ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Афэрым, Тамерлан!

2018-02-13

  • Налшык къалэм и прогимназие №18-м и егъэджакIуэ БжьыхьэлI Светланэ 4-нэ классым щIэсхэм яригъэтхащ «Сэ щхьэ сынэхъыфI?» упщIэр щыгъэува сочиненэ. Апхуэдэ упщIэ зыхуигъэувыжыныр еплIанэ классым щеджэ цIыкIухэм я дежкIэ тIэкIу мыпасэIуэу пIэрэ? Хьэмэрэ я гупсысэр нэхъ ишэщIыну, цIыкIухэм я щхьэм илъыр къыдгурыIуэнымкIэ сэбэп хъуну пIэрэ?  ТIэрло Тамерлан и IэдакъэщIэкIыр гупсысэкIэ нэхъ гъэнщIа лэжьыгъэу къыщалъытащ школым.
  •  
  • Нартан къуажэм къикIыурэ а школым щеджэ Тамерлан щIалэ губзыгъэ цIыкIущ, сыт хуэдэ дерсымкIи ехъулIэныгъэ иIэу апхуэдэщ. И адыгэбзэращи — гъэхуащ. Ар, шэч хэмылъу, щIалэ цIыкIур къыщыхъу унагъуэм къыщожьэ. И адэ-анэм къабгъэдэкIым нэхърэ мынэхъыбэмэ, зыкIи нэхъ мащIэкъым абы и гъэсэныгъэм, и зыужьыныгъэм, и бзэм абы и анэшхуэ ТIэрло ФатIимэ хилъхьэр. Ар Тамерлан здэкIуэ курыт школым и пэщIэ-дзэ классхэм я егъэджакIуэщ, унафэщIым и къуэдзэщ. Дызытепсэлъыхьыр наIуэ хъун щхьэкIэ сыхуейщ щIалэ цIыкIум и IэдакъэщIэкI сочиненэм итым фыщызгъэгъуэзэну. Ар зэрыщыт дыдэм хуэдэу теддзэмэ нэхъыфIу къэтлъытащ. Гу лъывэзгъэтэну сыхуейщ сочиненэм хэт усэ сатырхэри езы Тамерлан зэриIэдакъэщIэкIым.
  • Мис апхуэдэу фIыуэ уеджэу, ухущIемыгъуэжу, уи адэ-анэр, уи адэшхуэ-анэшхуэр бгъэгушхуэу дунейм утеты-ну, лъэпкъылI нэс къыпхэкIыну ди гуапэщ, Тамерлан. Афэрым!
  • ИСТЭПАН  Залинэ.
  •  
  • Сэ щхьэ сынэхъыфI?
  • Зы лъэныкъуэкIэ, сэ сынэхъыфIщ жыпIэмэ уи щхьэм ущытхъужу къокI. НэгъуэщI лъэныкъуэкIэ уегупсысмэ, дэтхэнэ цIыхури фIым хущIэкъун хуейщ.
  •  
  •  
  • Насыпщ дунейм узыншэу утетыныр,
  • Уи адэ-анэр пхуэпсэуныр,
  • Блэжьын, пшхын бгъуэту укъэхъуныр,
  • ЩIэныгъэ нэху зэбгъэгъуэтыныр!!!
  •  
  •  
  • Си гугъэщ, дунейм тет дэтхэнэ цIыхуми насып къилъыхъуэу, нэгъуэщIу жыпIэмэ и Iуэхур дэкIыу хуейщ псэуну. Сэ сынасыпыфIэу зыкъызолъытэж. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, си адэшхуэ-анэшхуэр, адэ-анэр псэущ, шыпхъу цIыкIуи къуэш цIыкIуитIи сиIэщ, си шынэхъыщIэ цIыкIур апхуэдизкIэ IэфIщи, дигъэзэшкъым. 
  • Насыпышхуэщ сэ си дежкIэ сыузыншэу, IэщIагъэ сиIэу, си унагъуэм щIэсхэр згъэбжьыфIэу сыщытыныр. ЦIыху куэдым насыпыр Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэм халъагъуэ, псалъэм папщIэ, дэтхэнэ адэ-анэм дежкIи насыпышхуэщ и быныр узыншэмэ, цIыхум сэбэп яхуэхъуфмэ, и щхьэ игъэпсэужыфмэ.
  • Си гугъэщ сэ насыпыфIэ сыхъумэ си Iыхьлыхэри, си егъэджакIуэхэри абы щыгуфIыкIыну!
  • Си анэшхуэм сыгурыхуэу жеIэ. Абы нэхъри сытригъэгушхуэурэ нэхъыфIыжу сригъэджэну арауэ си гугъэщ. Сэ зыми и жагъуэ схуэщIынукъым, псоми садэIэпыкъуну сыхуейщ. Си ныбжьэгъухэр згъэпэжыну  сыхуейщ. Пэжыныгъэм нэхъыфI щыIэ? ИтIанэ, тхьэмыщкIэ слъагъум си гур мэгузавэ, садэIэпыкъуну сыхуейщ. Дэтхэнэ цIыхури насыпыфIэ хъуну, нэгъуэщIу жыпIэмэ,  и мурадхэр къехъулIэну си хъуэпсапIэщ:
  •  
  • Ирехъу ди жылэр насыпыфIэ,
  • Мурад нэхъыфIхэр кърехъулIэ!
  • Насып хущIэкъуу ирепсэу!
  •  
  • «Насып щIэкъуныр арщ насыпыр!» — жиIакъэ ди усакIуэ цIэрыIуэм.
  • Мы си тхыгъэр сыхуейщ сухыжыну мыпхуэдэу: сызыщытхъужауэ зыгуэркIэ къащыхъумэ, си дуней тетыкIэмрэ Iуэхуу схуэщIэхэмрэ къагъэлъэгъуэнущ сызищIысыр.