ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Зыми емыщхь Сибэч Быхуэ

2018-03-08

  • УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Сибэч Быхуэ къызэралъхурэ гъатхэпэм и 8-м илъэси 100 ирокъу.
  •  
  • Сибэч Быхуэ Шэджэм районым хыхьэ Нартан къуажэм дэс бынунагъуэшхуэм 1918 гъэм къыщалъхуащ. Я анэр пасэу дунейм ехыжри, бынитхур зеиншэу къэнащ. Адэм бынунэр зэщIикъуэри, Псынэдахэ Iэпхъуащ, и благъэхэм нэхъ япэгъунэгъуу. Ауэ къуажэр цIыкIут, курыт еджапIи дэттэкъым. Я адэшхуэ Нухь ахэр иригъэ-джэн папщIэ, Чернэ Речкэ къуажэм фэтэр къащыхуищтэри ядэIэпыкъуащ. Аращ Быхуэ классиблыр къыщиухари.
  • И щIэныгъэм пригъэщэн папщIэ, и адэ Нухь ар Налшык Ленин еджапIэ къалэ цIыкIум (ЛУГ-м) и медицинэ къудамэм щIигъэтIысхьэну ишащ. УнафэщIым жиIащ абы ирикъуу къызэращтар икIи хуеймэ, актёр IэщIагъэм хуеджэхэм пIалъэкIэ игъакIуэу, зыщIэхъуэпсым иужькIэ зэрыхуэгъэкIуэжынур. Адэр арэзы хъуащ. МазитI дэкIри, унафэщIым Быхуэ къыжриIащ медицинэ къудамэм щеджэхэм яхигъэтIысхьэжыну Iэмал зэрыщыIэр. Ауэ, актёр гупым зэрыщIэса пIалъэм къыгурыIуащ ар а IэщIагъэм къызэрыхуигъэщIар икIи медицинэ къудамэм кIуэжын идакъым.
  • Пасэ зэманым адэ-анэ куэдым яфIэфIу щытакъым я быныр артисту ирагъэджэну. Къэзылъхуахэм ямыщIэу, гъэпщкIуауэ а IэщIагъэм зыхуэзыгъэсахэм ящыщщ Сибэч Быхуи. Абы и адэм ар дохутыру еджэу фIэкIа ищIакъым.
  • 1935 гъэм Москва ГИТИС-м щрагъэджэну къыхаха адыгэ, балъкъэр щIалэ, хъыджэбз гупым хагъэхьащ Быхуэ. Ар икIи абы хэтхэм я нэхъыщIэ дыдэт. Республикэм и щIалэгъуалэр лъэпкъ  фащэр  ящыгъыу Москва  кIуат. Абыхэм Европэ щыгъынкIэ заригъэхуэпэн щхьэкIэ, Къалмыкъ БетIал ахъшэ яхуигъэхьащ. УнафэщIым яхуищIа гулъытэми емылъытауэ, къапэщылъ гугъуехьхэм псори пхыкIыфакъым. МазитI дэкIри, еджапIэм цIыху 12 къыщIэкIыжащ.
  • Быхуэ «тху» защIэкIэ еджащ икIи илъэситхум къриубыдэу Сталиным и стипендиер къихьащ. 1940 гъэм ГИТИС-р къэзыуха гупым къагъэзэжащ. Ахэращ къэбэрдей, балъкъэр къэрал драмэ театрхэр къызэзыгъэпэщар. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрыр зэфIэзыгъэувахэм жыджэру яхэтащ Быхуэ.
  • Аброкъуэ Бэллэ и Iэдакъэ къыщIэкIа «Быхуэ» пьесэм къыщыгъэлъэгъуэжащ Сибэч Быхуэ и гъащIэмрэ гуащIэмрэ. Абы гукъинэжу игъэзэщIащ адыгэ, урыс, классикэ драматургием щыщ роль гъэщIэгъуэнхэр. Быхуэ къигъэщIа образхэр езым куэдкIэ пэгъунэгъут. ИгъэзэщIа ролхэм ящыщу нэхъ игу дыхьэхэм ящыщт Джульет-         тэ («Ромео и Джульетта»), Сюзаннэ («Женитьба Фигаро»), Дахэнагъуэ («Дахэнагъуэ») сымэ, нэгъуэщIхэри. Теплъэ дахэрэ зэфIэкIкIэ Тхьэр къызыхуэупса артисткэр цIыхубэми фIыуэ ялъэгъуат. Ар къэзыцIыхуу щытахэм иджыри ящыгъупщэркъым.
  • Сибэч Быхуэ театр гъуазджэм хуи-щIа хэлъхьэныгъэфIхэр къалъытащ. Абы къыхуагъэфэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и цIыхубэ артисткэ» щIыхьыцIэр. Апхуэдэу къратащ медалхэр, щIыхь тхылъхэр, дипломхэр.
  •  
  • БЖЬЫХЬЭЛ  Розэ.