ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ

АДЫГЭ ПСАЛЪЭ

Сентябрь, 2018

Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэр яIущIащ Урысейм и цIыхубэ артисткэ Валериерэ абы и щхьэгъусэ, продюсер Пригожин Иосифрэ

2018-09-08

  • Дыгъуасэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм иригъэблэгъащ КъБР-м и Къэралыгъуэм и махуэм  и щIыхькIэ къызэрагъэпэща концерт программэш­хуэм хэтын папщIэ Налшык къэкIуа Урысейм и цIыхубэ артисткэ Валериерэ абы и щхьэгъусэ, продюсер Пригожин Иосифрэ.

  • Республикэм и унафэщIым уэрэджыIакIуэм фIыщIэ хуищIащ Урысейм и щIыналъэхэм яку дэлъ щэнхабзэ зэпыщIэныгъэхэр гъэбыдэным хэлъхьэныгъэшхуэ зэрыхуищIым къыхэкIыу.
  • «Дэ ди гуапэщ сыт щыгъуи къыщыфпэплъэ, фи творчествэм пщIэшхуэ щыхуащI икIи щаIэт Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм фыкъыщедгъэблэ­гъэну», — къыхигъэщащ КIуэкIуэ Юрий.
  • Валерие республикэм и унафэщIхэм фIыщIэ яхуи­щIащ и лэжьыгъэр лъагэу къызэралъытам папщIэ икIи жиIащ и щхьэгъусэм дэщIыгъуу Къэбэрдей-Балъкъэрым къытригъэзэну зэрыхьэзырыр.
  • КъБР-м и Iэтащхьэмрэ
  • Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Къэралыгъуэм и махуэр зэдагъэлъапIэ

2018-09-08

  • ФокIадэм и 6-м Налшык къалэм цIыху минхэм Iэтауэ щызэдагъэлъэпIащ Къэ­бэрдей-Балъкъэр Республикэм и Къэралыгъуэм и махуэр илъэс 97-рэ зэрыри­къур. Абы зыкърагъэхьэлIащ федеральнэ центрым и лIыкIуэхэм, КъБР-м и Парламентымрэ Правительствэмрэ я уна­фэщIхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм щыщхэм, ветеранхэм, щIалэгъуалэм.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

«Лъэмыж хъыринэ»

2018-09-08

  • Налшык дэт «Полиграфсер­-вис и Т» тхылъ тедзапIэм и бжыгъэр 200 хъууэ иджы­благъэ къыщыдэкIащ усакIуэ Нэгъуей (Архэст) Радимэ и тхылъыщIэ. «Лъэмыж хъы­ринэ» зыфIища лэжьыгъэр абы и етIуанэщ, япэр («Уэс Iэпэхъ» усэ тхылъыр) 2013 гъэм дунейм къытехьауэ щытащ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Махуэшхуэхэм зыхуагъэхьэзыр

2018-09-08

  • Адыгэхэм я махуэм ехьэлIа Iуэхухэмрэ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и XII Зэхуэсышхуэмрэ къызэгъэпэщынымкIэ респуб­ликэ комитетым и зэIущIэ ­ды­гъуасэ Правительствэм и Унэм щызэхэтащ. Ар ири­гъэ­кIуэ­кIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм и Администрацэм и унафэщI Къуэдзо­къуэ Му­хьэмэд.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Илъэс лэжьыгъэр къапщытэж

2018-09-08

  • Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и илъэс лэжьыгъэр къы­щы­зэщIакъуэж гъэлъэгъуэныгъэ ди щIыналъэм и Къэралыгъуэм и махуэм ирихьэлIэу къыщызэIуахащ Ткаченкэ Александр и цIэр зезыхьэ СурэтыщI гъуазджэ­хэмкIэ музейм. Апхуэдэ зэхыхьэр, ­хабзэ дахэ ­хъуауэ, илъэс къэс къызэрагъэпэщ, налшыкдэсхэмрэ абы и хьэщIэхэм-рэ я гукъыдэжыр ­къаIэту, куэдрэ зэхуэмызэф цIыхухэр щызэрылъагъуну, щызэпсэлъэну Iэмал ирату.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

ХьэIупщы МуIэед ТIалэ и къуэр

2018-09-08

  • Хабзэ, нэмыс хэлъу, и лэжьыгъэми, и унагъуэми, и Iыхьлы-благъэхэми яхуэпэжу дунейм тета цIыху тхэщIащ республикэм и щэнхабзэ IэнатIэм пэрытхэм — фокIадэм и 1-м дунейм ехыжащ КъБР-м и ТхакIуэхэми Журналистхэми я зэгухьэныгъэхэм хэта, «Iуащхьэмахуэ» журналым жэуап зыхь и секретарь ХьэIупщы МуIэед.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Иджырей тырку романным и лъабжьэр зыгъэтIылъа Нобель саугъэтым и лауреат Памук Орхъан

2018-09-08

  • 1952 гъэм мэкъуауэгъуэм и 7-м Истамбыл къыщалъхуа Памук  Орхъан дунейм щынэхъ тхакIуэ цIэрыIуэхэм ящыщщ. Абы Тыркум, Германием, Франджым, Америкэм и Штат ­Зэгуэтхэм литературэмкIэ я саугъэт бжыгъэншэхэр къихьащ, ауэ псом ящхьэж хъуащ 2006 гъэм Нобель и саугъэтыр къызэры­хуагъэфэщар. Тырку къэралыгъуэм щыщу а дамыгъэ лъапIэ дыдэр япэу зратар Памукщ, ныбжькIэ щIалэу апхуэдэ лъытэныгъэ лъагэ зыгъуэтахэми ар ящыщ зыщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Сурэт щIыным къыхуалъхуа ЛIыхужь Ауни

2018-09-08

  • Сурэт щIын IэщIагъэмкIэ Тыркум и ­гъуазджэм и къэгъэшыпIэ нэхъыщхьэу ябж 1914 гъэр. Абы щыгъуэ сурэтым хуэIэзэу зыкъэзыгъэлъэгъуа щIэблэрщ гъуазджэм и тхыдэм и лъабжьэр зыгъэтIылъар. Зи гугъу тщIыхэм щыщщ сэнэуш ­телъыджэу ябж ЛIыхужь Хъусейн-Ауни (1886 — 1927 гъгъ.).

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Щикъухьащ адыгэр дунеижьым

2018-09-08

  • НАУРЗОКЪУЭ  Мыхьмуд
  • Си пасэрей адыгэ
  • Сыт хуэдэ бийри хагъащIэу
  • ЛIыгъэр я бащэу нартыжьхэт…
  • Фызыхуэзгъадэ щымыIэу,
  • Фи щIыхьыр лъагэу соIэт.
  • Фэ фыхуэпэжти фи псалъэм,
  • ДзитI зыIулъ къамэу вгъэдалъэт…
  • Фи шылъэмакъым бийр дэгулэзу
  • Фэ фыпсэуащи, сэ фызинабдзэщ.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Налшык и махуэ

2018-09-08

КъБР-м щыхьэрым и махуэр Къэбэрдей уэрамым щагъэлъапIэ. 2018 гъэ, фокIадэм и 6

 

Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Iуэхум нэхърэ нэхъ лъапIэ

2018-09-08

  • ШыIэныгъэ зыхэлъым псори къо­хъулIэ, тIэкIу пэплъэн хуей къудейуэ аращ.
  • Зы цIыху щыхэкIуадэ щIыпIэм тIур къыщелыфынущ.
  • ЦIыхум хузэфIэкIыу хъуар шыIэныгъэмрэ зэманымрэ къахуихьу аращ.
  • Гупсысэр Iуэхум нэхърэ нэхъ лъапIэщ.
  • Лъэпкъым и къэкIуэнур анэхэм я IэмыщIэ илъщ.
  • Дэнэ щIыпIи къыщыщIидз цIыхум къыщыгуфIыкI куэд ирихьэлIэнукъым.
  • КъыщIомылъэIуа Iуэху зыми хуу­мыщIэ.
  • ЩытыкIэхэм захъуэж щхьэкIэ, хабзэр яхъуэжыркъым.
  • Пэжыр IэфIагъ зыщIэмылъ псы­ дыджщ, ауэ узыншагъэр езыгъэфIакIуэщ.
  • ПцIыращ цIыхум и пщIэр езыудыхыр.
  • Оноре де Бальзак,
  • франджы тхакIуэ-романист.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Жэуап

2018-09-08

  • ЗэныбжьэгъуитI зыгуэр щхьэкIэ зэныкъуэкъуурэ зэфIэнати, зыр адрейм и напэм еуащ. Адрейм зы псалъи жиIакъым, атIэ кIуэри пшахъуэм тритхащ: «Нобэ си ныбжьэгъу нэхъыфI дыдэр къызэ­уащ». Я гъуэгум пащэри, гуэл ирихьэлIахэти, загъэпскIыну къэувыIащ. Ныбжьэ­гъур зэуа щIалэр итхьэлэ пэтрэ, мыдрейм къыхилъэфыжри къригъэлащ. ЗыкъищIэжа нэужь абы мывэм хьэрфхэр къыхиIущIыкIащ: «Нобэ си ныбжьэгъу нэхъыфI дыдэм сыкъригъэлащ» псалъэхэр.
  • — Уи жагъуэ щысщIам щыгъуэ пшахъуэм тептхащ уи гукъеуэр, иджы мывэм щхьэ утетхыхьрэ? — щIэупщIащ ныбжьэгъур.
  • — ФIыуэ тлъагъухэм ди жагъуэ къы­щащIам деж гукъеуэр къэтпсэлъ нэхъ­рэ пшахъуэм теттхэмэ нэхъыфIщ, жьы ­къепщэмэ ипхъэнкIыжын хуэдэу. Ди гуа-пэ къащIакъэ — зы жьыбгъи пэмылъэщын хуэдэу ар мывэм теттхэмэ нэхъыфIщ. ФIыр зыщыбгъэгъупщэ хъунукъым, — къитащ жэуап адрейм.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Умыщхьэхыу сыту упсэлъэфрэ?

2018-09-08

  • Пащтыхь гуэрым унафэ ищlат: къэралым щхьэхынэу исым хэплъыхьу я нэхъ щхьэхынэ дыдэу тIy къыхуашэну. Пащтыхьым жиlар унафэти, щхьэхынэу къэралым исым хэплъыхьри, нэхъ щхьэхынэ дыдэу тIy къыхахри къыхуашащ. ТIури къэтIысын щхьэхыу плlаплlэу гум илът. Пащтыхьыр къыщIэкlри еплъащ, унафэ ищlри гум кърыригъэхри унэ нэщI гуэрым щlригъэлъхьащ. ЯщIэм кlэлъыплъыну плъакlуи Iуигъэувэжащ. Жэщ куэдрэ махуэ куэдкlэ плъакIуэр якIэлыплъащ, арщхьэкIэ щхьэхынитIри щылът замыгъэхъейуэ.
  • ИтIанэ пащтыхьым унафэ ищIащ ахэр зыщIэлъ унэм мафlэ щlадзэну.
  • МафIэр кlуэурэ зым деж нэсри и лым еIэ щыхъум:
  • — Си гугъэмкIэ, мафIэ къытщIадзащ, — жиIащ, зимыгъэхъейуэ здэщылъым.
  • — Умыщхьэхыу сыту упсэлъэфрэ? — жиIащ адрейм.

Зыхыхьэхэр: Хэха

Дуней псом къыщацIыху «емыджэфхэр»

2018-09-08

  • ЩIэныгъэшхуэрэ зэфIэкIрэ къызыкъуэкIа цIыху цIэрыIуэхэм я гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ къэзыхутэхэм жаIэ ахэр школакIуэ, студент «хуэмыхухэм» ящыщу зэрыщытар. Къапщтэмэ:
  • Ньютон Исаак емыджэфхэм ящыщт. ИужькIэ и классым щIэс щIалэ цIыкIум езауэри, къиубэрэжьати, щIэныгъэкIэ япэ итыну мурад зыхуигъэувыжри, мазэ бжыгъэ нэхъ дэмыкIыу псом нэхърэ нэхъыфIу еджэ хъуащ.
  • Германие пащтыхьыгъуэм и канцлер ­Отто фон Бисмарк щIагъуэу еджэу щы­такъым, лэжьыгъэми апхуэдэ дыдэут зэры­хущытыр.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха

Зэныбжьэгъуищ

2018-09-08

  • Мэзым щIэс дыгъужь­ ­хъушэм я пашэр жьы ­хъуати, и пIэм иригъэувэнIауэ мурад ищIащ. Нэхъ дыгъужь лъэщу къилъытэм бгъэдыхьэри жриIащ:
  • — Сэ жьы сыхъуащи, дяпэкIэ дыгъужьхэр уи нэIэ щIызогъэувэ. Нэхъ лъэщу къытхэтхэр здэши, хъушэм ярикъун шхын къэвугъуей.
  • Пашэ ящIам дыгъужьих зыщIигъури ежьащ. Махуэ псом къэтахэщ. Жэщ хъуауэ къекIуэлIэжащ дыгъужьиблыр. Сэкъат зиIэ зыри яхэттэкъым, хъушэм ярикъун шхыни кърахьэлIат.

Псоми еджэн…

Зыхыхьэхэр: Хэха