ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Мазэ лъапIэм

2017-05-27

  • Дэтхэнэ зы муслъымэн балигъми нэщI иIыгъыну къытохуэ, и узыншагъэр пэлъэщмэ. Тхьэм фарзитху къыттрилъхьащи, нэщIыр абыхэм ящыщ зыщ.
  •  
  • Щэращыр шхыпхъэщ, хэщхьэжри умыгъэгувэмэ нэхъыфIщ. Зэуэ куэд пшхыну къезэгъыркъым. Нэхъыбэ щыпшхыну нэхъыфIыр тэрауихь нэмэзым и ужькIэщ.
  •  
  • НэщI зытехуэхэр:
  • 1. НэщI тохуэ муслъымэным.
  • 2. Ислъам диныр зезымыхьэм нэщIыну къытехуэркъым.
  • 3. НэщI зыIыгъым и акъылыр зэтесу, и ныбжь нэсауэ щытын хуейщ. ЦIыхур акъылкIэ мыузыншэмэ, е зи ныбжь нэмыса сабийуэ щытмэ, нэщIыну къытехуэркъым.
  • Алыхьым и псалъэу КъурIэным къыщыкIуащ: «Фэ фщыщу хэт сымаджэми, е гъуэгуанэ тетми, апхуэдиз пIалъэкIэ нэгъуэщI махуэхэм ирепшыныж».
  • 4. НэщI зыIыгъынум хьейдрэ нифасэрэ бгъэдэмылъу щытын хуейщ. Ар зыхуэгъэзар цIыхубзхэращ (мазащхьэ Iуэхугъуэр зэфIэмыкIауэ, е сабий ягъуэта нэужь къабзэ мыхъужауэ нэщI ис хъунукъым).
  • 5. НэщI зыIыгъыр и щIыпIэ исыжыным теухуауэ. Псалъэм папщIэ, зы къэрал уикIыу нэгъуэщIым ущыкIуэм деж апхуэдэ гъуэгуанэ кIыхьым унэщIыну фарз пщищIыркъым, ауэ щыхъукIи, къомыхьэлъэкIмэ, унэщIынращ нэхъыфIыр. Апхуэдэхэм деж блэбгъэкIа махуэхэр пшыныжын хуейщ. КъурIэн лъапIэм къыщыкIуащ: «ФынэщIмэ нэхъыфIщ фэркIэ».
  •  
  • НэщIыр зыкъутэмрэ зыхуэсакъын хуейхэмрэ
  • 1. ЗэрынэщIыр щыгъупщэу шхэмэ, цIыхум и нэщIыр къутэркъым. Ар къыщищIэжа дакъикъэм и шхэныр зэпигъэунурэ нэщIым пищэжынущ. Мухьэмэд бегъымбарым жиIауэ хьэдисым къыщыкIуащ: «НэщI исым щыгъупщэрэ шхэмэ, ар Алыхьым абы жьэдилъхьэу иригъэшхауэ аращ». НэщIыр зыщыгъупщауэ хэшхэ цIыхур жьы дыдэ хъуауэ щытмэ, е сымаджэмэ, ар зэрыщыуамкIэ хъыбар иумыгъащIэу и ныбэ изу бгъашхэмэ, нэхъыфIщ. Ауэ нэщIыр зыхунэхьэсыну зыщыгъупщэжам зэрынэщIыр игу къэдгъэкIыжыныр ди къалэнщ.
  • 2. Нэм хущхъуэ щIэбгъаткIуэкIэ, нэщIыр къутэркъым.
  • 3. Лъы зыхебгъэшмэ, унэщIыфыным шэч къытепхьэу нэщIыр пкъутэну уи гугъауэ, ауэ умыкъутамэ, абыхэм папщIи нэщIыр къутэркъым.
  • 4. Уэ езыр ухуэмейуэ ерыскъым и мэр е Iугъуэм и мэр уи тэмакъым ирихьамэ, абыхэм нэщIыр якъутэркъым, ауэ уэ езыр ухуейуэ шхынымэм, Iугъуэм уепэмамэ, мис абы щыгъуэм деж нэщIыр мэкъутэ. Апхуэдабзэщ удз гъэгъам и мэри.
  • 6. Дзэ Iуебгъэч хъунущ, лъыр е хущхъуэр кIуэцIым мыкIуэнумэ, ауэ Iэмал иIэмэ, ар Iуебгъэчыну щынэхъыфIыр ухэщхьэжа нэужьщ. Хуэм е лъынтхуэм мастэ хебгъэIунри апхуэдабзэщ.
  • 7. ЗыщIэбгъэпскIыжын щхьэусыгъуэ ббгъэдэлъу нэху щами, абы щхьэкIэ нэщIыр щIэпкъутэн щыIэкъым, ауэ абы щыгъуэм деж шэджагъуэ нэмэзыр къэджэн и пэ къихуэу зыбгъэпскIыжын хуейщ.
  • 8. Iупс бзаджэ ебгъэнэхми нэщIыр къутэркъым, ауэ Тхьэр арэзы зыхуэхъун Iимам Шафихь икъутэу зэрыжиIам къыхэкIыу, абы ухуэсакъмэ нэхъыфIщ.
  • 9. Ухуэмейуэ укъэжьмэ, нэщIыр къутэркъым, ауэ ухуейуэ зыкъэбгъэжьамэ мэкъутэ.
  • 10. Сабэ къызыпих лэжьыгъэ IэнатIэ Iутхэм, псалъэм и хьэтыркIэ, щхьэлым щылажьэхэм IэмалыншагъэкIэ я кIуэцIым сабэ макIуэ, абы нэщIыр икъутэркъым.
  •  
  • НэщIым къыпэкIуэ фIыгъуэхэр
  • 1. Гуэныхьыр Тхьэшхуэм къызэрытхуигъэгъухэм ящыщщ.
  • 2. НэщI ис цIыхур Тхьэм пэгъунэгъу мэхъу.
  • 3. НэщIым цIыхур зышыIэныгъэм хуегъасэ.
  • 4. ЦIыхум игури и псэри гуэныхьымрэ мыхъумыщIэмрэ япэIэщIэ ещI.
  • 5. Бейхэр факъырэхэм ядэIэпыкъуным хущIокъу.
  • 6. ЕрыскъыкIэ емыгъэлеиным, ныбаблагъэм пэIэщIэу щытыным дыхуегъасэ.
  • КъищынэмыщIауэ, нэщIыныр шхалъэмкIи сэбэпщ. Абы и щыхьэтщ мы псалъэ Iущхэр: «Шхалъэр узыфэхэм я унэщ; мыхьэмышхыр хущхъуэгъуэхэм ящхьэщ».
  •  
  • Къэдэр жэщыр
  • ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, Къэдэр жэщыр мы гъэм къриубыдэнущ мэкъуауэгъуэм и 22, 23, 24-хэм. Ауэ щыхъукIи, жэщ къэс Къэдэр жэщыр ара дигугъэу дылъаIуэмэ, абы дыщигъэуэнукъым. Абы и щыхьэту КъурIэным сурэ псо итщ. Тхьэр нэщI мазэ лъапIэмкIэ и пщылIхэм къызэрытхуэупсар, а жэщыр жэщ мин нэхърэ зэрынэхъ лъапIэр КъурIэнми къыщыкIуащ, Мухьэмэд бегъымбарым и хьэдисхэми куэдрэ ущрохьэлIэ. А жэщыращ ДжэбрэIил мелыIычми адрей мелыIычхэми Алыхьым и сэламыр къыщытхуахьыр, дэр папщIэ Тхьэм щелъэIур. Мухьэмэд бегъымбарым жиIауэ хьэдисым къыщыкIуащ: «КъызэрыдэIэпыкъунум шэч къытримыхьэу Тхьэм елъэIум и лъэIур къабыл мэхъу Къэдэр жэщым».
  •  
  • Бытырыр
  • Бытырыр умытынкIэ Iэмал зимыIэщ. Ар умытмэ, мазэ псом къэбнэщIам мыхьэнэ имыIэм хуэдэщ. Мухьэмэд бегъымбарым жиIауэ хьэдисым къыщокIуэ: «Рэмэдан мазэм къэвнэщIар уафэхэмрэ щIылъэмрэ я зэхуакум дэтынущ, бытыр къалэныр вгъэзэщIэху. Ар щыфтам дежщ фи нэщIыр Тхьэм и пащхьэм щынэсынур. Бытырыращ ди нэщIыр къабыл хъунуми мыхъунуми зэлъытар. Щымыуэ зыри щыIэкъым. НэщIым щыуагъэ гуэр хэтщIыхьамэ, ар зыгъэзэкIуэжыр бытырыращ».
  • Бытырыр итыну къытохуэ дэтхэнэ зы муслъымэнми, абы и щхьэр, и унагъуэр зыхуей зэрыхуигъэзэн (зы жэщ-зы махуэм къриубыдэу) мылъку иIэмэ. Бытырыр унагъуэм балигъ мыхъуа сабийуэ исхэм папщIи тын хуейщ. Ар етыпхъэщ ущыпсэу щIыпIэм хуэмыщIауэ исхэм, уи жылэм апхуэдэ дэмысмэ, итIанэщ нэгъуэщI щIыпIэ щыпт щыхъунур. Бытырыр пты хъунущ нэщI мазэм къриубыдэу сыт хуэдэ махуэми, ауэ ар хьид нэмэзым и пэ къихуэу тыпхъэщ. IэмалыншагъэкIэ ухунэмысамэ, хьид нэмэз нэужьым птынри хьэрэмкъым, ауэ хьидым и пэ къихуэу бгъэзэщIэнырщ тэмэмыр.
  •  
  • Хьид нэмэзыр
  • Хьид нэмэзыр щащIыр НэщIикIыж хьидымрэ Къурмэн хьидымрэщ. Ар фарзкъым, ауэ бгъэзэщIэн хуей суннэтщ. Iэмал зэриIэкIэ, ар блэдгъэкI хъунукъым. Ар мэжджытым щыпщIыныр суннэтщ, ауэ унэми щыпщI хъунущ.
  • Хьид нэмэзым и уахътыщ дыгъэр къыщыщIэкIам деж щегъэжьауэ шэджагъуэ хъуху. Ар рэкхьэтитI мэхъу. Ар зыщIахэм я псапэр гъунапкъэншэщ. Хьидыр шэууал мазэм и япэ махуэращ, ауэ абы къыкIэлъыкIуэ махуитIри лъапIэщ. Шэууал мазэм зэкIэлъыпыту махуих къэбнэщIыныр псапэшхуэ зыпылъ суннэтщ. ЗэкIэлъыкIуэу мынэщIыфхэр шэууал мазэм щыщу хэчыхьауэ махуихкIэ нэщIми хъунущ. Мухьэмэд бегъымбар лъапIэм жиIащ: «Рэмэдан мазэм нэщI исхэу, абы и ужькIэ шэууал мазэм щыщу махуих зынэщIхэм я псапэр илъэс псом нэщIам ейм хуэдиз мэхъу».
  •  
  • Хьэдисхэр
  • «Муслъымэным и Iиманыр ирикъуркъым, езым хуэдэ цIыхур и щхьэм иримылъытмэ.
  • Адэ-анэм я гуфIэгъуэр Тхьэми и гуфIэгъуэщ.
  • «Къулейсызыр илъэс 500-кIэ нэхъ пасэу жэнэтым кIуэнущ, къулейм нэхърэ.
  • «Зи Iиманыр нэхъ быдэ дыдэр — фэ фщыщу зи щытыкIэр дахэрщ, фэ фщыщу нэхъыфIыр — зи щхьэгъусэм фIыуэ хущытырщ.
  • Зэгуэр ЛIыкIуэм еупщIащ: «Сыт хуэдэ Iуэхугъуэра псом нэхърэ нэхъыфIыр?» «И зэманымнэмэзырпщIыныращ», — жэуапитащМухьэмэдбегъымбарым.