ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Урысейм и гъуэгущIэ

2016-11-04

  • Иджыри къэс мащIэкъым «щэкIуэгъуэм и 4-м дгъэлъапIэр сыт хуэдэ махуэшхуэ»? — жаIэу щIэупщIэхэр. Куэдым иджыри къалъытэ ар ЗэгурыIуэныгъэмрэ зэкIужыныгъэмрэ я махуэу. Апхуэдэу, щэкIуэгъуэм и 7-р зэрахъуэкIауэ щытащ 1996 гъэм. Ауэ УФ-м и Президентым и УказкIэ 2005 гъэм большевикхэм я зэманым «Октябрь Социалист Революцэ Иным и махуэу» щытар «ЦIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и махуэ» хъуащ, лIэщIыгъуэ зыбжанэ и пэкIэ щэкIуэгъуэм и 4-м Урысейм щекIуэкIа Iуэхухэм тращIыхьри.
  • АрщхьэкIэ, а гуфIэгъуэри уафэм къехуэхакъым: ар пащтыхь Романов Алексей и унафэкIэ ягъэувауэ щытащ икIи большевикхэм властыр яIэрыхьэху къэралым щагъэлъэпIащ. Аращи, тетыгъуэр зыIэрыхьэм тещIыхьауэ зэм тхыдэм хагъэкIыу, зэми хагъэхьэжу къэгъуэгурыкIуащ.
  • 1612 гъэм Урысейр щытыкIэ хьэлъэм иту ирихьэлIащ. Илъэс зыкъом хъуауэ къэралыр хэтт иужькIэ «Зэрыхьзэриишхуэ» цIэр иIэу тхыдэм хыхьа лъэхъэнэм. Ар псом япэу къыхэкIат щхьэусыгъуитIым: православнэ члисэр зэрызэгуэкIамрэ Рюриковичхэ я тепщэныгъэр зэриухамрэ. Псом хуэмыдэу Урысейр къарууншэ зыщIар члисэр зэрызэкIэщIэкIарт. Ар абы удын хьэлъэу къытехуат. ЕтIуанэ щхьэусыгъуэр къызыхэкIар лIэщIыгъуэ зыкъомкIэ тепщэгъуэр зыIыгъа Рюриковичхэ я тетыгъуэр зэриухарт (фигу къэдгъэкIыжынщи, ахэр Скандинавием кърашри, боярхэм Урысейм къашауэ щытащ «Фи унафэм дыщIэвгъэувэ!» жаIэу елъэIури).
  • Иджыри къэралым тепщэгъуэр щызыIыгъхэм ящыщ куэдыр лъэныкъуэкIэ еплъэкIырт — абыхэм пащтыхьыр къыщалъыхъуэрт хамэ щIыпIэхэм. ИкIи къагъуэтащ: Польшэм щыщу «Лжедмитрий» цIэр зиIэу тхыдэм хыхьар Москва къашащ дзэшхуэ щIыгъуу. Абы Урысейр езым и унафэм щIэтыжу икIи и Iуэхухэр зэригъэкIуэжу псэуным и телъхьэхэр зэгуигъэпащ. Литературэ тхыгъэхэм къызэрыхэщымкIэ, псом хуэмыдэу ихъу-ипкIырт адыгэхэм къатехъукIа икIи а зэманым пщIэшхуэ зиIа Черкасскэ Дмитрий (Къанщауэ): «пащтыхь нэпцIым и блыгу щIэувэхэр си бжэщхьэIу къезгъэбэкъуэнкъым!» Мыарэзыныгъэр зэщIэплъэрт. Абы къишащ цIыхубэм зыкъиIэтыныр. ДжакIуэу, къарухэр зэщIэзыгъэуIуэу уващ дин лэжьакIуэ Минин Кузьмарэ пщы Пожарский Дмитрийрэ. Зауэ Iуэху псори и пщэ далъхьащ Черкасский Къанщауэ. Иджы тхыдэджхэм нахуэу зэрыжаIэмкIэ, аращ Москва Польшэм и дзэр дахужыным хэлъхьэныгъэ нэхъ ин дыдэ хуэзыщIар.
  • Мис апхуэдэ лъабжьэ иIэщ щэкIуэгъуэм и 4-м дгъэлъапIэ гуфIэгъуэм. Зэрытлъагъущи, къагупсысу ягъэува махуэшхуэкъым.
  • Иджы нобэ ягъэлъапIэ гуфIэгъуэм и дежкIэ дгъэзэжынщи, ар щытщ УрысеищIэм къыхиха гъуэгум и нэщэнэ гъуэзэджэу. Абы езым и цIэм къыбжеIэ ар цIыхухэр, лъэпкъхэр зэкъуэгъэувэным, абыхэм я зэакъылэгъуныгъэр гъэбыдэным зэрыхуэгъэпсар. СлIожь, ар мурад дахэм дыхузэщIэзыгъэушэ къарущ. Дэ псоми Урысейр ди Хэкущ икIи ар лъэщу щытыну сыт щыгъуи дыхуейщ.
  •  
  • ШАЛ  Мухьэмэд.