуэ гъэпщкIуахэр къитIэщIыжу; нэщхъыфIэмэ гукъыдэжыр къеIэт, уи фIэщ мыхъун хуэдэ гугъапIэхэри къигъэушу. Ким и пшыналъэр апхуэдэт, къэщIэгъуейщ абы цIыхугухэм къыщигъэхъуэпскIа (иджыри къыщигъэхъуэпскI) гупсысэхэм я куэдагъыр, абы гукъыдэжу цIыхухэм яритар зыхуэдизыр, ауэ хьэкъщ абы псоми яхурикъун гукъыдэж кIадэхэр зэриIэр, ар къызыхихри фIыуэ илъагъу лъэпкъымрэ и IэщIагъэмрэ къыхуащIыж пщIэрт, фIылъагъуныгъэрт.
  • ЛIыцIэрыIуэ Ким 1943 гъэм Тохъутэмыкъуей щIыналъэм хыхьэ Псейтыкъу къуажэм къыщалъхуащ. И адэ Хьэмид курыт еджапIэм щригъаджэрт. Ар яхэтащ курыт еджапIэм и лъабжьэр Адыгейм щызыгъэтIылъахэм, къищынэмыщIауэ IуэрыIуатэ зэхуихьэсыжырт.
  • Ким къыщыхъуа унагъуэм ар зи IэщIагъэ яхэмытми, макъамэр сытым щыгъуи фIыуэ ялъагъурт, я унэ къыщыIу зэпытт. Абы и къуэш нэхъыжь Хьэрун пшы-нэм, шынэкIэпшынэм, къамылым Iэзэу еуэрт, я шыпхъу Сари а Iэмэпсымэхэр игъэбзэрабзэрт.
  • Зэдэлъхузэшыпхъум къатекIуэ щыIакъым, IэфIыпс къуажэм щыщ Жамырзэ пшынэр къищтэху. Ким иджыри цIыкIут абы и пшынэбзэм щыдихьэхам. Жамырзэ и пшынэр зэхэзыха дэтхэнэри и мэгъу къарум зэщIиубыдэрт. Хуэбгъэфащэ зэрыхъунумкIэ, аращ зи фIыгъэр Ким и гъащIэр макъамэм пищIэну зэрытриухуар. Жамырзэ пшынэ щеуэкIэ къуажэдэсхэм я нэгур зэлъыIуха, нэщхъыфIэ зэрыхъур зылъагъу щIалэм къыгурыIуащ, цIыхухэм я гукъыдэжыр къэIэты-ным нэхъ фIыгъуэшхуэ зэрыщымыIэр. Абы мурад ищIащ пшынауэ къудей мыхъуу, а IэщIагъэм и щэху псори къызэрихутэным, и пшынэбзэм зэрызригъэлъэщIыным хущIэкъуну. Куэд дэмыкIыуи Псейтыкъуэ къуажэм пщIэ зиIэ джэгуакIуэ щыхъуащ ар.
  • 1960 гъэм Мейкъуапэ къыщызэIуаха Музыкэ училищэм япэу щIэтIысхьахэм яхэтащ ЛIыцIэрыIуэри. Абы макъамэм щыхиша гъуэгуанэр куэдкIэ щигъэпсынщIащ училищэм и япэ унафэщIу щыта IэхъуэджакIуэ Шэбан. Аращ Ким еджапIэм езыгъэблэгъауэ щытар, иужькIэ егъэджакIуэ бэлыхь Евдокимов Фё-дор баянымкIэ и классым зыгъэкIуари. Классикэ макъамэмрэ IуэрыIуатэмрэ гъэщIэгъуэну, зэпэджэжу адыгэ щIалэщIэм зэригъэзащIэм а егъэджакIуэращ гу лъызытар. ЛIыцIэрыIуэм и макъамэбзэр къызэрымыкIуэу бейт, шэщIат.
  • — Ким и гъусэу утыку уиту уэрэд щыжыпIэкIэ, уафэм ущыхуарзэм ещхьщ. Абы и макъамэхэр дамэ лъэщ хуэдэщ, и нэгум кърих нурым утрегъэгушхуэ. Уэрэ- дыр зытеухуамрэ и купщIэмрэ Ким и нитIым къа- щIощ, — жеIэ РСФСР-м щIыхь зиIэ и артисткэ, АР-м и цIыхубэ артисткэ Щауэжь Розэ.
  • Иджыри училищэм щеджэу Ким къулыкъу ищIэну армэм ираджащ икIи абы къыщызэрагъэпэща самодеятельностым пшынауэ щIалэщIэр жыджэру хэтащ. Армэ нэужьым къэзыгъэзэжа щIалэм и еджэным пищэжащ. ИужькIэ филармонием лэжьэн щыщIи-дзащ, концертхэр иту хуежьащ. ЛIыцIэрыIуэм и зэфIэкIыр нэсу къыщынэIуар «Налмэс» ансамблым щыхыхьаращ. Абы зэрыхэта илъэс 16-м адыгэхэм я лъэпкъ гъуазджэр нэIурыту ягъэлъагъуэу къэрал куэд къызэхакIухьащ. Концерт бжыгъэншэхэм къадэкIуэу, радиоми, телевиденэми куэд щригъэтхащ. 80 гъэхэм я кIэуххэм ар ирагъэблэгъащ Мейкъуапэ дэт гъуазджэхэмкIэ училищэм щригъэджэну. Езым бгъэдэлъ щIэныгъэр къызыхуэтыншэу къыдэкIуэтей щIэблэм ябгъэдэлъхьэн зэрыхуейр къызыгурыIуэ пшынауэр арэзы хъуащ. Абы иужькIэ и Iэдакъэ къыщIэкIа «Адыгейские танцевальные наигрыши», «Самоучи- тель игры на адыгейской гармонике» тхылъхэм елэжьын щыщIидзар а лъэхъэнэращ.
  • ЛIыцIэрыIуэ Ким зэрыпшынауэ Iэзэм къыщымынэу, адыгэ макъамэ Iэмэпсымэ псори зэхуэдэу зыгъэбзэрэбзэф, ахэр къэзыгъэщIыф цIыху IэпэIэсэт.
  •  
  • Тэрчыкъуэ Данэ.